Sakarya-Serdivan 1600 Kişilik Öğrenci Yurdu İnşaatı Yapım İşi

Gençlik ve Spor Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü tarafından yapılan 2025/652121 İhale Kayıt Numaralı “Sakarya-Serdivan 1600 Kişilik Öğrenci Yurdu İnşaatı Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Tarlak Yapı İnş. Mad. San. A.Ş. itirazen şikâyet başvurusunda bulunmuş ve Kurulca alınan 15.10.2025 tarihli ve 2025/UY.I-2234 sayılı karar ile “4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.
Söz konusu Kurul kararında ayrıca “… başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı …” ifade edilmiştir.
Davacı Tarlak Yapı İnş. Mad. San. A.Ş. tarafından anılan Kurul kararının itirazen şikayet başvuru bedelinin iade edilmemesine ilişkin kısmının iptali istemiyle açılan davada, Ankara 6. İdare Mahkemesi’nin 28.01.2026 tarih ve E:2025/1629, K:2026/152 sayılı kararı ile “… Bu durumda, Anayasa Mahkemesince bir kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edildiği bilindiği halde eldeki davaların Anayasa'ya aykırılığı saptanmış olan kurallara göre görüşülüp çözümlenmesinin, Anayasa'nın üstünlüğü prensibi ve hukuk devleti ilkesi ile bağdaşmayacağı, Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının geriye yürümezliği ilkesinin amacının idarî istikrarı sağlarken kanunun uygulanması ile elde edilen subjektif kazanılmış hakların korunması suretiyle hukuk güvenliğinin zedelenmemesini temin etmek olduğu, idarenin bu kapsamda değerlendirilecek kazanılmış bir hakkı bulunduğundan söz etmenin mümkün olmadığı, kazanılmış hakkı ilgilendirmeyen idari işlemlerin dayanağı olan kanun maddesinin iptaline ilişkin Anayasa Mahkemesi kararının geriye yürümemesinin, kişilerin hukuk güvenliğini tesis etmenin aksine hakkaniyete aykırı sonuçlar doğuracağı, iptal kararlarının geriye yürümemesi kuralının mutlak bir şekilde uygulandığı hallerde, iptal kararına kadar kanunun uygulanmasından olumsuz bir etki görenlerin bir bakıma cezalandırılmış olacağı açık olup dava konusu işlemin dayanağı olan kanun hükmünün yukarıda anılan Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edilmiş olması karşısında, davacının durumunun oluşan yeni duruma göre değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53. maddesinin (j) fıkrasına 16/11/2022 tarihli ve 7421 sayılı Kanun’un 11. maddesiyle eklenen dördüncü paragrafına dayanılarak tesis edilmiş olan itirazen şikayet başvuru bedelinin iade edilmemesine ilişkin dava konusu işlemin kanunî dayanaktan yoksun hale geldiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.” gerekçesiyle “dava konusu işlemin iptaline” karar verilmiştir.
Anayasa’nın 138’inci maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.
Ayrıca, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28’inci maddesinin birinci fıkrasında, mahkemelerin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Anılan kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
1) Kamu İhale Kurulu’nun 15.10.2025 tarihli ve 2025/UY.I-2234 sayılı kararının başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığına ilişkin kısmının iptaline,
2) Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, 202.718,00 TL itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine,
Oybirliği ile karar verildi.

2025/652121 İhale Kayıt Numaralı “ Sakarya-Serdivan 1600 Kişilik Öğrenci Yurdu İnşaatı Yapım İşi ” İhalesi

Tarlak Yapı İnş. Mad. San. A.Ş.,

Gençlik ve Spor Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü,

Gençlik ve Spor Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü tarafından 20.06.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Sakarya-Serdivan 1600 Kişilik Öğrenci Yurdu İnşaatı Yapım İşi ” ihalesine ilişkin olarak Tarlak Yapı İnş. Mad. San. A.Ş.nin 16.09.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 18.09.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 19.09.2025 tarih ve 194244 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 19.09.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2025/1909 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğu, şöyle ki;
- Özel poz niteliğindeki iş kalemleri ile jeneratör, asansör, klima santrali, taze hava santrali ve yoğuşmalı gaz yakıtlı çelik kazan girdileri bakımından, ilgili dönemlerde ilgili teknik özellikleri sağlayan satışların ve buna dayalı fiyat tekliflerinin bulunmasının imkânsız olduğu, bu nedenle bu girdilere yönelik olarak sunulan fiyat teklifleri ile tutanakların, bu kapsamda ayrıca beyan edilen faturaların gerçek olup olmadığının, fatura konularının açıklanan girdileri bire bir karşılayıp karşılamadığının da incelenmesi gerektiği,
- Sunulan fiyat tekliflerinin üzerinde yer verilmesi gereken ibarelerin Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen şekilde olmadığı, fiyat tekliflerinde imza ve kaşe eksikliği bulunduğu, fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösteren kişilerden alınmadığı, fiyat tekliflerinin eki tutanaklar incelenmeden ve tutanakların teklifle uyumu, faturaların gerçekliği hususları irdelenmeden açıklamaların geçerli kabul edilmesinin yerinde olmadığı, fiyat tekliflerinin açıklaması yapılan girdilerle uyumlu olmadığı, fiyat tekliflerinde aritmetik hata bulunduğu, fiyat tekliflerindeki tutarların analizlere, hesap cetveline hatalı aktarıldığı,
- Sunulan fiyat teklifleri eki tutanakların dayanağı olan faturaların gerçeği yansıtmadığı, idarenin aşırı düşük teklif açıklaması talep tarihinden sonra geriye dönük olarak düzenlendikleri, bu itibarla ilgili faturaların talep edilmesi ve Gelir İdaresi Başkanlığı ile yazışma yapılması gerektiği,
- Fiyat teklifleri kapsamında maliyet bileşenleri ayrı ayrı gösterilmeden tek kalemde yapılan açıklamaların geçerli olmadığı, idarece bu hususun irdelenmediği,
- İdarece talep edilmesi gerek olmaksızın fiyat teklifleri ekinde tutanakların sunulması gerektiği, idarece bu hususun irdelenmediği; fiyat teklifleri ve tutanakların fotokopi olarak sunulduğu, bu belgelerdeki imzaların belgeyi düzenleyen şirketi temsil yetkisi bulunmayanlar tarafından imzalandığı ile fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesindeki şekil kurallarına uygun olmadığı hususlarının ayrıca irdelenmesi gerektiği, tutanaklarda yevmiye ve envanter defteri onay tarihleri, onay işlemine ilişkin noterlik ve yevmiye kaydı bilgilerine, meslek mensubunun adres bilgilerinin bulunduğu kaşeye, TÜRMOB mührüne ve imzasına, mükellefin kaşe ve imzasına yer verilmediği, fatura bilgileri tablosunda alıcı adı, adresi ve unvanı yerine satıcı adı ve unvanına yer verildiği, teklifler üzerinde ihale kayıt numarası ve ihale adı bilgilerinin bulunması gerektiği; ihale konusu işte kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar ilgili dönemde alış veya satış yapılmış olması, fiyat teklifindeki birim fiyatın tutanaktaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmaması şartlarını taşımayan açıklamaların reddedilmesi gerektiği; fiyat tekliflerine dayanak teşkil eden faturaların ihale ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç aylık veya bir önceki üç aylık döneme ilişkin olmadığı, söz konusu iki dönem birleştirilerek ortalama birim satış tutarı hesaplandığı, hesaplamalarda yalnızca düşük tutarlı faturaların dikkate alındığı, ilgili dönemdeki bütün alış/satış işlemlerinin esas alınmadığı, defter kayıtlarında daha fazla faturaya yer verildiği; sunduğu tutanaklar güncel standart forma uygun olmayan ve fatura bilgileri tablosunu içermeyen, tutanakların ekinde imza sirküleri ve faaliyet belgesi sunmayan, sunduğu faaliyet belgesinin geçerlilik tarihi dolmuş olan isteklinin açıklamaların reddedilmesi gerektiği,
- İdarece verilen analizlere uyumlu şekilde açıklama yapılmadığı, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan ve idarece oluşturulan paçal/özel iş kalemlerini karşılamayan hatalı kamu kurum ve kuruluşu birim fiyatı ya da fiyat teklifi kullanılarak yapılan açıklamaların reddedilmesi gerektiği, ilgili fiyat teklifi ve eki tutanakta demir çaplarının gösterilmediği, nakliyeye ilişkin iş kalemlerinde idarece verilen formül kullanılmaksızın fiyat teklifi ile açıklama yapıldığı, nakliye formüllerinde yer verilen mesafeler azaltılarak, analiz girdi miktarlarının bir kısmı düşük öngörülerek yapılan açıklamaların kabul edilmemesi, girdi miktarlarının adet, metre, ton vb. olarak birebir şekilde öngörülmesi gerektiği, bu hususların idarece irdelenmediği, analiz girdileri (malzeme, işçilik, makine vb.) ayrı ayrı gösterilmediğinden açıklamanın kabul edilmemesi gerektiği, açıklamalarda idarenin analizlerine uygun olacak şekilde malzeme, işçilik, makine vs.nin ayrı ayrı gösterilip gösterilmediği hususunun idarece irdelenmediği, analizlerdeki işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olduğu, kamu kurum ve kuruluşlarına ait analizlerdeki miktarlar azaltılarak açıklama yapılmasının mümkün olmadığı, yayımlanmış birim fiyatı kullanılan kurum ve kuruluşların adı ile birim fiyata ilişkin poz numaraları liste halinde belirtilmeksizin yapılan açıklamanın uygun olmadığı, cari yıl birim fiyatları yerine 2024 yılı birim fiyatlarının kullanıldığı, açıklama istenilen iş kalemlerinde kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının yüzde 10’undan az olacak şekilde yüklenici kârı ve genel gider öngörüldüğü, açıklama istenmeyen analiz girdileri bakımından birim fiyat ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutar için bir kuruşun altında bedel öngörülmemesi gerektiği, idarece analiz formatı verilen iş kalemlerine ilişkin açıklamaların fiyat teklifi ile yapılmasının açıklamaların reddini gerektirdiği, idarece bu hususların irdelenmediği, analizlerde açıklanması istenmeyen girdilerin miktar ve birim fiyatının öngörülmediği, sunulması gereken alt analizlerin tamamının sunulmadığı, analizlerde düzeltilmesi halinde analiz fiyatını artıracak aritmetik hata bulunduğu, elektrik tesisatı vb. iş kalemlerine/gruplarına ilişkin açıklamalarda malzeme ve montaj bedelinin ayrı ayrı gösterilmediği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.3, 45.1.13.4 ile 45.1.13.5’inci maddeleri çerçevesinde yapılan açıklamalarda mevzuata aykırı şekilde ihale tarihindeki bedellerin dikkate alındığı,
- İsteklinin teklif bedeli göz önünde alındığında metrajları düşürerek teklif verdiğinin anlaşıldığı, bu itibarla idare ile isteklinin öngördüğü metrajların kıyaslanması gerektiği, kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin, seçilen teknik çözümler, avantajlı koşullar ve işin özgünlüğünün sağlayacağı maliyet avantajlarının açıklanmadığı, amortisman hesabı ile açıklanması istenilmeyen girdilere ilişkin fiyatlar diğer iş kalemlerinde farklı öngörülmüş olmasına rağmen bu hususun idarece irdelenmediği, açıklamaların isteklinin ortaklarının tamamı tarafından imzalanmadığı iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.
45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.
Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.
45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.
Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.
Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.
Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.
Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.
45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.
İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.
…
45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;
a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,
sunacaklardır.
Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.
Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir. Bu bedel isteklinin ihalede sunduğu teklif bedelinin %10’undan az olamaz.
Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülemez.
Analizlerde, birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan ve bir kuruşun üzerinde olan tutar virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanır; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmaz. Yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıkları ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutarın, açıklama yapılan iş kalemi/iş grubu için teklif edilen fiyatı aşması halinde isteklinin teklifi reddedilir.
45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;
…
b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,
ilgili e-forma uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.
İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.
Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.
45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.
…
İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.
İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.
45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.
45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.
45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.
45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.
45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;
a) Yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,
gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.
…
45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.
İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;
a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,
…
f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.
İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.
Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.
45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.
Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir.
Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.
Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
…
45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.
45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.
45.1.13.11. Tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi zorunludur.
Örneğin; ilan tarihi 10.03.2024 olan ve açık ihale usulü ile yapılan bir ihalede ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay olan “01.12.2023-29.02.2024” veya bundan önceki üç ay olan “01.09.2023-30.11.2023” aralığına ilişkin tutanaklar sunulur.
…
45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir.
…
45.1.13.15. Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir.
45.1.13.16. Niteliği gereği üretiminden sonra belirli bir süre içerisinde imalata dönüştürülmesi gereken hazır betona ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçler ile açıklama yapılması esastır. İdarece, TS 13515 Standardında belirlenen süreler ile Karayolu Trafik Yönetmeliğinde düzenlenen azami hız sınırları dikkate alınarak, hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafenin tespit edilmesi ve aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda bu mesafeye yer verilmesi zorunludur. Fiyat teklifi ile açıklama yapılması halinde, idarece belirlenen mesafeden daha uzak mesafe kullanılamaz.
45.1.13.17. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir.
İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak;
a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar,
b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar,
kullanılabilecektir.
45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.
…
45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur…” açıklamalarına yer verilmiştir.
Başvuru konusu ihalede 24.07.2025 tarihinde yine Tarlak Yapı İnş. Mad. San. A.Ş. tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine 13.08.2025 tarihli ve 2025/UY.I-1744 sayılı Kurul kararının alındığı ve “ilgili iş kalemlerinin analiz formatları uygun şekilde hazırlanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulaması işlemlerinin yeniden gerçekleştirilmesi” yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği tespit edilmiştir.
Bu karar üzerine idarece ilgili analiz formatları kararda belirtilen şekilde düzeltilerek aşırı düşük teklif sahibi istekli Arslanlar İnş. Teks. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. - Ilıcak Proje A.Ş. Ortak Girişimi’nden 22.08.2025 tarihinde yeniden açıklama talep edildiği ve 02.09.2025 tarihine kadar açıklamaların sunulmasının istenildiği, istekli tarafından süresi içerisinde sunulan açıklamaların uygun bulunduğu ve ihalenin bu doğrultuda sonuçlandırıldığı anlaşılmıştır.
Söz konusu aşırı düşük teklif açıklamaları iddia konusu hususlar çerçevesinde incelendiğinde;
- Açıklama istenilen iş kalemleri bakımından idarece verilen analiz formatlarına uygun şekilde analizlerin sunulduğu, analizlerdeki girdi miktarı ve birimlerinin analiz formatlarıyla, idarece verilen nakliye mesafeleriyle uyumlu olduğu, açıklama istenilen analiz girdi fiyatlarının açıklanmasında kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyat ve rayiçler ile sunulan fiyat tekliflerindeki birim fiyatların kullanıldığı, bahse konu girdilerin poz numaraları/adları ile kullanılan birim fiyat/rayiç poz numaraları ve fiyat teklifi konularının uyumlu olduğu, analizlerdeki işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olmadığı, analizlerde aritmetik hata bulunmadığı ve kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörüldüğü, iş kalemleri metrajları idarece öngörülen metrajlardan farklı olmakla beraber istekli lehine avantaj sağlayacak bir metraj farkı bulunmadığı,
- Fiyat teklifleri ve eki tutanakların kamu ihale mevzuatına uygun şekilde düzenlendiği, belgelerde gerekli ibareler ile imza ve onayların bulunduğu, bu belgelerdeki hesaplamaların hatalı olmadığı, tutanaklarda fatura bilgileri tablolarına yer verildiği, tutanaklara esas dönemin ihale ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde olduğu, ilgili defter bilgilerine söz konusu döneme uyumlu şekilde yer verildiği tespit edilmiş ve bu hususlardaki iddialar uygun bulunmamıştır.
Öte yandan, yapılan incelemede, fiyat tekliflerinin eki tutanağa ilave olarak sunulması gereken meslek mensubuna ait faaliyet belgesi bakımından, “500 kva Dizel Jenaratör” ile “675 kva Dizel Jenaratör”e yönelik olarak sunulan 2 adet fiyat teklifi ekinde meslek mensubuna ait faaliyet belgesi sunulmadığı, sunulan belgenin söz konusu meslek mensubuna ait Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Ruhsatı olduğu görülmüştür.
Bu hususun yanı sıra, iddialara istinaden yapılan inceleme çerçevesinde Gelir İdaresi Başkanlığına yazı yazılarak, sunulan fiyat teklifleri eki tutanaklardaki fatura bilgileri tablolarında bilgilerine yer verilen faturalar hakkında bilgi ve belge talep edilmiş olup, cevabi yazıda söz konusu faturaların herhangi bir iptal/itiraz durumu bulunmadığı ifade edilmiştir. Cevabi yazı ekindeki faturalar üzerinden yapılan incelemede ise,
- Filiz Ölmez tarafından düzenlenen 2 ayrı fiyat teklifine konu 4 ve 5 duraklı asansörler 1.250 kg kapasiteli olduğu halde fatura bilgileri tablosunda bilgileri beyan edilen faturaya konu asansörlerin 800 kg kapasiteye sahip olduğu,
- Van Çağrı Asansör Mühendislik ve Sanayi Ticaret Limited Şirketi tarafından düzenlenen fiyat teklifine konu 3 duraklı asansör 1.250 kg kapasiteli olduğu halde fatura bilgileri tablosunda bilgileri beyan edilen faturaya konu asansörün 800 kg kapasiteye sahip olduğu,
- Mio Yaşam Mimarlık Mobilya İnşaat Temizlik İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından düzenlenen fiyat teklifine konu “100/220 Öğrenci Odası Giriş Kapısı”na yönelik olarak sunulan fiyat teklifi ekindeki tutanakta yer verilen fatura bilgileri tablosunda faturaya konu satış miktarı 35 adet ve birim fiyat 11.904,762 TL olarak gösterildiği, faturada ise fatura konusunun ebat belirtilmeksizin yalnızca “kapı” şeklinde belirtildiği ve birim fiyatın 6.038,64734 TL, miktarın 69 adet olduğu, dolayısıyla beyan edilen bilgilerle fatura içeriğindeki bilgilerin örtüşmediği tespit edilmiştir.
Yukarıda aktarılan hususlar çerçevesinde, tespit edilen uygunsuzluklar sebebiyle ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamalarının yeterli olmadığı sonucuna varılmıştır.
Ayrıca, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.
Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.
Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde " başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması " koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Arslanlar İnş. Teks. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. - Ilıcak Proje A.Ş. Ortak Girişimi’nin teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oybirliği ile karar verildi.

2025/652121 İhale Kayıt Numaralı “Sakarya - Serdivan 1600 Kişilik Öğrenci Yurdu İnşaatı Yapım İşi” İhalesi

Tarlak Yapı İnş. Mad. San. A.Ş.,

Gençlik ve Spor Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü,

Gençlik ve Spor Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü tarafından 20.06.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Sakarya - Serdivan 1600 Kişilik Öğrenci Yurdu İnşaatı Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Tarlak Yapı İnş. Mad. San. A.Ş.nin 18.07.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 22.07.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 24.07.2025 tarih ve 188573 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 24.07.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2025/1424 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,
1) İhale üzerinde bırakılan isteklinin bilanço oranlarının yeterlik kriterlerini karşılamadığı, birden fazla yıla ait bilanço ile ihaleye katılım sağlandığında yıl atlanmaması gerekirken bu kurala uyulmadığı, ilgili belgelerde gerekli onayların bulunmadığı,
2) İhale üzerinde bırakılan isteklinin iş hacmi tutarının yeterlik kriterini karşılamadığı, birden fazla yıla ait iş hacmi ile ihaleye katılım sağlandığında yıl atlanmaması gerekirken bu kurala uyulmadığı, ilgili belgelerde gerekli onayların bulunmadığı, yapım işleri cirosunu göstermek için standart formun sunulmadığı ve gerekli onayların eksik olduğu,
3) İhale üzerinde bırakılan isteklinin iş deneyim belgesinin yetersiz olduğu, teklif edilen bedelin %50’sinden az olmamak üzere ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerektiği, bu hususların idarece irdelenmediği, pilot ortağın asgari iş deneyim tutarının en az %80’ini, diğer ortakların her birinin anılan tutarın en az %20’sini sağlaması zorunluluğunun irdelenmediği, isteklinin iş deneyiminin benzer işe uygunluk yönünden incelenmediği, belgenin EKAP’a kayıtlı olup olmadığının incelenmediği, tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip ortağa ait iş deneyim belgesi ile ihaleye katılımda ilaveten sunulması gereken ilgili standart forma uygun belgenin sunulmadığı, bu belgedeki bilgilerin Ticaret Sicili Gazetesi’nde bulunan bilgilerle uyumlu olup olmadığının incelenmesi gerektiği,
4) İhale üzerinde bırakılan isteklinin ihale dokümanında istenilen tüm belgelere ait bilgilere yeterlik bilgileri tablosunda yer verip vermediğinin tespit edilmesi gerektiği,
5) İhale üzerinde bırakılan isteklinin geçici teminatının süre ve tutar olarak yeterli olup olmadığının değerlendirilmesi, ayrıca geçici teminata ilişkin yeterlik bilgileri tablosunda beyanda bulunulması gerektiği,
6) İhale üzerinde bırakılan istekli bakımından ihaleye vekâleten katılım söz konusu olduğu halde, vekâletnameye ilişkin bilgilere yeterlik bilgileri tablosunda yer verilmediği ve vekâletnamenin sunulmadığı,
7) İhale üzerinde bırakılan isteklinin ticaret sicili bilgilerinin güncel olmadığı, Ticaret Sicili Gazetesi’nin tüzel kişiliğin ortakları ile yönetimindeki görevlileri bakımından son durumu göstermediği, tüzel kişiliğin ortaklarına ait ad, soyad, T.C. kimlik numarası, hisse oranları ve varsa yönetimdeki görevine ilişkin bilgilere ulaşılamadığı, EKAP’a yüklenen belgelerin güncel olmadığı, pay defterine dayanak teşkil eden yönetim kurulu karar defterinin ilgili sayfalarının ihale tarihinden önce EKAP’a yüklenmediği, sunulan belgelerin fotokopi olup olmadığının, vekâletnamenin, imza sirkülerinin ve imzaların geçerli olup olmadığının, teklif mektubu ve eki belgelerin yetkili kişilerce imzalanıp imzalanmadığının, vekâletnamenin, imza sirküleri ve teklif mektubundaki imzaların aynı olup olmadığının, vekâletnamedeki yetki sürelerinin sona erip ermediğinin, EKAP’a yüklenen belgelerde ortaklık oranlarına ilişkin olarak yetki kararlarının bulunup bulunmadığının, pay defterleri ve yönetim kurulu kararlarının birbiriyle uyumlu olup olmadığının incelenmesi gerektiği,
8) İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.
A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgileri e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir.
…
ç) Bu Şartnamenin 7.4. ve 7.5. maddelerinde belirtilen, şekli ve içeriği ilgili uygulama yönetmeliklerinde düzenlenen yeterlik belgeleri,
…
7.4. Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler:
…
7.4.2. İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosu veya eşdeğer belgeleri.
a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan isteklilerin, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağlandığını gösteren bölümlerini,
b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan isteklilerin, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi (Standart Form: KİK024.1/Y)
sunmaları gerekmektedir.
Sunulan bilanço veya eşdeğer belgelerde;
a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),
b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),
c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olması,
ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.
Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son üç yıla kadar olan yılların belgelerini sunabilirler. Bu takdirde belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
Bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ise o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.
…
İsteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve yukarıda belirtilen kriterleri sağlaması zorunludur.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
İhale üzerinde bırakılan istekli Arslanlar İnş. Teks. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. - Ilıcak Proje A.Ş. Ortak Girişimi’nin; pilot ortağı Arslanlar İnş. Teks. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.nin yeterlik bilgileri tablosunda 2024 yılına ilişkin cari oran, öz kaynak oranı ve kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranı bilgilerine yer verildiği, bahse konu oranların İdari Şartname’de istenilen kriterleri sağladığı, EKAP üzerinden yapılan sorgulama neticesinde de isteklinin 2024 yılına ilişkin bilanço oranlarının söz konusu kriterleri karşıladığı; özel ortağı Ilıcak Proje A.Ş.nin yeterlik bilgileri tablosunda 2024 yılına ilişkin cari oran, öz kaynak oranı ve kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranı bilgilerine yer verildiği, bahse konu oranların İdari Şartname’de istenilen kriterleri sağladığı, EKAP üzerinden yapılan sorgulama neticesinde de isteklinin 2024 yılına ilişkin bilanço oranlarının söz konusu kriterleri karşıladığı tespit edilmiştir.
Netice itibarıyla, isteklinin iki ortağının da 2024 yılı bilançolarının İdari Şartname’nin 7.4.2’nci maddesinde istenilen kriterleri sağladığı ve beyan edilen bilgilerin EKAP üzerinden teyit edilebildiği tespit edilmiştir.
Öte yandan, bilançolarda gerekli onayların bulunmadığı iddiası bakımından, bilanço bilgileri Gelir İdaresi Başkanlığının bilişim sistemi ile gerçekleştirilen entegrasyon aracılığıyla EKAP üzerinden sorgulanabildiğinden ayrıca sunulmalarına gerek olmadığı anlaşılmış ve iddianın yerinde olmadığı neticesine ulaşılmıştır.
2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:
İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “ 7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgileri e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir.
…
ç) Bu Şartnamenin 7.4. ve 7.5. maddelerinde belirtilen, şekli ve içeriği ilgili uygulama yönetmeliklerinde düzenlenen yeterlik belgeleri,
…
7.4. Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler:
…
7.4.3. İş hacmini gösteren belgeler
İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait, aşağıda belirtilen belgelerden birini sunması yeterlidir;
a) Toplam cirosunu gösteren gelir tablosu,
b) Yapım işleri cirosunu gösteren belgeler,
İsteklinin toplam cirosunun teklif ettiği bedelin % 25'inden, yapım işleri cirosunun ise teklif ettiği bedelin % 15'inden az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir.
Bu kriterleri ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıl için sağlayamayanlar, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıldan başlamak üzere birbirini takip eden son altı yıla kadarki belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
Yapım işleri cirosunu tevsik etmek üzere; yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belge sunulur.
Yapım işleri ciro tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında, taahhüt altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmından veya bitirilen yapım işlerinden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır.
Gelir tablosunun, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen gelir tablosunun o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeyi düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.
İş ortaklığı olarak ihaleye katılan isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanması zorunludur.
İsteklinin iş hacmi tutarının değerlendirilmesinde, kendi iş hacmi tutarı ile birlikte ortak olduğu ortak girişime/girişimlere ait iş hacmi tutarı da hissesi oranında dikkate alınarak toplanmak suretiyle toplam iş hacmi tutarı belirlenir. Bu durumda isteklinin iş hacmi tutarı kullanılan ortak girişimdeki/girişimlerdeki hisse oranını gösteren belgelerin de teklif kapsamında sunulması gerekmektedir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
İhale üzerinde bırakılan istekli Arslanlar İnş. Teks. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. - Ilıcak Proje A.Ş. Ortak Girişimi’nin;
- Pilot ortağı Arslanlar İnş. Teks. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.nin yeterlik bilgileri tablosundan Yapım İşleri Ciro Bilgileri Tabloları’nın EKAP’a yüklendiği anlaşılmaktadır. EKAP üzerinden erişilen söz konusu Tablolar’da 2024 yılına ilişkin yapım işleri ciro tutarlarına yer verildiği, anılan Tablolar’ın ilgili meslek mensubunca standart forma uygun olarak düzenlendiği ve onaylandığı anlaşılmıştır.
- Özel ortağı Ilıcak Proje A.Ş.nin yeterlik bilgileri tablosundan Yapım İşleri Ciro Bilgileri Tablosu’nun EKAP’a yüklendiği anlaşılmaktadır. EKAP üzerinden erişilen söz konusu Tablo’da 2024 yılına ilişkin yapım işleri ciro tutarına yer verildiği, anılan Tablo’nun ilgili meslek mensubunca standart forma uygun olarak düzenlendiği ve onaylandığı anlaşılmıştır.
Netice itibarıyla, isteklinin iki ortağının da 2024 yılı yapım işleri cirosunun İdari Şartname’nin 7.4.3’üncü maddesinde istenilen kriteri hisseleri oranında sağladığı anlaşılmıştır.
Ayrıca, yapım işleri cirosunu göstermek için standart formun sunulmadığı ve gerekli onayların eksik olduğu iddiası bakımından, yeterlik bilgileri tabloları üzerinden erişilen belgelerin ilgili meslek mensuplarınca standart forma uygun olarak düzenlendiği ve onaylandığı anlaşıldığından iddianın yerinde olmadığı neticesine ulaşılmıştır.
3) Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinin 7’nci fıkrasında “İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının tamamını sağlaması halinde; diğer ortaklar, istenen asgari iş deneyim tutarının % 40’ından az olmamak üzere, benzer işe ait olmayan bir yapım işine ilişkin belge sunabilirler...” hükmüne,
İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “ 7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgileri e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir.
…
ç) Bu Şartnamenin 7.4. ve 7.5. maddelerinde belirtilen, şekli ve içeriği ilgili uygulama yönetmeliklerinde düzenlenen yeterlik belgeleri,
…
ğ) Tüzel kişi tarafından iş deneyimini göstermek üzere kullanılan belgenin, tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip ve Kanuna göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesi konusunda temsile ve yönetime yetkili olan ortağına ait olması halinde, ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicili müdürlükleri veya yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir tarafından ilk ilan tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son bir yıldır kesintisiz olarak bu şartların korunduğunu gösteren, standart forma uygun belge,
…
7.5. Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler:
7.5.1. İsteklinin, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;
a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,
…
işlere ilişkin deneyimini gösteren belgeleri sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 50'inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerekir.
İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 80'ini, diğer ortakların her birinin ise, istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 20'sini sağlaması zorunludur…
…
7.6. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir:
Kamu İhale Kurumu'nun Yapım İşlerinde İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İşlere Dair Tebliğ'inde ( Resmi Gazete Sayısı: 27961, Resmi Gazete Tarihi 11.06.2011) yer alan ve (B) ÜST YAPI (BİNA) İŞLERİ ana başlığı altında bulunan B-II.GRUP bina işleri…” düzenlemelerine yer verilmiştir.
İhale üzerinde bırakılan istekli Arslanlar İnş. Teks. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. - Ilıcak Proje A.Ş. Ortak Girişimi’nin;
- Pilot ortağı Arslanlar İnş. Teks. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.nin yeterlik bilgileri tablosunda iş deneyimini gösteren belgeler satırında bir adet iş deneyim belgesi bağlantısına yer verilmiştir. Söz konusu bağlantı üzerinden erişilen iş bitirme belgesine konu işin 2023/199301 İKN’li ihale kapsamında gerçekleştirilen 474 adet konut, 1 adet ticaret merkezi ve 1 adet cami inşaatı ile altyapı ve çevre düzenlemesi işi olduğu, belgede uygulanan yapı tekniğinin “…(Yapı Kullanma İzin Belgesine Esas Yapı İnşaat Alanı: 68.722,00 m², Konutlar 6 ve 7 Katlı, Ticaret Merkezi 2 Katlı, Cami 3 Katlı)” şeklinde, işin esaslı unsurunun “B II Grubu Bina İşleri” şeklinde belirtildiği, işin geçici kabulünün 09.11.2023 tarihinde yapıldığı, belge tutarının 730.100.073,76 TL, güncellenmiş belge tutarının 1.409.698.519,90 TL olduğu görülmekte, yüklenicisi ortak girişim olan işte Arslanlar İnş. Teks. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.nin %50’lik hissesine düşen güncellenmiş belge tutarının 704.849.259,95 TL olduğu anlaşılmaktadır.
- Özel ortağı Ilıcak Proje A.Ş.nin yeterlik bilgileri tablosunda iş deneyimini gösteren belgeler satırında bir adet iş deneyim belgesi bağlantısına yer verilmiştir. Söz konusu bağlantı üzerinden erişilen iş bitirme belgesine konu işin 2018/226319 İKN’li ihale kapsamında gerçekleştirilen 11 adet ASM-TSM-112 ASHİ binaları inşaatı ile çevre düzenlemesi, 4 adet 112 ASHİ binaları inşaatı ile çevre düzenlemesi, 112 Komuta Kontrol Merkezi binası inşaatı ile çevre düzenlemesi işleri olduğu, işin geçici kabulünün 22.02.2021 tarihinde yapıldığı, belge tutarının 38.870.411,80 TL, güncellenmiş belge tutarının 452.203.593,88 TL olduğu ve belgenin doğrudan özel ortak adına düzenlendiği görülmektedir.
Yukarıda yer verilen tespitler çerçevesinde, iş deneyim belgelerinin EKAP kaydının bulunduğu ve iş deneyimine ilişkin yeterlik kriterinin sağlanması amacıyla ortağa ait diploma veya iş deneyim belgesi kullanılarak, dolayısıyla ortaklık durum/tespit belgesi ile ihaleye katılımın söz konusu olmadığı, pilot ortağın iş deneyiminin benzer işi karşıladığı ve istenen asgari iş deneyim tutarının tamamını sağladığı, özel ortağın iş deneyim tutarının ise istenen asgari iş deneyim tutarının %40’ından fazla olduğu, bu itibarla Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinin yedinci fıkrası çerçevesinde ihale üzerinde bırakılan isteklinin iş deneyimine ilişkin yeterlik kriterini sağladığının anlaşıldığı ve özel ortağın iş deneyim belgesinin benzer işe uygunluğuna yönelik değerlendirme yapılmasına gerek olmadığı sonucuna varılmış ve başvuru sahibinin iddiaları yerinde bulunmamıştır.
4) Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:
İhale dokümanı kapsamındaki Yeterlik Bilgileri Tablosu standart formunda teklif vermeye yetkili olunduğuna ilişkin bilgiler, teminata ilişkin bilgiler, mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin bilgiler (iş deneyimini gösteren belgeler, iş deneyimine ilişkin belgeler, kalite ve standarda ilişkin belgeler, sicil, izin, ruhsat ve faaliyet belgeleri), ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin bilgiler (bilanço bilgileri, iş hacmi bilgileri) satırları bulunmaktadır.
İhale üzerinde bırakılan istekli Arslanlar İnş. Teks. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. - Ilıcak Proje A.Ş. Ortak Girişimi’nin pilot ortağı ve özel ortağına ait yeterlik bilgileri tabloları incelendiğinde söz konusu satırlarda gerekli bilgilere yer verildiği görülmüş olup bu doğrultuda iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
5) Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:
Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği’nin “Geçici teminatlar” başlıklı 21’inci maddesinin ikinci fıkrasında “(2) Geçici teminat mektupları Kurumla “EKAP Üzerinden Online Bilgi Alışverişine Yönelik İşbirliği Yapılmasına Dair Protokol” imzalamış olan kuruluşlardan alınır. İlgilinin talebi halinde, kuruluş tarafından Ek-1’de yer alan “Geçici Teminat Mektubu Bilgileri Formu” düzenlenerek kendisine verilir. Geçici teminat mektupları, elektronik imza kullanılmak suretiyle elektronik veya ıslak imza kullanılmak suretiyle fiziki ortamda düzenlenebilir. Ancak düzenlenen geçici teminat mektubuna kuruluş tarafından ayırt edici bir numara verilerek mektuba ilişkin bilgilerin EKAP’a aktarılması ve verilen ayırt edici numaranın istekli tarafından e-teklif kapsamında EKAP üzerinden gönderilmesi gerekir. Geçici teminat mektuplarına ilişkin bilgilerin, 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre merkezi takas kuruluşu olarak faaliyet gösteren kuruluşlar dâhil yetkilendirilmiş merkezi bir kuruluş tarafından EKAP’a aktarılması durumunda da düzenlenen mektupların bu fıkraya uygun olarak alındığı kabul edilir.” hükmü,
Aynı Yönetmelik’in “e-tekliflerin açılması” başlıklı 23’üncü maddesinde “(1) E-teklifler, aynı günün mesai saatleri içerisinde istekliler ve hazır bulunanlar önünde ihale komisyonu tarafından EKAP üzerinde açılır. … İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca alınan geçici teminat mektuplarının değerlendirilmesi, geçici teminat tutarının teklif bedelinin yüzde üçünü karşılayıp karşılamadığının ve geçici teminat mektubu geçerlilik süresinin EKAP tarafından kontrol edilmesi suretiyle yapılır…” hükmü,
İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgileri e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir.
…
c) Bu Şartnamede belirlenen geçici teminata ilişkin standart forma uygun geçici teminat mektubu veya geçici teminat mektupları dışındaki teminatların Saymanlık ya da Muhasebe Müdürlüklerine yatırıldığını gösteren makbuzlar…” düzenlemeleri,
Aynı Şartname’nin “Geçici teminat” başlıklı 26’ncı maddesinde “26.1. İstekliler teklif ettikleri bedelin % 3'ünden az olmamak üzere kendi belirleyecekleri tutarda geçici teminat vereceklerdir. Teklif edilen bedelin % 3'ünden az oranda geçici teminat veren isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılır.
26.2. İsteklinin ortak girişim olması halinde toplam geçici teminat miktarı, ortaklık oranına veya işin uzmanlık gerektiren kısımlarına verilen teklif tutarlarına bakılmaksızın ortaklardan biri veya birkaçı tarafından karşılanabilir…
26.3. Geçici teminat olarak kullanılan teminat mektuplarında geçerlilik tarihi belirtilmelidir. Bu tarih, 09.11.2025 tarihinden önce olmamak üzere istekli tarafından belirlenir.
26.4. Geçici teminatı ihalede istenilen katılma şartlarını sağlamayan teklifler değerlendirme dışı bırakılacaktır.
26.5. (Mülga 30/09/2020-31260 R.G. / 14.md.)” düzenlemeleri,
Anılan Şartname’nin “Geçici teminatın verilmesi” başlıklı 28’inci maddesinde “28.1. Geçici teminat mektubunu düzenleyen kuruluş tarafından mektuba verilen ayırt edici numara yeterlik bilgileri tablosunun ilgili bölümünde belirtilir…” düzenlemesi bulunmaktadır.
Arslanlar İnş. Teks. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. - Ilıcak Proje A.Ş. Ortak Girişimi’nin özel ortağı Ilıcak Proje A.Ş.nin yeterlik bilgileri tablosunda geçici teminat mektubu satırında Takasbank referans numarasına yer verildiği, EKAP üzerinden söz konusu referans numaralı geçici teminat mektubunun 39.000.000,00 TL tutarlı ve 10.06.2026 geçerlilik tarihli olduğunun anlaşıldığı tespit edilmiştir.
Yukarıda aktarılan İdari Şartname düzenlemeleri, Yönetmelik hükümleri ve tespitler çerçevesinde ihale üzerinde bırakılan isteklinin geçici teminat mektubunun uygun olduğu anlaşılmış ve başvuru sahibinin 5’inci iddiası yerinde görülmemiştir.
6) Başvuru sahibinin 6’ncı ve 7’nci iddialarına ilişkin olarak:
Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği’nin 7’nci maddesinde “…(5) EKAP’a kayıtlı olan; gerçek kişilerin kendileri ile vekil veya temsilcilerine; tüzel kişilerin kendileri, ilgisine göre, ortakları ve ortaklık oranları (halka arz edilen hisseler hariç)/üyeleri/kurucuları, teklif veya başvuru mektubu ya da sözleşme imzalamaya ve sözleşmenin yürütülmesi konusunda tüzel kişiliği temsile yetkili yönetimindeki görevliler ile vekil veya temsilcilerine ilişkin aşağıda yer alan bilgileri EKAP’a kaydetmeleri ve son başvuru veya ihale tarihinden ve sözleşme imzalamadan önce güncellemeleri zorunludur. Bu kişilerin;
a) Gerçek kişi olması halinde adı, soyadı ve T.C. kimlik numarası ile varsa işletme adı ve ticaret unvanı,
b) Tüzel kişi olması halinde ticaret unvanı, vergi kimlik numarası ile varsa işletme adı. Tüzel kişilerde; yönetimdeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelere/kuruculara ilişkin kayıt kapsamında ticaret sicil verileri esas alınır. Ayrıca anonim şirketlerde (tek ortaklı şirketler hariç) ortaklar ve ortaklık oranlarının kaydı kapsamında, beyan edilen kişilere ilişkin pay defteri ile dayanağı yönetim kurulu karar defterinin ilgili kısımları; şirket niteliğinde olmayan tüzel kişilerde ise üyelerin veya kurucuların kaydı kapsamında Türkiye Ticaret Sicili Gazetelerinde yer almayan bilgileri içeren belgelerin ilgili kısımları da taranarak EKAP’a yüklenir. Yabancı aday/istekliler tarafından bu fıkrada istenen bilgi ve belgelerin beyan edilmesi/yüklenmesi bakımından, ilgili ülke mevzuatındaki karşılıkları esas alınır.
(6) Bu madde kapsamında EKAP’a kaydedilen bilgilerin eksiksiz, doğru ve güncel olması gerekmektedir. EKAP’a kayıtlı gerçek veya tüzel kişiler tarafından, beşinci fıkrada belirtilen bilgilerde değişiklik yapılmasının gerektiği hallerde bu değişikliklerin, en geç değişiklik tarihini izleyen 7 (yedi) gün içerisinde ancak her durumda son başvuru veya ihale tarihinden önce, son başvuru veya ihale tarihinden sonra gerçekleşen değişikliklerin sözleşme imzalanmadan önce güncellenerek EKAP’a kaydedilmesi zorunludur.” hükümlerine,
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 31’inci maddesinde “…31.3 Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği’nin 7’nci maddesinde istenen bilgilerin EKAP üzerinde eksiksiz, doğru ve güncel tutulması gerekmektedir. EKAP’a kayıtlı gerçek veya tüzel kişiler tarafından anılan maddenin beşinci fıkrasında belirtilen bilgilerde değişiklik yapılmasının gerektiği hallerde bu değişikliklerin, en geç değişiklik tarihini izleyen 7 (yedi) gün içinde ancak her durumda son başvuru veya ihale tarihinden önce, son başvuru veya ihale tarihinden sonra gerçekleşen değişikliklerin sözleşme imzalanmadan önce güncellenerek EKAP’a kaydedilmesi zorunludur. Bilgilerin doğrudan EKAP’taki kayıtlardan temin edildiği hallerde, bu bilgilerin güncel olmadığının anlaşılması durumunda teklifler değerlendirme dışı bırakılır. … Ticaret sicilinde kayıtlı bilgiler ile EKAP’ta yer alan bilgiler arasında çelişki olması halinde, ticaret sicilindeki bilgiler esas alınacaktır.” açıklamalarına,
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Elektronik ihale” başlıklı 60/A maddesinde “İhaleler, e-teklif alınmak suretiyle bu maddeye uygun olarak yapılabilir.
…
(5) e-teklifler EKAP üzerinden, yalnızca teklif mektubu ve ekleri doldurularak hazırlanır ve e-imza ile imzalanarak ihale tarih ve saatine kadar gönderilir…
…
(9) İhale dokümanında belirtilen geçici teminat mektubu, katılım belgeleri ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin değerlendirme, istekliler tarafından beyan edilen bilgi ve belgelerden; EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanarak temin veya teyit edilebilenler için, sorgulama sonucunda elde edilen bilgiler; belirtilen yöntemle temin veya teyit edilemeyenler için ise yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilgiler esas alınarak yapılır. Bu değerlendirme sonucunda ihalede öngörülen şartları sağlamadığı anlaşılan teklifler değerlendirme dışı bırakılır
…
b) Aşırı düşük teklif açıklamasının isteneceği ihalelerde, teklif fiyatı sınır değerin altında olan tüm isteklilerden; aşırı düşük teklif açıklamaları ile birlikte yeterlik bilgileri tablosunda beyan ettikleri bilgi ve belgelerden EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayanlara ilişkin tevsik edici belgeleri sunmaları istenir.
…
c) Yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilgi ve belgelerden EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayanlara ilişkin sunulan tevsik edici belgelerin, belgenin geçerliğine ilişkin taşıması zorunlu tüm asli unsurları sağlaması kaydıyla, belgelerde bulunan bilgi eksiklikleri Kanunun 37 nci maddesi kapsamında tamamlatılabilir. Ancak asli unsurlarda eksiklik bulunması durumunda, bu belgeler sunulmamış kabul edilir. (a) ve (b) bentlerinde belirtilen işlemlere, ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve belirlenecek ise ikinci teklif sahibi tespit edilinceye kadar devam edilir...” hükümlerine,
İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgileri e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir.
a) Teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren bilgiler;
1) (Mülga: 20/06/2021-31517 R.G./5.md.; yürürlük: 19/08/2021)
2) Tüzel kişilerde; isteklilerin yönetimindeki görevliler ile, ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgiler idarece EKAP'tan alınır.
…
d) Vekaleten ihaleye katılma halinde, vekil adına düzenlenmiş, ihaleye katılmaya ilişkin noter onaylı vekaletname…” düzenlemelerine yer verilmiştir.
İhale üzerinde bırakılan istekli Arslanlar İnş. Teks. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. - Ilıcak Proje A.Ş. Ortak Girişimi’nin;
- Pilot ortağı Arslanlar İnş. Teks. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.nin yeterlik bilgileri tablosunda ortaklara ait bilgiler ve yöneticilere ait bilgiler satırlarında iki adet bağlantıya yer verilmiştir. Söz konusu bağlantılar üzerinden erişilen belgelerde tüzel kişiliğin tek ortağı ve aynı zamanda yöneticisi olan Davut Arslan’a ilişkin bilgilere ulaşılmaktadır. Bu bilgiler EKAP üzerinden teyit edilebilmektedir. Öte yandan, yeterlik bilgileri tablosunda vekâletname bilgileri satırının boş bırakıldığı ve teklifin, süresiz şekilde şirketi münferiden temsile yetkili ortak ve müdür olan Davut Arslan tarafından elektronik olarak imzalandığı ve gönderildiği tespit edilmiştir.
- Özel ortağı Ilıcak Proje A.Ş.nin yeterlik bilgileri tablosunda ortaklara ait bilgiler ve yöneticilere ait bilgiler satırlarında iki adet bağlantıya yer verilmiştir. Söz konusu bağlantılar üzerinden erişilen belgelerde tüzel kişiliğin tek ortağı ve aynı zamanda yöneticisi olan Hüseyin Abı’ya ilişkin bilgilere ulaşılmaktadır. Bu bilgiler EKAP üzerinden teyit edilebilmektedir. Öte yandan, yeterlik bilgileri tablosunda vekâletname bilgileri satırının boş bırakıldığı ve teklifin, 13.06.2026 tarihine kadar şirketi münferiden temsile yetkili ortak ve yönetim kurulu üyesi olan Hüseyin Abı tarafından elektronik olarak imzalandığı tespit edilmiştir.
Teklifinin sınır değerin altında olduğu tespit edilen ihale üzerinde bırakılan istekliden 25.06.2025 tarihinde aşırı düşük teklif açıklamalarının talep edildiği, talep yazısında söz konusu açıklamalara ilaveten istekli tarafından yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilgi ve belgelerin tevsikine ilişkin olarak iş hacmine ilişkin belgelerin ve özel ortağa ait pay defterinin istenildiği görülmektedir.
Yukarıda yer verilen hususlar çerçevesinde, istekliye ait yeterlik bilgileri tablosunda ortaklar ve yöneticilere ait bilgilerin yer aldığı ve bu bilgilerin EKAP’tan teyit edilebildiği, vekâleten ihaleye katılımın söz konusu olmadığı, Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği’nin yukarıda aktarılan hükümleri çerçevesinde pay defteri ve yönetim kurulu karar defterine ilişkin gerekliliklerin birden fazla ortağı bulunan anonim şirketler açısından öngörüldüğü, bu itibarla pilot ortağı anonim şirket olmayan, özel ortağı ise tek ortaklı anonim şirket olan ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından pay defteri ile yönetim kurulu karar defterinin EKAP’a yüklenmesine gerek bulunmadığı, ayrıca İdari Şartname’nin alıntılanan düzenlemeleri uyarınca imza sirküleri, imza beyannamesi ve Ticaret Sicili Gazeteleri’nin ihaleye katılımda sunulması gerekmediği anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Öte yandan, teklifler değerlendirilirken istekliler tarafından beyan edilen bilgi ve belgelerden, EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanarak temin veya teyit edilebilenler için, sorgulama sonucunda elde edilen bilgilerin esas alındığı, bu kapsamda ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin de elektronik ortamda temin/teyit işlemleri gerçekleştirilerek değerlendirildiği, nitekim anılan istekliden aşırı düşük teklif açıklamaları talep edilirken esasında isteklinin özel ortağı tarafından EKAP’a yüklenmesi zorunlu olmayan pay defteri haricinde tevsik edici - 6’ncı ve 7’nci iddiaları ilgilendiren - bir belge de istenilmediği, bu itibarla belge sunulması söz konusu olmadığından belgelerin sunuluş şekline ilişkin iddiaların (fotokopi olup olmama, imzaların geçerli olup olmaması, farklı belgelerdeki imzaların aynı olup olmaması) dayanaksız kaldığı ve başvuru sahibinin 7’nci iddiasının yerinde olmadığı neticesine ulaşılmıştır.
7) Başvuru sahibinin 8’inci iddiasına ilişkin olarak:
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.
45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.
Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.
45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.
Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.
Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.
Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.
Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.
45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.
İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.
…
45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;
a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,
b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,
sunacaklardır.
Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.
Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir. Bu bedel isteklinin ihalede sunduğu teklif bedelinin %10’undan az olamaz.
Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülemez.
Analizlerde, birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan ve bir kuruşun üzerinde olan tutar virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanır; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmaz. Yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıkları ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutarın, açıklama yapılan iş kalemi/iş grubu için teklif edilen fiyatı aşması halinde isteklinin teklifi reddedilir.
45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;
…
b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,
ilgili e-forma uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.
İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.
Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.
…
45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.
45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.
45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.
…
45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…” açıklamaları bulunmaktadır.
Başvuruya konu ihalede, teklifi sınır değerin altında olduğu tespit edilen Arslanlar İnş. Teks. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. - Ilıcak Proje A.Ş. Ortak Girişimi’nden 25.06.2025 tarihinde aşırı düşük teklif açıklamalarının talep edildiği ve 10.07.2025 tarihli ihale komisyonu kararıyla ihalenin sunmuş olduğu açıklamalar uygun görülen bahse konu istekli üzerinde bırakıldığı tespit edilmiştir.
Açıklama isteme yazısı ekinde açıklanması istenilen iş kalemlerine ve analiz girdileri ile açıklanması istenilmeyen analiz girdilerine, bunların yanı sıra açıklanması istenilen inşaat ve tesisat iş kalemlerinin analizlerine yer verilmiştir.
Yazı ekindeki söz konusu analiz formatları incelendiğinde; “Kalıp-01: Plywood ile düz yüzeyli betonarme kalıbı yapılması” iş kaleminde sadece 1 m² miktarında “Kalıp-PYS: Plywood ile düz yüzeyli betonarme kalıbı yapılması” girdisinin; “Özel-M15: YDLK1 100/220 Öğrenci Odası Giriş Kapısı” iş kaleminde sadece 1 adet miktarında “Özel-M15-PYS: YDLK1 100/220 Öğrenci Odası Giriş Kapısı” girdisinin; “Özel-M12: VIP Seyirci Koltuğu – Konferans Salonu” iş kaleminde sadece 1 adet miktarında “Özel-M12-PYS: VIP Seyirci Koltuğu – Konferans Salonu” girdisinin; “Özel-M2: Çalışma Masası ve Kitaplık” iş kaleminde sadece 1 adet miktarında “Özel-M2-PYS: Çalışma Masası ve Kitaplık” girdisinin; “Özel-M23: Ahşap Kompozit Kapı (Tip Oda Islak Hacim)” iş kaleminde sadece 1 adet miktarında “Özel-M23-PYS: Ahşap Kompozit Kapı (Tip Oda Islak Hacim)” girdisinin; “Özel-M5: EPS Kat Silmesi Yapılması (Farklı Renk 4 )” iş kaleminde sadece 1 m² miktarında “Özel-M5-PYS: EPS Kat Silmesi Yapılması (Farklı Renk 4 )” girdisinin; “Özel-M4: Mekanik Andezit Cephe Kaplaması Yapılması” iş kaleminde sadece 1 m² miktarında “Özel-M4-PYS: Mekanik Andezit Cephe Kaplaması Yapılması” girdisinin; “77.170.1009: 120 Dakika Dayanımlı Panik Barlı Yangın Kapısı (tek kanatlı)” iş kaleminde sadece 1 adet miktarında “Özel.071: 120 Dakika Dayanımlı Panik Barlı Yangın Kapısı” girdisinin bulunduğu anlaşılmıştır.
Yazı ekindeki elektrik tesisatı iş kalemlerine ilişkin analiz formatları incelendiğinde, “Öz-Jen-2: 675 kva Dizel Jeneratör”, “Öz-Jen-1: 500 kva Dizel Jeneratör”, “Öz-Asansör-3: 3 Duraklı 1,60 m/sn hızlı 1250 kg asansör”, “Öz-Asansör-4: 2 Duraklı 1,00 m/sn hızlı 800 kg servis asansörü”, “Öz-Asansör-2: 4 Duraklı 1,60 m/sn hızlı 1250 kg asansör”, “Öz-Asansör-1: 5 Duraklı 1,60 m/sn hızlı 1250 kg asansör” iş kalemlerinde 1’er adet miktarında malzeme bedeli ve montaj bedeli girdilerinin bulunduğu görülmüştür.
Yazı ekindeki makine tesisatı iş kalemlerine ilişkin analiz formatları incelendiğinde; ““HT-002: AHU-01-Yemekhane Klima Santrali Isı Geri Kazanımlı %100 Taze Havalı Üfleme Debisi 24000 m³/h Üfleme Basınç Kaybı 500.0 Pa Emiş Debisi 18000 m³/h Emiş Basınç Kaybı 450.0 Pa Isıtma Yükü 180 Kw Soğutma Yükü 250 Kw Filtre Üfleme Fanı G4+F7”, “HT-001: THF-01-Taze Hava Santrali %100 Taze Havalı Üfleme Debisi 26000 m³/h Üfleme Basınç Kaybı 500.0 Pa Isıtma Yükü 250 Kw Soğutma Yükü 350 Kw Filtre Üfleme Fanı G4+F7” iş kalemlerinde 1’er set miktarında malzeme bedeli ve montaj bedeli girdilerinin; “IST-002: 900 kw Yer Tipi 3 Geçişli Yoğuşmalı Gaz Yakıtlı Çelik Kazan ve Aksesuarları” iş kaleminde 1’er adet miktarında malzeme bedeli ve montaj bedeli girdilerinin bulunduğu tespit edilmiştir.
İsteklinin açıklamaları incelendiğinde, bu şekildeki analiz formatlarının değiştirildiği ve sunulan analizlerde, kamu kurum ve kuruluşlarının benzer nitelikteki iş kalemlerinden faydalanılarak işçiliğe ilişkin girdilerin belirlendiği yönünde beyanda bulunulduğu görülmektedir.
Aşırı düşük teklif açıklamalarına yönelik başvurularda, idarece gerçekleştirilen aşırı düşük teklif sorgulama işlemlerinin mevzuata uygun olup olmadığı hususu öncelikli olarak incelenmekte ve idarenin gerçekleştirdiği işlemlerde aykırılık tespiti halinde istekliler tarafından sunulan açıklamalar bakımından iddia konusu diğer hususlar hakkında herhangi bir değerlendirme yapılmamaktadır. Zira Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddelerine aykırı olarak gerçekleştirilen işlemler üzerinden isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ihale sürecinin hatalı olarak devam etmesine neden olacaktır. Kaldı ki, mevzuata aykırı olacak şekilde aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi, yapılan açıklamaların mevzuata uygunluğu bakımından doğru bir değerlendirme yapılmasına engel olmaktadır.
Yukarıda aktarılan Tebliğ açıklamaları uyarınca, idareler tarafından özel iş kalemlerine ilişkin olarak bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının detaylı şekilde gösterildiği analiz formatlarının isteklilere verilmesi ve isteklilerin bu iş kalemlerine yönelik açıklamalarını bu analizleri esas alarak yapmaları gerektiği, niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin olarak ise isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmadığı, bu iş kalemlerine ilişkin açıklamaların 45.1.13’üncü madde çerçevesinde yapılacağı anlaşılmıştır. Bu kapsamda idarenin aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında yer alan yukarıda bahsedilen analiz formatları değerlendirildiğinde, analiz girdileri ve miktarlarına Tebliğ’in anılan açıklamalarına aykırılık teşkil edecek şekilde yer verildiği anlaşılmıştır.
Bu kapsamda, yukarıda bahsedilen inşaat iş kalemlerinde düzenlenen analiz formatlarının analiz niteliği taşımadığı, ayrıca, tesisat iş kalemleri analiz formatlarında işçilik ile ilgili analiz girdi birimlerinin, girdi niteliklerine uygun olmayacak şekilde “adet”, “set” olarak belirlendiği, bu belirleme ile analizlerde yer alan işçilik girdisine ilişkin isteklilerce yapılacak açıklamaların ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olup olmadığına ilişkin kontrolün de sağlanamayacağı, işçiliğe ilişkin girdi birimlerinin saat, gün veya ay olarak belirlenmesi gerektiği anlaşılmıştır.
Netice itibarıyla, mevcut durumda isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının sağlıklı şekilde incelenemeyeceği sonucuna ulaşıldığından, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesi ve yukarıda aktarılan gerekçeler doğrultusunda, ilgili iş kalemlerinin analiz formatları uygun şekilde hazırlanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulaması işlemlerinin yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.
Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, ilgili iş kalemlerinin analiz formatları uygun şekilde hazırlanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulaması işlemlerinin yeniden gerçekleştirilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Ayrıca, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.
Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.
Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde " başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması " koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oybirliği ile karar verildi.