2026-2027 YILLARI ARAÇ KİRALAMA HİZMET ALIMI

Hizmet Alımı Sonuçlandı Aşırı Düşük Sorgusu Yapın
Doküman
Takip Et

Şartname henüz işlenmedi

İhale dokümanı indirilip ayrıştırılmamış.

Doküman işlendiğinde bu bölüme eklenecektir.

İş kalemi detayı bulunmuyor

Bu ihale için birim fiyat cetveli çıkarılamadı.

Kalem listesi için resmi dokümanı inceleyiniz.

İdare bilgileri bulunmuyor

İdarenin adres ve iletişim bilgileri şartnameden çıkarılamadı.

İletişim bilgilerini EKAP ilanından teyit ediniz.

Zeyilname bulunmuyor

Bu ihalede düzeltme ilanı veya zeyilname yayımlanmamış.

Zeyilname ihale gününe kadar yayımlanabilir; resmi kaynaklardan da kontrol ediniz.

Kırım istatistiği üretilemedi

Benzer ihalelerde yeterli geçmiş veri bulunamadı.

⚠️
Bu ihaleye 12 şikayet başvurusu yapılmış — İtirazlar sekmesine bakınız
İhale Bilgileri
İhale Türü
Yaklaşık Maliyet
29.627.933,36 ₺
İhale Usulü
Açık
Sözleşme Bedeli
21.623.839,20 ₺ %27,0 kırım
Durum
Sonuç İlanı Yayımlanmış
Aşırı Düşük TeklifAşırı Düşükte
Açıklama istenecek
İhale Tarihi
23.02.2026 10:00
İşin Yapılacağı Yer
IĞDIR İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ VE BAĞLI TESİSLERİ ( KARAKOYUNLU TSM,TUZLUCA TSM ,MERKEZ TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ ,ARALIK TSM ) IĞDIR DR.NEVRUZ EREZ DEVLET HASTANESİ, AĞIZ ve DİŞ SAĞLIĞI MERKEZİ, TUZLUCA İLÇE DEVLET HASTANESİ
İhale Detayları
e-İhale
Kısmi Teklif
Ekonomik-Mali Yeterlik
Mesleki-Teknik Yeterlik
İş Deneyim Belgesi
Yabancı İstekli
Fiyat Farkı
e-Eksiltme
Ortak Alım
Çerçeve Anlaşma
Fiyat Dışı Unsur
Yerli Malı Avantajı
Alternatif Teklif
Konsorsiyum
Alt Yüklenici
Avans
Personel Çalıştırmaya Dayalı
İhale İlanı
ARAÇ KİRALAMA HİZMETİ ALINACAKTIR


2026-2027 YILLARI ARAÇ KİRALAMA HİZMET ALIMI hizmet alımı 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 19 uncu maddesine göre açık ihale usulü ile ihale edilecektir.
 İhaleye ilişkin ayrıntılı bilgiler aşağıda yer almaktadır:
İhale Kayıt Numarası (İKN):2026/72930
1- İdarenin
1.1. Adı :İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIK BAKANLIĞI BAKAN YARDIMCILIKLARI
1.2. Adresi :Topçular Mahallesi Hürriyet Caddesi No:18 Iğdır İl Sağlık Müdürlüğü Ek Binası IĞDIR MERKEZ/IĞDIR
1.3. Telefon numarası :04762260303
1.4. İhale dokümanının görülebileceği ve indirilebileceği internet sayfası : https://ekap.kik.gov.tr/EKAP/

2- İhalenin
2.1. Tarih ve Saati :23.02.2026 - 10:00
2.2. Yapılacağı (e-tekliflerin açılacağı) adres : İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ DESTEK HİZMETLERİ BAŞKANLIĞI

3- İhale konusu hizmet alımının
3.1 Adı :2026-2027 YILLARI ARAÇ KİRALAMA HİZMET ALIMI
3.2. Niteliği, türü ve miktarı :
2026-2027 YILLARI ARAÇ KİRALAMA HİZMET ALIMI(5 KISIM)
Ayrıntılı bilgiye EKAP’ta yer alan ihale dokümanı içinde bulunan idari şartnameden ulaşılabilir.
3.3. Yapılacağı/teslim edileceği yer :IĞDIR İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ VE BAĞLI TESİSLERİ ( KARAKOYUNLU TSM, TUZLUCA TSM , MERKEZ TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ , ARALIK TSM ) IĞDIR DR.NEVRUZ EREZ DEVLET HASTANESİ, AĞIZ ve DİŞ SAĞLIĞI MERKEZİ, TUZLUCA İLÇE DEVLET HASTANESİ
3.4. Süresi/teslim tarihi : İşe başlama tarihinden itibaren 24(YirmiDört) aydır
3.5. İşe başlama tarihi : Sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 3 gün içinde işe başlanacaktır.

4- Katılım ve yeterlik kriterleri:
4.1. Katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin istekliler tarafından e-teklif kapsamında sunulması gereken bilgi ve belgeler ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgi ve belgelere aşağıda yer verilmiştir:
4.1.1. Teklif mektubu.
4.1.2. Teklif vermeye yetkili olunduğunu gösteren bilgi ve belgeler:
4.1.2.1. Tüzel kişilerde; isteklilerin yönetimindeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgi ve belgeler.
4.1.2.2. Vekâleten ihaleye katılma halinde vekile ilişkin bilgi ve belgeler.
4.1.3. Geçici teminat.
4.1.4 İsteklinin iş ortaklığı olması halinde iş ortaklığı beyannamesi.
4.2. Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin bilgi ve belgeler ile bunların taşıması gereken kriterler:
4.2.1. İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilanço bilgileri:
Sunulan bilanço veya eşdeğer belgelerde;
a) Cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olduğunu, b) Öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olduğunu,
c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olduğunu ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlandığını göstermek üzere yıl sonu bilanço belgelerine ilişkin bilgileri belirtebilirler.
Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerine ilişkin bilgileri sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
İhale tarihi yılın ilk dört ayında olduğundan, bir önceki yıla ait belgelerini sunmayanlar, iki önceki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu belgelerde yeterlik kriterini sağlayamayanlar ise iki önceki yılın belgeleri ile üç önceki yılın belgelerini sunabilirler. Bu durumda, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
4.2.2. İş hacmini gösteren belgeler:
a) İhalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait toplam ciroyu gösteren gelir tablosu,
b) Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını gösteren belgeler,
Bu belgelerden birinin sunulması yeterlidir.
Toplam cironun teklif edilen bedelin %20’sinden, hizmet işleri ile ilgili cironun ise teklif edilen bedelin %12'sinden az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir.
Bu kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanamadığına bakılır.

İhale tarihi yılın ilk dört ayında olduğundan, bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunmayanlar, iki önceki yılın gelir tablosunu sunabilirler. Bu gelir tablosunun yeterlik kriterini sağlayamaması halinde, iki önceki yılın ve üç önceki yılın gelir tabloları sunulabilir. Bu durumda, gelir tabloları sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
4.3. Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin bilgi ve belgeler ile bunların taşıması gereken kriterler:
4.3.1. Son beş yıl içinde bedel içeren bir sözleşme kapsamında kabul işlemleri tamamlanan ve teklif edilen bedelin % 20 oranından az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin iş deneyimini gösteren belgeler veya teknolojik ürün deneyim belgesi.
4.3.1.1. Tüzel kişi tarafından iş deneyimini göstermek üzere kullanılan belgenin, tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip ve 4734 sayılı Kanuna göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesi konusunda temsile ve yönetime yetkili olan ortağına ait olması halinde, ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicili müdürlükleri veya yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir tarafından ilk ilan tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son bir yıldır kesintisiz olarak bu şartların korunduğunu gösteren, e-forma uygun belgenin kullanılması zorunludur.
4.3.1.2. 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere taahhüt edilenler dışında yurt dışında gerçekleştirilen işlerden elde edilen iş deneyiminin 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 195 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince pay çoğunluğuna dayanarak kurulan şirketler topluluğu ilişkisi içinde kullanılması halinde bu hukuki ilişkiyi ve bu ilişkinin süresini tevsik eden belgelerin sunulması zorunludur.
4.3.2. İstekli tarafından teklifi kapsamında ihaleye katılım belgesine aktarılarak sunulması ve/veya sağlanması gerektiği bu Şartnamenin 7 nci maddesi dışındaki maddeleri ile teknik şartnamede belirtilen aşağıdaki belgeler ve/veya yeterlik kriterleri:
Türkiye Sigorta Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesi

4.4. Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler:
4.4.1.

Kamu veya Özel Sektörde yapılan her türlü Şoförlü ve/veya Şoförsüz Araç Kiralama Hizmet işleri veya Yolcu Taşıma Hizmet işleri benzer iş olarak kabul edilecektir.


5- Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sadece fiyat esasına göre belirlenecektir.

6- İhale yerli ve yabancı tüm isteklilere açıktır.

7- İhaleye teklif verecek olanların, EKAP hesabına giriş yaparak ihale dokümanını indirmeleri zorunludur.

8-Teklifler, EKAP üzerinden teklif mektubu ile ihaleye katılım belgesi ve diğer ekler kullanılarak hazırlanacak ve e-imza ile imzalanarak ihale tarih ve saatine kadar EKAP üzerinden gönderilecektir.

9- İstekliler tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale sonucunda, üzerine ihale yapılan istekliyle birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.

10- Bu ihalede, kısmı teklif verilebilir.

11- İstekliler teklif ettikleri bedelin %3’ünden az olmamak üzere kendi belirleyecekleri tutarda geçici teminat vereceklerdir.

12- Bu ihalede elektronik eksiltme yapılmayacaktır.

13- Verilen tekliflerin geçerlilik süresi, ihale tarihinden itibaren 120 (YüzYirmi) takvim günüdür.

14- Konsorsiyum olarak ihaleye teklif verilemez.

15- Diğer hususlar:
İhalede Uygulanacak Sınır Değer Katsayısı (R) : Araç Kiralama/0,79
Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir.

Sonuç İlanı
SONUÇ İLANI
ARAÇ KİRALAMA HİZMETİ ALINACAKTIR
IĞDIR İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ

İhale kayıt numarası:2026/72930
1- İhalenin
a) Tarihi :23.02.2026
b) Türü : Hizmet alımı
c) Usulü :Açık
d) Yaklaşık Maliyeti :29.627.933,36 TRY
e) Sözleşmeye Esas Kısımlarının
Yaklaşık Maliyeti
:29.627.933,36 TRY
2- İhale konusu hizmetin
a) Adı :2026-2027 YILLARI ARAÇ KİRALAMA HİZMET ALIMI
b) Yapılacağı yer :IĞDIR İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ VE BAĞLI TESİSLERİ ( KARAKOYUNLU TSM,TUZLUCA TSM ,MERKEZ TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ ,ARALIK TSM ) IĞDIR DR.NEVRUZ EREZ DEVLET HASTANESİ, AĞIZ ve DİŞ SAĞLIĞI MERKEZİ, TUZLUCA İLÇE DEVLET HASTANESİ
c) Süresi :24 aydır
3- Teklifler
a) Dokümanı EKAP üzerinden
e-imza kullanarak indiren sayısı
:18
b) Toplam Teklif Sayısı :8
c) Toplam Geçerli Teklif Sayısı :8
d) Yerli istekli lehine
fiyat avantajı uygulaması
: Uygulanmamıştır
4- Sözleşmenin
a) Tarihi :31.07.2026
b) Bedeli :6.348.692,64 TRY
c) Süresi :
d) Yüklenici :KIRVAÇLAR GIDA TAŞIMACILIK HAYVANCILIK AKARYAKIT İNŞAAT TURİZM DAYANIKLI TÜKETİM MALLARI HİZMET İŞLETMESİ OTOMOTİV TEKSTİL SANAYİ VE DIŞ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ
e) Yüklenicinin uyruğu :Türkiye
f) Yüklenicinin adresi :14 KASIM SEHER No:4 MERKEZ/IĞDIR IĞDIR MERKEZ/IĞDIR
Kamuoyuna saygıyla duyurulur.
İtirazlar ve Şikayetler 12
ZORLUKA* ÇET**
İdareye şikayet 03.08.2026 İdare cevabı 05.08.2026
TUGAYSAN GIDA İNŞAAT TARIM VE HAYVANCILIK HİZMET İŞLETMELERİ TAŞIMACILIK SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ
İdareye şikayet 26.05.2026 KİK'e itirazen şikayet 15.06.2026
MAHMU* DEM**
İdareye şikayet 23.03.2026 İdare cevabı 24.03.2026
TUGAYSAN GIDA İNŞAAT TARIM VE HAYVANCILIK HİZMET İŞLETMELERİ TAŞIMACILIK SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ
İdareye şikayet 16.03.2026 İdare cevabı 03.04.2026 KİK'e itirazen şikayet 10.04.2026
ZORLUKA* ÇET**
İdareye şikayet 11.03.2026 İdare cevabı 13.03.2026
DAĞLAR AĞASI TURİZM TAŞIMACILIK SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ
İdareye şikayet 23.02.2026 İdare cevabı 25.02.2026
DAĞLAR AĞASI TURİZM TAŞIMACILIK SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ
İdareye şikayet 18.02.2026 İdare cevabı 19.02.2026
MCK TUR OTOMOTİV İNŞAAT TEMİZLİK GIDA TAAHHÜT SOSYAL HİZMETLER HAYVANCILIK İTHALAT İHRACAT SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ
İdareye şikayet 18.02.2026 İdare cevabı 19.02.2026
ARDA TURİZM OTOMOTİV TEKSTİL GIDA SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ
İdareye şikayet 17.02.2026 İdare cevabı 18.02.2026
TUGAYSAN GIDA İNŞAAT TARIM VE HAYVANCILIK HİZMET İŞLETMELERİ TAŞIMACILIK SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ
İdareye şikayet 13.02.2026 İdare cevabı 18.02.2026
DAĞLAR AĞASI TURİZM TAŞIMACILIK SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ
İdareye şikayet 27.01.2026 İdare cevabı 12.02.2026
TUGAYSAN GIDA İNŞAAT TARIM VE HAYVANCILIK HİZMET İŞLETMELERİ TAŞIMACILIK SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ
İdareye şikayet 26.01.2026 İdare cevabı 12.02.2026
⚖️ KİK Kurul Kararları (2)
2026/UH.II-1910 Uyuşmazlık Kararı 16.07.2026
Tugaysan Gıda İnşaat Tarım Ve Hayvancılık Hizmet İşlet. Taşım. San. Ve Tic. Ltd. Şti.
İtirazen şikâyet başvurusunun reddine
Kararın tam metnini oku
Başvuruya Konu İhale
2026/72930 İhale Kayıt Numaralı “ 2026-2027 Yılları Araç Kiralama Hizmet Alımı ” İhalesi
Başvuru Sahibi
Tugaysan Gıda İnşaat Tarım ve Hayvancılık Hizmet İşlet. Taşım. San. ve Tic. Ltd. Şti. ,
İhaleyi Yapan İdare
Iğdır İl Sağlık Müdürlüğü ,
Kurum İncelemesi
Iğdır İl Sağlık Müdürlüğü tarafından 23.02.2026 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ 2026-2027 Yılları Araç Kiralama Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin olarak Tugaysan Gıda İnşaat Tarım ve Hayvancılık Hizmet İşlet. Taşım. San. ve Tic. Ltd. Şti. ’nin 26.05.2026 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 15.06.2026 tarih ve 218040 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 15.06.2026 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2026/1551 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
Karar
Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, başvuruya konu ihalenin 5’inci kısmının üzerinde bırakıldığı Kırvaçlar Gıda Taşımacılık Hayvancılık Akaryakıt İnşaat Turizm Dayanıklı Tüketim Malları Hizmet İşletmesi Otomotiv Tekstil Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı, bu kapsamda;
2) İhalenin 5’inci kısmının üzerinde bırakıldığı Kırvaçlar Gıda Taşımacılık Hayvancılık Akaryakıt İnşaat Turizm Dayanıklı Tüketim Malları Hizmet İşletmesi Otomotiv Tekstil Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi tarafından sunulan iş deneyim belgesinin benzer iş tanımına uygun olmadığı ve söz konusu belgenin süre ve tutar yönünden geçersiz olduğu iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’nci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “… 79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.
79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenirken idarece aşırı düşük teklif açıklama talebine ilişkin e-form kullanılır. Bu formda;
a) Teklifte önemli olduğu tespit edilen ve açıklanması istenen teklif bileşenlerine, işin mahiyetine uygun ve bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde, açık ve net olarak tek tek saymak suretiyle yer verilmesi,
b) Tekliflerin açıklanmasında kullanılmak üzere 79.2.2 nci maddede sayılan yöntemleri sınırlandıran veya dışlayan yeni yöntemlerin belirlenmemesi,
c) Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilmesi,
zorunludur.
İdareler tarafından önemli teklif bileşenleri belirlenirken “ve diğer giderler”, “gibi bileşenler”, “her türlü gider”, “tüm giderler”, “vb.” gibi açık ve net olmayan ibareler kullanılamaz. Bu gibi ibarelerin kullanılması halinde aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesinde bunlar dikkate alınmaz.
79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.
79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.
Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.
Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
79.2.2.2. Merkezi Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Ülke Çapında Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin merkezi kamu kurum ve kuruluşları tarafından ülke çapında sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tarifeleri veya istekliye verilmiş fiyat teklifleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu yöntemle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.
79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.
79.2.2.4. Ticaret Borsası Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.
79.2.2.5. Toptancı Hal Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 11/3/2010 tarihli ve 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.
79.2.2.6. Özel veya Münhasır Hak Sahibi Kuruluşların Uyguladığı Fiyatlar: İlgili mevzuatı uyarınca, belirli mal veya hizmetlerin kamuya sunulması konusunda lehine sınırlama bulunan kuruluşların tedarikçisi oldukları mallar veya sunucusu oldukları hizmetler için uyguladıkları fiyatlar ile açıklama yapılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.
79.2.2.7. İsteklinin Kendi Ürettiği, Aldığı veya Sattığı Mallara İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile açıklama yapılabilir.
Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.
Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması ve isteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapmış olması gerekir.
İsteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunulmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilir.
Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
79.2.2.8. İsteklinin Ortağı Olduğu Tüzel Kişiye Ait İşletmeden Mal Çekmesiyle Oluşan Emsal Bedel: Teklifi oluşturan maliyt bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir. Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
79.2.3. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır”
79.2.4. Tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi zorunludur.
Örneğin; ilan tarihi 10.03.2024 olan ve açık ihale usulü ile yapılan bir ihalede ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay olan “01.12.2023-29.02.2024” veya bundan önceki üç ay olan “01.09.2023-30.11.2023” aralığına ilişkin tutanaklar sunulur.
79.2.5. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenir.
…
79.2.7. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak, EPDK tarafından yayımlanan, İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan fiyatların % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmez. Motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır.
79.3. İdarelerin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki düzenlemeleri de dikkate almaları gerekmektedir.
79.3.1. Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez.
79.3.2. 79.2.2 nci maddede yer alan yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle, ilgili mevzuatına göre ihale tarihinden önceki son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir.
79.3.3. Kurumca hazırlanan “İşçilik Hesaplama Modülü” ne (www.ihale.gov.tr) adresinden ulaşılabilecek olup, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde tekliflerin değerlendirilmesi bağlamında sözleşme ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyeti hesabında işçilik hesaplama modülünün kullanılması zorunludur.
79.3.4. Hizmet alım ihalelerinde herhangi bir sigorta giderinin aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir bileşen olarak kabul edilmesi durumunda, isteklilerce sigorta acentelerinden alınan poliçe, fiyat teklifi veya sözleşmelerin ekine ihale dokümanında yer alan teminat tutarları üzerinden teklif ettikleri sigorta prim tutarlarıyla sigorta hizmetini gerçekleştirebileceklerine ilişkin, ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veya bölge müdürlüğünden alınan teyit yazısının eklenmesi ve bu yazının yetkili kişilerin imzasını taşıması gereklidir. Ancak sigorta şirketlerinin genel müdürlük veya bölge müdürlükleri tarafından imzalanmış poliçe veya fiyat teklifleri için teyit alınması zorunlu değildir. Sigorta giderinin tevsiki için sunulan belgenin işin süresinin tamamını kapsaması gerekmektedir. Ancak birden fazla yılı kapsayan ya da ihale tarihi ile işin başlangıç tarihinin farklı yıllara ait olduğu işlerde ilk yıl için alınan sigorta teklifinin ihale tarihi itibarıyla en son açıklanmış olan Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi “On iki aylık ortalamalara göre değişim oranı (%)” tablosundaki oran esas alınmak suretiyle güncellenerek diğer yıllar için kullanılması mümkündür. Örneğin; sözleşme süresi 3 yıl, ihale tarihi 1/11/2019, işe başlama tarihi 1/1/2020 olan bir ihalede, ihale tarihi itibarıyla yıllık 100 TL olan sigorta prim tutarı maliyet kalemi, Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi on iki aylık ortalamalara göre değişim oranı tablosunda en son açıklanmış olan 2019 yılı Eylül ayı değişim oranı (%26,44) üzerinden; 2020 yılı için (100 TL*1,2644) 126,44 TL; 2021 yılı için (126,44 TL*1,2644) 159,87 TL; 2022 yılı için (159,87 TL*1,2644) 202,14 TL olarak hesaplanacaktır.
79.3.5. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 4 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, ancak sözleşme ve genel giderler içerisinde yer alan açıklamanın yapıldığı tarihte geçerli olan oran ve tutarlar üzerinden hesaplanan ihale kararı damga vergisi ve sözleşme damga vergisi ile Kanunun 53 üncü maddesinin (j) bendinin 1 numaralı alt bendinde belirtilen tutarı aşan sözleşmelerde sözleşme bedelinin onbinde beşi oranındaki Kurum payı ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacaktır.
79.3.6. İhale dokümanında fiyat farkı verileceğine ilişkin düzenleme bulunmayan ve birden fazla yılı kapsayan ya da ihale tarihi ile işin başlangıç tarihinin farklı yıllara ait olduğu işlere ilişkin aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında idarece önemli bir bileşen olarak belirtilen ve istekliler tarafından ihale tarihi itibarıyla artış oranı ve/veya tutarı tespit edilemeyen motorlu taşıtlar vergisi, araç muayene işlemleri gibi giderler ile mali yükümlülükler ve/veya tarife bedellerinin, sonraki yıllara ilişkin bedelleri, ilk yıl için öngörülen bedelin, ihale tarihi itibarıyla en son açıklanmış olan Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi “On iki aylık ortalamalara göre değişim oranı (%)” tablosundaki oran üzerinden güncellenerek hesaplanır. Örneğin; sözleşme süresi 3 yıl, ihale tarihi 15/11/2019, işe başlama tarihi 1/1/2020 olan bir ihalede, motorlu taşıtlar vergisi tutarı ihale tarihi itibarıyla yıllık 100 TL olan maliyet kalemiz Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi on iki aylık ortalamalara göre değişim oranı tablosunda en son açıklanmış olan 2019 yılı Ekim ayı değişim oranı (%22,58) üzerinden; 2020 yılı için (100 TL*1,2258) 122,58 TL; 2021 yılı için (122,58 TL*1,2258) 150,26 TL; 2022 yılı için (150,26 TL*1,2258) 184,19 TL olarak hesaplanacaktır.” açıklaması,
İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;
a) Adı: 2026-2027 YILLARI ARAÇ KİRALAMA HİZMET ALIMI
b) Türü: Hizmet alımı
c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği
ç) Miktarı:
2026-2027 YILLARI ARAÇ KİRALAMA HİZMET ALIMI(5 KISIM)
Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.
d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer:
IĞDIR İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ VE BAĞLI TESİSLERİ (KARAKOYUNLU TSM, TUZLUCA TSM, MERKEZ TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ, ARALIK TSM) IĞDIR DR.NEVRUZ EREZ DEVLET HASTANESİ, AĞIZ ve DİŞ SAĞLIĞI MERKEZİ, TUZLUCA İLÇE DEVLET HASTANESİ” düzenlemesi,
İdari Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 31’inci maddesinde; “31.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları ister. İhale komisyonu;
a) Verilen hizmetin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir.” düzenlemesi,
Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İşin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 24 (YirmiDört) aydır
9.2. Bu sözleşmenin uygulanmasında sürelerin hesabı takvim günü esasına göre yapılmıştır.” düzenlemesi yer almaktadır.
Başvuru sahibinin iddiasına yönelik yapılan incelemede, başvuruya konu ihalenin 2026 ve 2027 yıllarını kapsayacak şekilde 5 (beş) kısımdan oluşan araç kiralama hizmet alımı olduğu, idarece dokümanda teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenileceğine ilişkin düzenleme yapıldığı, bu kapsamda ihalenin başvuruya konu 5’inci kısmında teklifi sınır değerin altında kalan Kırvaçlar Gıda Taşımacılık Hayvancılık Akaryakıt İnşaat Turizm Dayanıklı Tüketim Malları Hizmet İşletmesi Otomotiv Tekstil Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketine tebliğ edilen aşırı düşük teklif açıklama talep yazısına göre ihale konusu hizmette kullanılacak araçların yakıt giderine, kira ve/veya amortisman giderine, bakım, onarım ve yedek parça giderine, sigorta giderine, lastik giderine, motorlu taşıtlar vergisi giderine, muayene ve egzoz emisyon ölçüm giderine ve sözleşme giderlerine (kesin teminat, ihale kararı damga vergisi, sözleşme damga vergisi ve KİK payı) ilişkin açıklama talep edildiği görülmüştür.
Kırvaçlar Gıda Taşımacılık Hayvancılık Akaryakıt İnşaat Turizm Dayanıklı Tüketim Malları Hizmet İşletmesi Otomotiv Tekstil Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasına bakıldığında;
İsteklice aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında biri araçların bakım ve onarım giderinin bir diğeri ise lastik giderinin tevsiki amacıyla 2 (iki) adet fiyat teklifi sunulduğu, söz konusu fiyat tekliflerinin ilgili sektörde faaliyet gösteren firmalardan alındığı,
Söz konusu fiyat tekliflerine dayanak olan tutanaklarda yer alan ve fiyat teklifini veren firmalar adına imza atan kişilerin imza beyannameleri ile yine tutanakları imzalayan meslek mensuplarının faaliyet belgelerinin bulunduğu,
Her iki fiyat teklifinin de ilgili meslek mensuplarınca ve TÜRMOB kaşesi vurulmak suretiyle imzalandığı, fiyat tekliflerinde Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen zorunlu beyanların yer aldığı ve söz konusu beyanların uygun olduğu,
Fiyat tekliflerine dayanak olarak sunulan tutanakların doldurulması gerekli alanlarına ilgili bilgilerin yazıldığı, tutanakların son sayfalarının fiyat teklifini veren firma ile yetkili meslek mensubu tarafından imzalanarak onaylandığı ve bu aşamada ilave bir işleme gerek bulunmadığı,
Tutanaklarda beyan edilen faturaların ilan tarihi olan 20.01.2026 tarihinden önceki 3 aylık döneme veya bir önceki 3 aylık döneme ilişkin olduğu,
İstekli tarafından sunulan fiyat tekliflerinde belirtilen tarih ve sayı bilgileri ile sunulan tutanaklarda yer alan tarih ve sayıların birbirleri ile uyumlu olduğu,
İstekli tarafından sunulan Satış Tutarı Tespit Tutanağı’nda yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarları ile Fatura Bilgileri Tablosu’nda yer alan parasal tutarların uyumlu olduğu, bununla birlikte, Satış Tutarı Tespit Tutanağı’nda yer alan ürün isimleri ve miktarları ile Fatura Bilgileri Tablosu’nda yer alan ürün isimleri ve miktarlarının aynı olduğu,
Fiyat tekliflerinde yer alan birim fiyatların, tutanaklarda yer alan ağırlıklı ortalama birim fiyatların % 80’inin üzerinde olduğu ve tutanaklarda beyan edilen faturalarda alıcı firma bilgilerine yer verildiği,
İsteklice hizmet kapsamında biri 2014 model, biri 2015 model bir diğeri ise 2018 model olmak üzere toplam 3 (üç) adet minibüs cinsi araç kullanılmasının öngörüldüğü, söz konusu araçlara ilişkin yakıt giderinin yetkili servis firmasından alınan ve araç başına 100 km’de tüketilen yakıt miktarı ile kat edilecek toplam mesafenin 486.000 km olarak ele alınması suretiyle hesaplandığı, bununla birlikte, araçların kullanacağı motorinin birim fiyatının litre başına 43,09 TL olarak ele alındığı ve bu tutarın 01.02.2026 tarihinde EPDK tarafından yayımlanan ve İstanbul İli Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan en yüksek işlem hacimli 8 firmanın akaryakıt fiyatlarına ilişkin bayi satış bülten fiyatı olan KDV hariç 47,82396 TL’nin %90’ının üzerinde olduğu, nihai olarak isteklice araçların yakıt giderine ilişkin açıklamasının uygun olduğu,
İsteklice araçların bakım ve onarım giderine ilişkin açıklamanın üçüncü kişiden alınan fiyat teklifi ile yapıldığı, söz konusu fiyat teklifinde araçların bakımında kullanılacak hava filtresi, yağ filtresi, yakıt fitresi, yağ gibi bileşenlerin ayrı ayrı olmak üzere adet ve fiyat bilgisinin yer aldığı, bununla birlikte, isteklice açıklaması kapsamında araçların periyodik bakım sıklığının kaç kilometrede bir yapılması gerektiğine ilişkin yetkili servisten alınan belgenin sunulduğu, bakım ve onarım kapsamında kullanılacak ürünlerin adet bilgisinin bu veriler dikkate alınarak hesaplandığı, bu itibarla isteklice araçların bakım ve onarım giderine yönelik açıklamasının yerinde olduğu,
İsteklice araçların lastik giderine ilişkin açıklamanın lastik ömrünün ortalama 50.000 km olduğu öngörülerek üçüncü kişiden alınan fiyat teklifi ile yapıldığı, anılan fiyat teklifine göre her bir araç için 4 adet yazlık 4 adet de kışlık olmak üzere toplam 8 lastiğin kullanılacağı öngörülerek gider hesabı yapıldığı, dolayısıyla araçlar için yazlık ve kışlık olmak üzere ayrı şekilde yapılan lastik gideri açıklamasının uygun olduğu.
İsteklice araçların MTV, periyodik muayene ve egzoz emisyon ölçüm giderlerine ilişkin açıklamanın 2026 ve 2027 yılları ile birlikte 2028 yılı da esas alınmak suretiyle yapıldığı, bu kapsamda söz konusu gider açıklamasının yerinde olduğu,
İsteklice araçların zorunlu trafik sigorta gideri ile kasko sigortası giderine ilişkin açıklamanın işin süresi olan 24 aylık süre esas alınarak yapıldığı, bu kapsamda ilgili sigorta şirketinden alınan ve 12 ayı kapsayan fiyatın TÜİK tarafından Ocak 2026 dönemi için yayımlanan Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi’ndeki oran dikkate alınmak suretiyle 2027-2028 dönemindeki hizmet için de artırımlı olarak hesaplandığı, bununla birlikte ayrıca sigorta firmalarından alınan poliçelerin bir kısmında sigorta şirketlerinin genel müdürlüğünün veya bölge müdürlüğünün onayının bulunduğu, diğer poliçelerde ise düzenlenen poliçedeki teminat, prim ve ilgili diğer bilgilerin sistemdeki kayıtları ile uyumlu olduğuna ilişkin ilgili sigorta şirketi genel müdürlüğünün teyit yazılarının bulunduğu, bu aşamada isteklice araçların sigorta giderinin tevsikine ilişkin başkaca bir belge sunulması zorunluluğunun bulunmadığı, dolayısıyla araçların sigorta giderine ilişkin açıklamanın uygun olduğu,
İsteklice teklif ettikleri 6.348.692,64 TL üzerinden anılan tutarın binde 9,48’i oranında sözleşme damga vergisinin; binde 5,69’u oranında ihale kararı damga vergisinin, on binde 5’i oranında Kurum payı giderinin ve teklifleri aşırı düşük olduğundan yaklaşık maliyetin yüzde 9’u oranında kesin teminat tutarının hesaplanarak açıklandığı,
Açıklama yapılan araçların model yıllarının 2014, 2015 ve 2018 olduğu, dolayısıyla ihalenin 5. kısmı kapsamındaki hizmet için kullanılacak araçların model yılının en fazla 2021 yılı olması ve araçların yaşının en fazla 15 olması koşullarının sağlandığı,
Personel gideri idarece önemli teklif bileşeni olarak belirtilmediğinden isteklice hizmette görev alacak personelin giderine ilişkin açıklama yapılması zorunluluğu bulunmadığı anlaşılmıştır.
Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmelerden hareketle ihale üzerinde bırakılan Kırvaçlar Gıda Taşımacılık Hayvancılık Akaryakıt İnşaat Turizm Dayanıklı Tüketim Malları Hizmet İşletmesi Otomotiv Tekstil Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.
2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinin birinci fıkrasında “ İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler .” hükmü,
Anılan maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendinde “ Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikâyete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikâyet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine karar verilir .” hükmü,
Kanun’un “Kuruma itirazen şikâyet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “ İdareye şikâyet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikâyet ve itirazen şikâyet üzerine alınanlar itirazen şikâyete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir.
Kurum itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikâyet veya itirazen şikâyet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikâyet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir.
Kanunda belirtilen sürelere ve usule uyulmadan sözleşme imzalanmış olması veya itirazen şikâyet başvurusundan feragat edilmesi itirazen şikâyet başvurusunun incelenmesine ve 54 üncü maddede sayılan kararlardan birinin alınmasına engel teşkil etmez …” hükmü,
Kanun’un 57’nci maddesinde “ Şikâyetler ile ilgili Kurum tarafından verilen nihai kararlar Türkiye Cumhuriyeti Mahkemelerinde dava konusu edilebilir ve bu davalar öncelikle görülür .” hükmü,
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) Başvurular öncelikle;
a) Başvuru konusunun Kurumun görev alanında bulunup bulunmadığı,
…
yönlerinden sırasıyla incelenir…” hükmü,
Yönetmelik’in “Ön inceleme konularına aykırılık üzerine alınacak kararlar” başlıklı 17’nci maddesinde “(1) 16 ncı maddenin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verilir ...” hükmü,
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurul kararlarına karşı başvuru” başlıklı 17’nci maddesinde “(1) 4734 sayılı Kanunun 57’nci maddesi uyarınca Kurul kararları idare yargı mercilerinde dava konusu edilebileceğinden, hak kaybına uğranılmaması bakımından Kurul kararının yeniden incelenmesi talebiyle Kuruma başvuruda bulunulmaması önem arz etmektedir.” açıklaması yer almaktadır.
Başvuru sahibi istekli tarafından itirazen şikâyet dilekçesinde yer verilen bahse konu iddiasında aktarılan hususlar dikkate alındığında,
22.04.2026 tarihli ve 2026/UH.II-1205 sayılı Kurul kararında “…Başvuru sahibinin iddiasına yönelik yapılan incelemede, ihalenin başvuruya konu 5. kısmının üzerinde bırakıldığı Kırvaçlar Gıda Taşımacılık Hayvancılık Akaryakıt İnşaat Turizm Dayanıklı Tüketim Malları Hizmet İşletmesi Otomotiv Tekstil Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi tarafından iş deneyiminin tevsiki için Iğdır İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından düzenlenen 16.07.2025 tarihli ve 2023/643172-7562881-1-1 sayılı iş deneyim belgesinin sunulduğu görülmüştür.
Yukarıda zikredilen iş deneyim belgesine bakıldığında;
Belgenin “2023-2024 Eğitim Öğretim Yılı Özel Eğitim Taşıma” hizmet alımı işi için istekli adına düzenlenen yüklenici iş bitirme belgesi olduğu,
Kabul tarihi 20.06.2024 olan belgeye konu işin ilk sözleşme bedelinin 2.662.987,52 TL; toplam sözleşme bedeli ile belge tutarının 2.730.544,76 TL olduğu ve söz konusu belge tutarının ilan tarihine göre güncel hâlinin ise 5.627.695,20 TL olduğu tespit edilmiştir.
İdari Şartname’nin ilgili düzenlemelerine bakıldığında isteklilerden ilan tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemi tamamlanan ihale konusu iş ya da kamu veya özel sektörde yapılan her türlü şoförlü ve/veya şoförsüz araç kiralama hizmet işleri ya da yolcu taşıma hizmet işlerine ilişkin olarak; teklif ettikleri bedelin en az %20’si oranında iş deneyiminin istenildiği görülmekle birlikte, ihalenin 5. kısmının üzerinde bırakıldığı istekli tarafından sunulan iş deneyim belgesine konu işin öğrenci taşıma işi olması, kabulünün ilan tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde yapılması ve güncel belge tutarının isteklinin teklif tutarı olan 6.348.692,64 TL’nin %20’sinin üzerinde olması nedenleriyle incelemeye konu belgenin ihalede istenilen yeterlik kriterlerini sağladığı anlaşılmış ve bundan dolayı başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır…
B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir…” karar verildiği, bu çerçevede Kuruma gönderilen 15.06.2026 tarihli itirazen şikâyet başvurusunda yer alan hususların 22.04.2026 tarihli ve 2026/UH.II-1205 sayılı Kurul kararına itiraz niteliği taşıdığı anlaşılmıştır.
4734 sayılı Kanunun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde; Kamu İhale Kurulu’nun, Kuruma gelen itirazen şikâyet başvurularıyla ilgili olarak gerekçesini belirtmek suretiyle karar vereceği hüküm altına alınmış olup mevzuatta Kurul tarafından karara bağlanan hususların yeniden incelemeye alınmasına ilişkin bir düzenleme bulunmadığı, söz konusu Kurul kararı ile Kurum görüşü ortaya çıktığından, karara ilişkin ayrıca bir değerlendirme yapılmasının da mümkün olmadığı, diğer taraftan, anılan Kanun’un “Yargısal İnceleme” başlıklı 57’nci maddesinde şikâyetler ile ilgili olarak Kurum tarafından verilen nihai kararların Türkiye Cumhuriyeti Mahkemelerinde dava konusu edilebileceği düzenlenmiştir.
Dolayısıyla başvuru sahibinin söz konusu iddiasında yer verilen hususların 22.04.2026 tarihli ve 2026/UH.II-1205 sayılı Kurul kararına itiraz niteliğinde olduğu, Kurulun karara bağladığı hususları itirazen şikâyet üzerine inceleme görevinin bulunmadığı, şikâyetler ile ilgili Kurum tarafından verilen nihai kararların Türkiye Cumhuriyeti Mahkemelerinde dava konusu edilebileceği, Kurul kararına itiraz niteliği taşıyan başvuruya ilişkin olarak yukarıda yer verilen Kanun hükümleri çerçevesinde Kurum tarafından yapılacak bir işlem bulunmadığı anlaşıldığından, anılan iddiaya yönelik itirazen şikâyet başvurusunun görev yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “ İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez… ” hükmü,
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “İtirazen şikâyet başvurularında aranılacak şekil unsurları” başlıklı 11’inci maddesinin altıncı fıkrasında “…Kısmi teklife açık ihalelerde ise tekliflerin verilmesi ile bu aşamadan sonraki işlemlere ilişkin başvurularda, başvuru bedeli toplam yaklaşık maliyet üzerinden yatırılır. Başvuruya konu kısmın yaklaşık maliyetine göre fazla yatırıldığı tespit edilen tutar Kurum tarafından başvuru sahibine iade edilir.” açıklaması yer almaktadır.
Bu çerçevede, ihalenin itirazen şikâyete konu 5’inci kısmının yaklaşık maliyeti dikkate alındığında, 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesi uyarınca ödenmesi gereken itirazen şikâyet başvuru bedelinin 64.652,00 TL olduğu, başvuru sahibi tarafından toplam yaklaşık maliyet üzerinden 129.358,00 TL’nin Kurum hesaplarına yatırıldığı, bu nedenle fazla ödendiği tespit edilen 64.706,00 TL’nin yazılı talebi halinde başvuru sahibine iadesinin gerektiği anlaşılmıştır.
Bununla birlikte, başvuru sahibinin ileri sürdüğü iddialarında haklı bulunmadığı tespit edilmiş olup, Kanun’da öngörülen şekilde bir haklılık oranı oluşmamıştır. Bu nedenle, 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafı uyarınca herhangi bir bedel iadesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
2) Fazla ödenen başvuru bedelinin başvuru sahibinin yazılı talebi halinde iadesine,
Oybirliği ile karar verildi.
Toplantı No: 2026/028 · Gündem No: 55
KİK'te görüntüle →
2026/UH.II-1205 Uyuşmazlık Kararı 22.04.2026
Tugaysan Gıda İnşaat Tarım Ve Hayvancılık Hizmet İşlet. Taşım. San. Ve Tic. Ltd. Şti.
Düzeltici işlem belirlenmesine
Kararın tam metnini oku
Başvuruya Konu İhale
2026/72930 İhale Kayıt Numaralı “ 2026-2027 Yılları Araç Kiralama Hizmet Alımı ” İhalesi
Başvuru Sahibi
Tugaysan Gıda İnşaat Tarım ve Hayvancılık Hizmet İşlet. Taşım. San. ve Tic. Ltd. Şti. ,
İhaleyi Yapan İdare
Iğdır İl Sağlık Müdürlüğü ,
Kurum İncelemesi
Iğdır İl Sağlık Müdürlüğü tarafından 23.02.2026 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ 2026-2027 Yılları Araç Kiralama Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin olarak Tugaysan Gıda İnşaat Tarım ve Hayvancılık Hizmet İşlet. Taşım. San. ve Tic. Ltd. Şti. nin 16.03.2026 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 03.04.2026 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 10.04.2026 tarih ve 213052 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 10.04.2026 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2026/995 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
Karar
Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,
Başvuruya konu ihalenin 5. kısmının üzerinde bırakıldığı Kırvaçlar Gıda Taşımacılık Hayvancılık Akaryakıt İnşaat Turizm Dayanıklı Tüketim Malları Hizmet İşletmesi Otomotiv Tekstil Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı, bu kapsamda;
Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan fiyat tekliflerinin ilgili sektörlerde faaliyet gösteren firmalardan alınmadığı,
Fiyat tekliflerinin ekinde sunulması gereken tutanakların, teklif sahibi firmaya ait imza sirküsü ve mali müşavire ait faaliyet belgelerinin sunulmadığı,
Fiyat tekliflerinin bir kısmının meslek mensubu tarafından onaylanmadığı, bir kısmında meslek mensubuna ait özel kaşenin kullanılmadığı, bir kısmında, meslek mensubu tarafından yazılması zorunlu beyanların bulunmadığı, bir kısmında ise KİK106 e-formunda yer alması gereken ibare yerine KİK105 e-formunda yer alması gereken ibarelerin yer aldığı,
Anılan isteklice sunulan KİK105, KİK106 ve KİK107 tutanaklarının gerekli alanlarının (teklif veren mükellefe ait ilgili fatura dönemine ait defter tasdik bilgileri, teklifi onaylayan mali müşavire ait bilgiler, teklife konu faturanın içeriği, teklife konu faturanın alıcı bilgileri, beyan edilen faturanın ilan tarihinden önceki hangi 3 aylık periyodda olduğuna ilişkin bilgi) doldurulmadığı ve tutanakların her sayfasına sayfa numarası verilmeyip sayfaların tamamının meslek mensubu ve istekli tarafından kaşelenerek imzalanmadığı,
Anılan isteklice sunulan tutanaklarda beyan edilen faturaların ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki son 3 aylık dönem veya bir önceki 3 aylık döneme ilişkin olmadığı,
Anılan istekli tarafından sunulan fiyat tekliflerinin tarihleri ve sayıları ile sunulan tutanaklarda yer alan tarih ve sayılar birbirleri ile uyuşmadığı,
Anılan istekli tarafından sunulan Satış Tutarı Tespit Tutanağı’nda yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarı ile Fatura Bilgileri Tablosu’nda yer alan parasal tutarların uyuşmadığı, ayrıca Satış Tutarı Tespit Tutanağı’nda yer alan faturaya konu ürün isimleri ve miktarları ile Fatura Bilgileri Tablosu’nda yer alan ürün isimleri ve miktarlarının uyuşmadığı,
Anılan istekli tarafından sunulan fiyat tekliflerinin içerisinde yer alan tutarlar ile sunulan tutanaklarda yer alan tutarların birbirleri ile uyuşmadığı, bununla birlikte, ilgili tutanaklarda beyan edilen faturalarda alıcı bilgilerine yer verilmeyip sadece fatura sahibi teklif veren firma bilgilerinin yer aldığı,
Anılan isteklice personel giderlerine ilişkin yapılan açıklamanın hatalı olduğu,
İhaleye konu işin süresinin sadece 2026 ve 2027 yıllarını kapsamayıp 2028 yılına da sarkacağı, dolayısıyla motorlu taşıtlar vergisi maliyeti, araç muayene maliyeti ve egzoz emisyon ölçüm maliyeti gibi 2027 ve 2028 yıllarında zam gelecek olan maliyet kalemleri için artırımlı değer üzerinden hesaplama yapılması gerektiği,
Anılan istekli tarafından sözleşme ve genel giderlere ilişkin yapılan hesaplamaların eksik olduğu,
Anılan istekli tarafından ihale konusu işte kullanılacak olan araçların yakıt tüketim miktarlarının doğru olarak tevsik edilmediği, araçların sefer sayılarının, güzergâh uzunluklarının, 100 km mesafede yakıt tüketim miktarlarının, yakıt cinsleri ve yakıt maliyetlerinin doğru hesaplanmadığı,
Anılan istekli tarafından ihale konusu işte kullanılacak olan araçların bakım ve onarımına ilişkin yapılan açıklamanın uygun olmadığı, araçların hizmet süresi boyunca gerekli tüm bakım malzemelerinin (hizmet süresince kat edilecek kilometreye ve bakım adedine göre) hesaplanması gerektiği, hesaplamalarda tek kalem olarak genel bakım ya da 20.000 km gibi genel ifadelerle yapılan bakım maliyet açıklamasının uygun olmadığı, ilgili açıklamalarda yağ, yağ filtresi, işçilik vb. kalemlerin ayrı ayrı olarak belirtilmesi gerektiği,
Anılan istekli tarafından ihale konusu işte kullanılacak olan araçların lastik maliyetlerine ilişkin yapılan açıklamanın uygun olmadığı, söz konusu açıklamada yazlık ve kışlık olmak üzere ayrı ayrı ve 24 aylık süreyi kapsayacak sayıda lastik öngörülmesi gerektiği,
Anılan istekli tarafından trafik sigortası ile kasko sigortaları için sunulan fiyat teklifinin işin süresinin tamamını kapsamadığı, sigorta giderlerinin tevsiki amacıyla sigorta acentelerinden alınmış poliçeler kullanıldığı, söz konusu poliçelerin işin süresinin tamamını kapsamadığı, anılan poliçelerde sigorta şirketlerinin genel müdürlüğü veya bölge müdürlüğünün onayı bulunmadığı veya ilgili teyit yazısının alınmadığı, bununla birlikte, söz konusu onayı yapan kişilerin yetkili olup olmadıklarına ilişki belgelerin sunulması gerektiği, sigortaya ilişkin sunulan belgelerin daha önceden düzenlenmiş olup ihaleye konu işin süresini kapsamadığı,
İhalenin 5. kısmının üzerinde bırakıldığı Kırvaçlar Gıda Taşımacılık Hayvancılık Akaryakıt İnşaat Turizm Dayanıklı Tüketim Malları Hizmet İşletmesi Otomotiv Tekstil Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi tarafından sunulan iş deneyim belgesinin benzer iş tanımına uygun olmadığı ve söz konusu belgenin süre ve tutar yönünden geçersiz olduğu iddialarına yer verilmiştir.
A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.
(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.
a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;
1) Verilen hizmetin ekonomik olması,
2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
3) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
b) Aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif sunan isteklilerin teklifi açıklama istenmeksizin reddedilir.
(3) Yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına eşit veya bu değerin üzerinde olan ihalelerde, ikinci fıkranın (a) bendinin kullanılması zorunludur.
(4) Yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına kadar olan ihalelerde ikinci fıkranın (a) veya (b) bendindeki seçeneklerden birisinin kullanılması zorunludur.
(5) Kurum tarafından yayımlanan aşırı düşük teklif açıklama istenilmeksizin reddedilecek tekliflere ilişkin alımlar listesinde yer alan işlerin ihalelerinde ikinci fıkranın (b) bendinin kullanılması zorunludur.” hükmü,
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “ …79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.
79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.
79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.
79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri:
79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.
Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.
Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
79.2.2.2. Merkezi Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Ülke Çapında Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin merkezi kamu kurum ve kuruluşları tarafından ülke çapında sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tarifeleri veya istekliye verilmiş fiyat teklifleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu yöntemle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.
79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.
79.2.2.4. Ticaret Borsası Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.
79.2.2.5. Toptancı Hal Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 11/3/2010 tarihli ve 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.
79.2.2.6. Özel veya Münhasır Hak Sahibi Kuruluşların Uyguladığı Fiyatlar: İlgili mevzuatı uyarınca, belirli mal veya hizmetlerin kamuya sunulması konusunda lehine sınırlama bulunan kuruluşların tedarikçisi oldukları mallar veya sunucusu oldukları hizmetler için uyguladıkları fiyatlar ile açıklama yapılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.
79.2.2.7. İsteklinin Kendi Ürettiği, Aldığı veya Sattığı Mallara İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile açıklama yapılabilir.
Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.
Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması ve isteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapmış olması gerekir.
İsteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunulmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilir.
Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
79.2.2.8. İsteklinin Ortağı Olduğu Tüzel Kişiye Ait İşletmeden Mal Çekmesiyle Oluşan Emsal Bedel: Teklifi oluşturan maliyt bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir. Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
79.2.3. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır”
79.2.4. Tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi zorunludur.
Örneğin; ilan tarihi 10.03.2024 olan ve açık ihale usulü ile yapılan bir ihalede ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay olan “01.12.2023-29.02.2024” veya bundan önceki üç ay olan “01.09.2023-30.11.2023” aralığına ilişkin tutanaklar sunulur.
79.2.5. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenir.
…
79.2.7. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak, EPDK tarafından yayımlanan, İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan fiyatların % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmez. Motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır.
79.3. İdarelerin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki düzenlemeleri de dikkate almaları gerekmektedir.
79.3.1. Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez.
79.3.2. 79.2.2 nci maddede yer alan yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle, ilgili mevzuatına göre ihale tarihinden önceki son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir.
79.3.3. Kurumca hazırlanan “İşçilik Hesaplama Modülü” ne (www.ihale.gov.tr) adresinden ulaşılabilecek olup, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde tekliflerin değerlendirilmesi bağlamında sözleşme ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyeti hesabında işçilik hesaplama modülünün kullanılması zorunludur.
79.3.4. Hizmet alım ihalelerinde herhangi bir sigorta giderinin aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir bileşen olarak kabul edilmesi durumunda, isteklilerce sigorta acentelerinden alınan poliçe, fiyat teklifi veya sözleşmelerin ekine ihale dokümanında yer alan teminat tutarları üzerinden teklif ettikleri sigorta prim tutarlarıyla sigorta hizmetini gerçekleştirebileceklerine ilişkin, ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veya bölge müdürlüğünden alınan teyit yazısının eklenmesi ve bu yazının yetkili kişilerin imzasını taşıması gereklidir. Ancak sigorta şirketlerinin genel müdürlük veya bölge müdürlükleri tarafından imzalanmış poliçe veya fiyat teklifleri için teyit alınması zorunlu değildir. Sigorta giderinin tevsiki için sunulan belgenin işin süresinin tamamını kapsaması gerekmektedir. Ancak birden fazla yılı kapsayan ya da ihale tarihi ile işin başlangıç tarihinin farklı yıllara ait olduğu işlerde ilk yıl için alınan sigorta teklifinin ihale tarihi itibarıyla en son açıklanmış olan Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi “On iki aylık ortalamalara göre değişim oranı (%)” tablosundaki oran esas alınmak suretiyle güncellenerek diğer yıllar için kullanılması mümkündür. Örneğin; sözleşme süresi 3 yıl, ihale tarihi 1/11/2019, işe başlama tarihi 1/1/2020 olan bir ihalede, ihale tarihi itibarıyla yıllık 100 TL olan sigorta prim tutarı maliyet kalemi, Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi on iki aylık ortalamalara göre değişim oranı tablosunda en son açıklanmış olan 2019 yılı Eylül ayı değişim oranı (%26,44) üzerinden; 2020 yılı için (100 TL*1,2644) 126,44 TL; 2021 yılı için (126,44 TL*1,2644) 159,87 TL; 2022 yılı için (159,87 TL*1,2644) 202,14 TL olarak hesaplanacaktır.
79.3.5. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 4 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, ancak sözleşme ve genel giderler içerisinde yer alan açıklamanın yapıldığı tarihte geçerli olan oran ve tutarlar üzerinden hesaplanan ihale kararı damga vergisi ve sözleşme damga vergisi ile Kanunun 53 üncü maddesinin (j) bendinin 1 numaralı alt bendinde belirtilen tutarı aşan sözleşmelerde sözleşme bedelinin onbinde beşi oranındaki Kurum payı ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacaktır.
79.3.6. İhale dokümanında fiyat farkı verileceğine ilişkin düzenleme bulunmayan ve birden fazla yılı kapsayan ya da ihale tarihi ile işin başlangıç tarihinin farklı yıllara ait olduğu işlere ilişkin aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında idarece önemli bir bileşen olarak belirtilen ve istekliler tarafından ihale tarihi itibarıyla artış oranı ve/veya tutarı tespit edilemeyen motorlu taşıtlar vergisi, araç muayene işlemleri gibi giderler ile mali yükümlülükler ve/veya tarife bedellerinin, sonraki yıllara ilişkin bedelleri, ilk yıl için öngörülen bedelin, ihale tarihi itibarıyla en son açıklanmış olan Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi “On iki aylık ortalamalara göre değişim oranı (%)” tablosundaki oran üzerinden güncellenerek hesaplanır. Örneğin; sözleşme süresi 3 yıl, ihale tarihi 15/11/2019, işe başlama tarihi 1/1/2020 olan bir ihalede, motorlu taşıtlar vergisi tutarı ihale tarihi itibarıyla yıllık 100 TL olan maliyet kalemiz Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi on iki aylık ortalamalara göre değişim oranı tablosunda en son açıklanmış olan 2019 yılı Ekim ayı değişim oranı (%22,58) üzerinden; 2020 yılı için (100 TL*1,2258) 122,58 TL; 2021 yılı için (122,58 TL*1,2258) 150,26 TL; 2022 yılı için (150,26 TL*1,2258) 184,19 TL olarak hesaplanacaktır.” açıklaması,
İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;
a) Adı: 2026-2027 YILLARI ARAÇ KİRALAMA HİZMET ALIMI
b) Türü: Hizmet alımı
c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği
ç) Miktarı:
2026-2027 YILLARI ARAÇ KİRALAMA HİZMET ALIMI(5 KISIM)
Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.
d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer:
IĞDIR İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ VE BAĞLI TESİSLERİ (KARAKOYUNLU TSM, TUZLUCA TSM, MERKEZ TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ, ARALIK TSM) IĞDIR DR. NEVRUZ EREZ DEVLET HASTANESİ, AĞIZ ve DİŞ SAĞLIĞI MERKEZİ, TUZLUCA İLÇE DEVLET HASTANESİ” düzenlemesi,
Anılan Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları ister. İhale komisyonu;
a) Verilen hizmetin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir.” düzenlemesi yer almaktadır.
Başvuru sahibinin iddiasına yönelik yapılan incelemede, Iğdır İl Sağlık Müdürlüğü tarafından 5 kısım şeklinde gerçekleştirilen “2026-2027 Yılları Araç Kiralama Hizmet Alımı” hizmet alım ihalesinin başvuruya konu 5’inci kısmına beş isteklinin teklif sunduğu, isteklilerden Kırvaçlar Gıda Taşımacılık Hayvancılık Akaryakıt İnşaat Turizm Dayanıklı Tüketim Malları Hizmet İşletmesi Otomotiv Tekstil Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi’nin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı birinci teklif; başvuru sahibi tarafından sunulan teklifin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği görülmüştür.
Yapılan incelemede ayrıca, idarece ihale dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden tekliflerine yönelik aşırı düşük teklif açıklaması istenileceğine yönelik düzenleme yapıldığı, bu doğrultuda ihalenin başvuruya konu 5’inci kısmının üzerinde bırakıldığı Kırvaçlar Gıda Taşımacılık Hayvancılık Akaryakıt İnşaat Turizm Dayanıklı Tüketim Malları Hizmet İşletmesi Otomotiv Tekstil Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketine teklif bedelinin sınır değerin altında olması nedeniyle EKAP üzerinden 25.02.2026 tarihinde aşırı düşük teklif sorgulama yazısı gönderildiği anlaşılmış olup söz konusu sorgulama yazısında “Müdürlüğümüzce 23.02.2026 tarih saat 10:00'da yapılan 2026-2027 Yılları Araç Kiralama Hizmet Alımı ihalesinde Iğdır Dr. Nevruz Erez Devlet Hastanesi Diyaliz Taşıma Aracı kısmına vermiş olduğunuz teklifin aşırı düşük olduğu tespit edilmiştir. Bu kapsamda idari şartnamenin 38. maddesine göre ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları ister. İhale komisyonu;
a)Verilen hizmetin ekonomik olması,
b)Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c)Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan açıklamaları dikkate alarak aşın düşük teklifleri değerlendirir. Hükmü gereğince ve Kamu İhale ve Kamu İhale Tebliğinin "Madde 79-Hizmet alım ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi" başlığı altında belirtilen maddelerine göre teklif bileşenlerini oluşturan Araç, İşçilik, Yakıt, Piyasa koşulları ve hizmetin yerine getirilmesinde avantajlı koşulların neler olduğu ile ilgili aşırı düşük teklif açıklaması sunulmalıdır. 03.03.2026 tarihine kadar Müdürlüğümüze yazılı açıklama yapılması hususunda;
Gereğini bilgilerinize rica ederim.” ifadelerine yer verildiği tespit edilmiştir.
Yukarıda aktarılan mevzuat hüküm ve açıklamaları ile aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin idarenin takdir yetkisi kapsamında olmak üzere, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesinin zorunlu olduğu, aşırı düşük teklif sahibi istekliler tarafından Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2’nci maddesinde sayılan yöntemler kullanılarak açıklama yapılabileceği anlaşılmaktadır.
İdare tarafından mevcut ihalenin 5’inci kısmında sınır değerin altında teklif sunduğu tespit edilen Kırvaçlar Gıda Taşımacılık Hayvancılık Akaryakıt İnşaat Turizm Dayanıklı Tüketim Malları Hizmet İşletmesi Otomotiv Tekstil Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketine tebliğ edilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısına bakıldığında, önemli teklif bileşeni olarak “Araç, İşçilik, Yakıt, Piyasa koşulları ve hizmetin yerine getirilmesinde avantajlı koşulların neler olduğu” şeklinde belirleme yapıldığı ve bu hâliyle önemli teklif bileşenlerinin neler olduğu konusunda belirsizlik olduğu görülmüştür.
Öte yandan, açıklama istenilen önemli teklif bileşenleri arasında araçların yakıt giderine yer verilmekle birlikte araç giderleri teklif bileşeni ile ilgili açıklanacak hususların net olarak ifade edilmediği, diğer bir ifadeyle araç giderlerini oluşturan; araçların kendi malı olup olmaması durumuna göre kira ve/veya amortisman gideri, bakım-onarım ve yedek parça gideri, sigorta gideri vb. gider kalemlerinin hangisi veya hangileri hakkında açıklama istenildiğinin belirtilmediği, dolayısıyla nihai anlamda aşırı düşük teklif açıklaması talep yazısında açıklama istenilen önemli teklif bileşenlerinin hangileri olduğunun netlik kazanmadığı ve bu durumun aşırı düşük teklif açıklamasının hazırlanması, nesnel olarak değerlendirilmesi ve incelenmesine olanak tanımadığı anlaşılmıştır.
Sonuç itibarıyla, ihalenin 5’inci kısmına yönelik aşırı düşük açıklama istenmesine ilişkin yazıda, idare tarafından önemli teklif bileşenlerinin kapsamının açık ve net olarak açıklama yapacak istekliyi tereddüde düşürmeyecek şekilde belirtilmesi suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması gerektiği değerlendirilmiştir.
2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde “İş deneyimini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde; teknolojik ürün deneyim belgesinin ve yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;
a) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgelerin,
b) Devredilen işlerde devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80’inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet işleriyle ilgili iş deneyimini gösteren belgelerin,
c) Yapımla ilgili hizmet işleri dahil hizmet alımı ihalesiyle gerçekleştirilecek danışmanlık hizmetlerinde, Danışmanlık Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 38 inci maddesinde düzenlenen iş deneyimini gösteren belgelerin,
istenilmesi zorunludur.
…
(2) İlk ilan veya davet tarihi ile ihale veya son başvuru tarihi arasında kabul işlemleri tamamlanan hizmet işleri, ilgisine göre birinci fıkranın (a) veya (b) bendi kapsamında değerlendirilir.
(3) İş deneyiminin belirlenmesi amacıyla;
a) Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile Kanunun 21 inci maddesinin (b), (c) ve (f) bentlerine göre yapılan ihalelerde, teklif edilen bedelin % 25’i ile % 50’si aralığında idarece belirlenecek bir orandan az olmamak üzere,
b) Belli istekliler arasında ihale usulüyle ve Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre yapılan ihalelerde, yaklaşık maliyetin %25’i ile % 50’si aralığında, idarece belirlenecek parasal tutardan az olmamak üzere,
ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgeler ile teknolojik ürün deneyim belgesinin sunulması istenir.
(4) İlgili mevzuat uyarınca gelecek yıllara yaygın olarak gerçekleştirilecek işlerin, açık ihale usulüyle ve Kanunun 21 inci maddesinin (b), (c) ve (f) bentlerine göre ihale edilmesi halinde, iş deneyimine ilişkin oranlar üçüncü fıkranın (a) bendine göre belirlenen oranın, bir yıldan fazla süreli işlerde 4/5’i, iki yıldan fazla süreli işlerde 3/5’i, üç yıldan fazla süreli işlerde 2/5’i alınarak hesaplanır ve bu oranlar yeterlik kriteri olarak öngörülür. Belli istekliler arasında ihale usulüyle ve Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre yapılan ihalelerde ise bu oranlara göre belirlenen parasal tutarlar yeterlik kriteri olarak öngörülür.
(5) İş ortaklığında pilot ortağın, istenen iş deneyim tutarının en az % 70’ini, diğer ortakların her birinin, istenen iş deneyim tutarının en az % 10’unu sağlaması ve diğer ortak veya ortakların iş deneyim tutarı toplamının ise istenen iş deneyim tutarının % 30’undan az olmaması gerekir. Ancak, ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde edilen iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması halinde, pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise her bir ortağın kendi kısmı için istenen iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur.
(6) Tüzel kişi tarafından iş deneyimini tevsik etmek üzere, tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip ve Kanuna göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesi konusunda temsile ve yönetime yetkili olan ortağına ait iş deneyimini gösteren belgenin sunulması halinde; ticaret sicili müdürlükleri veya meslek mensubu yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir) tarafından, ilk ilan veya davet tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son bir yıldır kesintisiz olarak bu şartların korunduğunu gösteren ortaklık tespit belgesinin sunulması zorunludur. Ticaret sicili müdürlükleri veya meslek mensubu tarafından düzenlenen ortaklık tespit belgesinin, düzenlendikten sonra iş deneyimini gösteren belgeyi kullanan tüzel kişinin temsilcisi ve iş deneyimini gösteren belge sahibi tarafından imzalanması gerekmektedir.
(7) Tüzel kişi tarafından sunulan iş deneyimini gösteren belgenin, ihale veya son başvuru tarihinden geriye doğru en az bir yıldır kesintisiz olarak aynı tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip ve Kanuna göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesi konusunda temsile ve yönetime yetkili olan ortağına ait olması halinde, bu ortağa ait iş deneyimini gösteren belgelerin tamamı teminat süresi sonuna kadar başka bir tüzel kişiye kullandırılamaz
(8) Konsorsiyumların katılabileceği ihalelerde, uzmanlık gerektiren kısımlar esas alınarak konsorsiyum ortağı tarafından birden fazla kısma ya da tek bir aday veya istekli tarafından işin tamamına başvuruda bulunulması veya teklif verilmesi halinde, iş deneyimini tevsik etmek amacıyla her bir kısım için iş deneyimini gösteren ayrı bir belge sunulabilir.” hükmü,
İdari Şartname’nin “Katılım ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “… 7.3. Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin bilgi ve belgeler ile bunların taşıması gereken kriterler:
7.3.1. İsteklinin teknolojik ürün deneyim belgesi ya da yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;
a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgeleri veya
b) Devredilen işlerde devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet işlerine ilişkin deneyimini gösteren belgeleri,
sunması zorunludur. İlk ilan veya davet tarihi ile ihale veya son başvuru tarihi arasında kabul işlemleri tamamlanan hizmet işleri, ilgisine göre (a) veya (b) bendi kapsamında değerlendirilir.
İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 20'den az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin veya teknolojik ürün deneyim belgesinin sunulması gerekir.
İş ortaklığında pilot ortağın, istenen iş deneyim tutarının en az % 70'ini, diğer ortakların her birinin, istenen iş deneyim tutarının en az % 10'unu sağlaması ve diğer ortak veya ortakların iş deneyim tutarı toplamının ise istenen iş deneyim tutarının % 30'undan az olmaması gerekir. Ancak, ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde edilen iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması halinde, pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz.
İsteklinin teknolojik ürün deneyim belgesini sunması halinde, iş deneyimine ilişkin yeterlik kriterini sağladığı kabul edilir. İş ortaklığında teknolojik ürün deneyim belgesini sunan ortağın kendisine ait iş deneyim tutarına ilişkin asgari yeterlik kriterini sağladığı kabul edilir.
7.3.1.1. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir:
Kamu veya Özel Sektörde yapılan her türlü Şoförlü ve/veya Şoförsüz Araç Kiralama Hizmet işleri veya Yolcu Taşıma Hizmet işleri benzer iş olarak kabul edilecektir.
7.3.1.2. Tüzel kişi tarafından iş deneyimini göstermek üzere kullanılan belgenin, tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip ve 4734 sayılı Kanuna göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesi konusunda temsile ve yönetime yetkili olan ortağına ait olması halinde, ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicili müdürlükleri veya yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir tarafından ilk ilan tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son bir yıldır kesintisiz olarak bu şartların korunduğunu gösteren, e-forma uygun belgenin kullanılması zorunludur.
7.3.1.3. 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere taahhüt edilenler dışında yurt dışında gerçekleştirilen işlerden elde edilen iş deneyiminin 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 195 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince pay çoğunluğuna dayanarak kurulan şirketler topluluğu ilişkisi içinde kullanılması halinde bu hukuki ilişkiyi ve bu ilişkinin süresini tevsik eden belgelerin sunulması zorunludur.
…” düzenlemesi yer almaktadır.
Başvuru sahibinin iddiasına yönelik yapılan incelemede, ihalenin başvuruya konu 5. kısmının üzerinde bırakıldığı Kırvaçlar Gıda Taşımacılık Hayvancılık Akaryakıt İnşaat Turizm Dayanıklı Tüketim Malları Hizmet İşletmesi Otomotiv Tekstil Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi tarafından iş deneyiminin tevsiki için Iğdır İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından düzenlenen 16.07.2025 tarihli ve 2023/643172-7562881-1-1 sayılı iş deneyim belgesinin sunulduğu görülmüştür.
Yukarıda zikredilen iş deneyim belgesine bakıldığında;
Belgenin “2023-2024 Eğitim Öğretim Yılı Özel Eğitim Taşıma” hizmet alımı işi için istekli adına düzenlenen yüklenici iş bitirme belgesi olduğu,
Kabul tarihi 20.06.2024 olan belgeye konu işin ilk sözleşme bedelinin 2.662.987,52 TL; toplam sözleşme bedeli ile belge tutarının 2.730.544,76 TL olduğu ve söz konusu belge tutarının ilan tarihine göre güncel hâlinin ise 5.627.695,20 TL olduğu tespit edilmiştir.
İdari Şartname’nin ilgili düzenlemelerine bakıldığında isteklilerden ilan tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemi tamamlanan ihale konusu iş ya da kamu veya özel sektörde yapılan her türlü şoförlü ve/veya şoförsüz araç kiralama hizmet işleri ya da yolcu taşıma hizmet işlerine ilişkin olarak; teklif ettikleri bedelin en az %20’si oranında iş deneyiminin istenildiği görülmekle birlikte, ihalenin 5. kısmının üzerinde bırakıldığı istekli tarafından sunulan iş deneyim belgesine konu işin öğrenci taşıma işi olması, kabulünün ilan tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde yapılması ve güncel belge tutarının isteklinin teklif tutarı olan 6.348.692,64 TL’nin %20’sinin üzerinde olması nedenleriyle incelemeye konu belgenin ihalede istenilen yeterlik kriterlerini sağladığı anlaşılmış ve bundan dolayı başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “ İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez… ” hükmü,
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “İtirazen şikâyet başvurularında aranılacak şekil unsurları” başlıklı 11’inci maddesinin altıncı fıkrasında “…Kısmi teklife açık ihalelerde ise tekliflerin verilmesi ile bu aşamadan sonraki işlemlere ilişkin başvurularda, başvuru bedeli toplam yaklaşık maliyet üzerinden yatırılır. Başvuruya konu kısmın yaklaşık maliyetine göre fazla yatırıldığı tespit edilen tutar Kurum tarafından başvuru sahibine iade edilir.” açıklaması yer almaktadır.
Bu çerçevede, ihalenin itirazen şikâyete konu 5. kısmının yaklaşık maliyeti dikkate alındığında, 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesi uyarınca ödenmesi gereken itirazen şikâyet başvuru bedelinin 64.652,00 TL olduğu, başvuru sahibi tarafından toplam yaklaşık maliyet üzerinden 129.385,00 TL’nin Kurum hesaplarına yatırıldığı, bu nedenle fazla ödendiği tespit edilen 64.733,00 TL’nin yazılı talebi hâlinde başvuru sahibine iadesinin gerektiği anlaşılmıştır.
Bununla birlikte, başvuru sahibinin ileri sürdüğü iki iddiasının birinde haklı bulunduğu tespit edilmiş olup, haklılık oranı 1/2 (0,50) olarak belirlenmiştir. Başvuru sahibi tarafından Kurum şikâyet gelirleri hesabına 64.652,00 TL başvuru bedelinin yatırılması gerektiği dikkate alındığında, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde yazılı talepte bulunulması hâlinde, söz konusu bedelin haklılık oranına karşılık gelen 32.326,00 TL’lik kısmının iade edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Nihai olarak, başvuru sahibine iade edilmesi gereken toplam tutarın 97.059,00 TL (64.733,00 + 32.326,00 TL) olduğu anlaşılmıştır.
B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin başvuruya konu 5’inci kısmında idare tarafından önemli teklif bileşenlerinin kapsamının açık ve net olarak açıklama yapacak istekliyi tereddüde düşürmeyecek şekilde belirtilmesi suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Fazla ödenen başvuru bedelinin başvuru sahibinin yazılı talebi hâlinde iadesine,
İddiasındaki haklılık oranına karşılık gelen başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi hâlinde iadesine,
Oybirliği ile karar verildi.
Toplantı No: 2026/017 · Gündem No: 77
KİK'te görüntüle →
Kaynak: Kamu İhale Kurumu (KİK) kurul kararları. Bu ihaleye ait itirazen şikayet başvuruları sonucu verilen kararlardır.
⚖️ Bu kırım normal mi?

Bu ihale %27.0 kırımla sonuçlandı. İdarenin benzer işlerdeki ortalama kırım oranı %18, yani ortalamadan yüksek kırım olarak sonuçlanmıştır.

%27.0
Bu ihale
%18
Benzer ihale ortalaması
🗄️ IĞDIR ili (Hizmet Alımı) kapsamında 417 ihaleden hesaplandı Sorumluluk reddi beyanı Diyosis, bu analizi geçmiş ihalelerdeki verilere dayanarak tahmini olarak hesaplamıştır. Bağlayıcı değildir, resmi bir değerlendirme niteliği taşımaz. Sorumluluk kabul edilmez.
Sonuç Bilgileri Sözleşme Tarihi:Sözleşme: 03.04.2026
Sözleşme Bedeli
₺21.623.839,20
Yaklaşık Maliyet
₺29.627.933,36
En Yüksek Teklif
🔒

En Yüksek Teklif için Standart veya üzeri paket gerekiyor.

Üye Ol
En Düşük Teklif
🔒

En Düşük Teklif için Standart veya üzeri paket gerekiyor.

Üye Ol
Geçerli Teklif Sayısı
Henüz açıklanmadı
Teklif Veren Firmalar
8 geçerli teklif
🔒

Teklif Veren Firmalar (liste) için Kurumsal veya üzeri paket gerekiyor.

Üye Ol
WhatsApp'tan yazın