Hacı Mehmet Koçarslan 24 Derslikli Anadolu Lisesi Yapım İşi

2025/1934022 İhale Kayıt Numaralı “Hacı Mehmet Koçarslan 24 Derslikli Anadolu Lisesi Yapım İşi” İhalesi

Şahinoğulları Halı Kilim Tekstil Turizm İnşaat Sanayii Ticaret Limited Şirketi,

Kilis Özel İdaresi Plan Proje Yatırım ve İnşaat Müdürlüğü.

Kilis Özel İdaresi Plan Proje Yatırım Ve İnşaat Müdürlüğü tarafından 28.11.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Hacı Mehmet Koçarslan 24 Derslikli Anadolu Lisesi Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Şahinoğulları Halı Kilim Tekstil Turizm İnşaat Sanayii Ticaret Limited Şirketi nin 12.03.2026 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 18.03.2026 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 27.03.2026 tarih ve 211891 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 27.03.2026 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2026/888 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan Öz Karzan İnşaat İmalat Temizlik Turizm Sanayi Ticaret Limited Şirketi - Bulun İnşaat Taahhüt Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi İş Ortaklığı ve geçerli teklif sahibi olan Ferit Sarıgül Mega Doğalgaz ve Mühendislik ile Boryal İnş. Müh. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı ve isteklilerin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, şöyle ki;
a) MİM-ÖZEL.02 Çok Amaçlı Salon Koltuk İmalatı Yapılması ve MİM-ÖZEL.14 DLP1- 19mm Yonga Levha Üzeri Laminant Kaplamalı Kapaklı Derslik Dolap İmalatı Yapılması (40x80x140cm) iş kalemleri için hazırlanan fiyat tekliflerinin idarece belirlenen ölçülerin dışında olduğu ve mevzuata uygun açıklama yapılmadığı, bu iş kalemleri için alınan fiyat teklifleri üzerinde SMMM tarafından yazılması gereken ibarenin doğru bir şekilde yazılmadığı, Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağı üzerine tarih ve sayısı bilgilerinin yer almadığı, tarih ve sayın bilgilerinin tutanakta belirtilen tarih ve sayı ile örtüşmediği, 1/20 oranında alım satıma konu olmadığı, faturaların ihale ilan tarihinden önceki ya da bir önceki üç aylık dönem içerisinde olmadığı, beyan edilen faturaların esasen hakediş faturası olduğu, hakediş faturalarından teklif konu malzemenin ayırt edilmesi, birim fiyatının ve malzeme cinsinin tespitinin mümkün olmadığı, tutanaklarda defter tasdik bilgilerine yer verilmediği, yazılan tarihlerin de beyana esas fatura dönemini kapsamadığı, tutanakların ekinde SMMM ye ait faaliyet belgesinin ve teklif veren vergi mükellefine ait imza beyanları ve yetkili olduğu gösteren belgelerin sunulmadığı, tutanaklarda yer alan imzaların yetkili olmayan kişilere ait olduğu, imza beyannamelerindeki imzalar ile örtüşmediği, beyan edilen faturaların ihale tarihinden geriye dönük olarak süresinden sonra salt ihale konusu malzemeye dayanak teşkil etmesi amacıyla sahte olarak süresinden sonra beyan edildiği, fatura bilgileri tablosunda beyan edilen faturaların içeriklerinin teklife konu malzemeye ait olmadığı, farklı malzemeye ait faturaların teklife konu iş kalemine uyarlanmak suretiyle gerçeğe aykırı olarak tanzim edildiği, özellikle MİM-ÖZEL.14 poz numaralı iş kaleminin tüm teknik özelliklerinin ihaleye ait proje ve teknik şartnamede belirtmiş olmasına rağmen tutanaklarda beyan edilen faturalardaki malzemelerin teklif konu malzeme ile alakalı olmadığı,
b) İsteklilere ait analizlerde yer verilen işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında öngörüldüğü,
c) İstekliler tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında yer alan yaklaşık maliyet cetveli, analizler, nakliye hesaplamaları ve üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinde aritmetik hatalar bulunduğu, bu aritmetik hatalar nedeniyle analizlerde hesaplanan tutarların yaklaşık maliyet cetveline hatalı şekilde yansıtıldığı ve bu sebeple isteklinin teklif ettiği tutar ile hesaplanan tutar arasında uyumsuzluk oluştuğu,
d) Açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin sunulan analizlerde yer alan girdi cins ve miktarlarının, istekli tarafından idarece verilen analiz formatı ile kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan analizlerdeki miktarlardan farklı olduğu, istekliler tarafından analizlerinde bazı girdilerin eksiltildiği ve bu suretle kendi lehine fiyat avantajı oluşturacak şekilde analiz düzenlediği, açıklaması istenilen iş kalemleri için öngörülen miktarların idarenin yaklaşık maliyette öngörmüş olduğu miktarlardan düşük olduğu, eksik gösterilen metrajların parasal tutarının isteklilerin tekliflerine eklendiğinde teklif sıralamasının değişmesine neden olduğu,
e) Aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan birim fiyatların ihale ilan tarihinin içerisinde bulunduğu aya ait olmadığı,
f) Açıklama istenilen bazı analizlerde kâr ve genel gider oranının %10’un altında öngörüldüğü, açıklama istenilmeyen iş kalemleri için toplam teklif tutarının % 10’undan az olmamak üzere tutar öngörülmesi gerekirken öngörülen tutarın teklif tutarının % 10’undan az olduğu, ayrıca açıklama istenilmeyen analiz girdileri için istekliler tarafından 0,01 TL’nin altında birim fiyat öngörüldüğü, söz konusu iş kalemlerine ilişkin analiz ve alt/yardımcı analizler sunulmadığı göz önünde bulundurulduğunda bahsi geçen isteklilerin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı ve bu isteklilerin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.
(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.
a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;
1) Yapım yönteminin ekonomik olması,
2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
3) Teklif edilen işin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir…” açıklaması,
Anılan Tebliğ’in “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “… Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.1.5. Bu madde kapsamında sınır değer hesaplanmasında, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan isteklilerin teklifleri “geçerli teklif” olarak dikkate alınacaktır.
45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.
45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.
Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.
45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.
Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.
Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.
Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.
Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.
45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.
İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.…
45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;
…
b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,
sunacaklardır.
Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.
Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir. Bu bedel isteklinin ihalede sunduğu teklif bedelinin %10’undan az olamaz.
Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülemez.
Analizlerde, birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan ve bir kuruşun üzerinde olan tutar virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanır; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmaz. Yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıkları ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutarın, açıklama yapılan iş kalemi/iş grubu için teklif edilen fiyatı aşması halinde isteklinin teklifi reddedilir.
45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;
a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,
…
ilgili e-forma uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.
İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.
Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.
45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.
…
İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.
İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.
45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.
45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.
45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.
45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.
45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;
a) Yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,
gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.
45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.
45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.
45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.
İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;
a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,
b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,
c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,
ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,
d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,
e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,
f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.
İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.
Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.
45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.
Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapıl mış olması gerekir.
Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde (45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.
Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
…
45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir.
45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)
45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.)
45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.
45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile açıklama yapılabilir.
Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapmış olması gerekir.
Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması gerekir. Kurum bu maddede düzenlenen 1/20 oranını değiştirmeye ve işin konusu, yaklaşık maliyeti ve/veya süresine göre farklı oranlar belirlemeye yetkilidir.
İsteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.
Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir.
45.1.13.8. İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir.
Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.
45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.
45.1.13.11. Tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi zorunludur.
Örneğin; ilan tarihi 10.03.2024 olan ve açık ihale usulü ile yapılan bir ihalede ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay olan “01.12.2023-29.02.2024” veya bundan önceki üç ay olan “01.09.2023-30.11.2023” aralığına ilişkin tutanaklar sunulur.
45.1.13.12. (Mülga madde: 07/06/2014-29023 R.G./ 36. md.)
45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir.
45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak, EPDK tarafından yayımlanan, İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan fiyatların % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmez. Motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır.
45.1.13.15. Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir.
45.1.13.16. Niteliği gereği üretiminden sonra belirli bir süre içerisinde imalata dönüştürülmesi gereken hazır betona ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçler ile açıklama yapılması esastır. İdarece, TS 13515 Standardında belirlenen süreler ile Karayolu Trafik Yönetmeliğinde düzenlenen azami hız sınırları dikkate alınarak, hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafenin tespit edilmesi ve aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda bu mesafeye yer verilmesi zorunludur. Fiyat teklifi ile açıklama yapılması halinde, idarece belirlenen mesafeden daha uzak mesafe kullanılamaz.
45.1.13.17. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir.
İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak;
a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar,
b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar,
kullanılabilecektir.
45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.
…
45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur…” açıklaması,
İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “İhale konusu işin/alımın;
a) Adı: Hacı Mehmet Koçarslan 24 Derslikli Anadolu Lisesi Yapım İşi
b) Türü: Yapım işi
c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği
ç) Miktarı:
Taban İnşaat Alanı: 799.82 metrekare / Toplam İnşaat Alanı: 4113.05 metrekare
Bodrum+Zemin+ 3 kat ve Çatı katından oluşan 24 derslikli lise inşaatı.
Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.
d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Kilis/Merkez” düzenlemesi,
Anılan Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucunda, ihale üzerinde bırakılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,
Aynı Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 31’inci maddesinde “31.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları ister. İhale komisyonu;
a) Yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen işin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir.” düzenlemesi yer almaktadır.
Kilis Özel İdaresi tarafından anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen “Hacı Mehmet Koçarslan 24 Derslikli Anadolu Lisesi Yapım İşi” ihalesinde sınır değer olarak belirlenen 93.578.424,92 TL’nin altında ihale dokümanına uygun teklif veren 10 isteklinin olduğu ve bu isteklilerden 05.12.2025 tarihli yazı ile aşırı düşük teklif açıklamalarını sunmalarının istenildiği, anılan yazıda “Hacı Mehmet Koçarslan 24 Derslikli Anadolu Lisesi Yapım İşi ihalesinde 27.11.2025 tarihli teklifiniz, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme sonucunda aşırı düşük teklif olarak tespit edilmiştir. Aşırı düşük teklif açıklamanızı 19.12.2025 tarihi saat 18:00'a kadar EKAP üzerinden e-imza ile imzalamak suretiyle İdaremize göndermeniz gerekmektedir.” ifadelerine yer verildiği,
Söz konusu yazı ekinde açıklama istenilen iş kalemleri/grupları listesi, açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin listesi ile açıklama istenilen inşaat ve tesisat sıralı analiz girdileri tablolarının yer aldığı, bir istekli tarafından 19.12.2025 tarihinde aşırı düşük teklif açıklamasının sunulduğu, sonuç olarak 6 isteklinin teklifinin açıklama sunmadığı gerekçesiyle 4 isteklinin teklifinin ise aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı gerekçesiyle reddedildiği, 26.12.2025 tarihinde tebliğ edilen kesinleşen ihale kararı ile ihalenin teklifleri sınır değerin üzerinde bulunan başvuru sahibi Şahinoğluları Halı Kilim Tekstil Turizm İnşaat Sanayii Ticaret Limited Şirketi üzerinde bırakıldığı, Nacaroğlu İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak belirlendiği görülmüştür.
İsteklilerden, Fadli Çetinkaya’nın 29.12.2025 tarihinde idareye yaptığı şikâyet başvurusunda, sundukları aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesi gereğince bütün şartları taşıdığı, ancak idarenin tekliflerinin reddedilmesi kararının yerinde olmadığının iddia edildiği, idarenin 09.01.2026 tarihli yazısı ile reddi üzerine, aynı tarihte Kurum’a itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, yapılan inceleme sonucunda Kamu İhale Kurulu’nun 28.01.2026 tarihli ve 2026/UY.II-315 sayılı kararının alındığı, söz konusu kararda “…özel iş kalemleri için analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının hazırlanıp ihale dokümanına uygun teklif veren sınır değerin altındaki isteklilere gönderilmek suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi…” yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği,
Anılan kurul kararı üzerine idare tarafından 20.02.2026 tarihli ve “Aşırı düşük teklif açıklama talebi” konulu yazının EKAP üzerinden isteklilere tebliğ edildiği, anılan yazıda “Hacı Mehmet Koçarslan 24 Derslikli Anadolu Lisesi Yapım İşi ihalesinde 27.11.2025 tarihli teklifiniz, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme sonucunda aşırı düşük teklif olarak tespit edilmiştir. Aşırı düşük teklif açıklamanızı 27.02.2026 tarihi saat 18:00'a kadar EKAP üzerinden e-imza ile imzalamak suretiyle İdaremize göndermeniz gerekmektedir.” ifadelerine yer verildiği,
Akabinde, 3 istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece uygun bulunduğu ve 04.03.2026 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin Öz Karzan İnşaat İmalat Temizlik Turizm Sanayi Ticaret Limited Şirketi - Bulun İnşaat Taahhüt Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı ve Ferit Sarıgül (Mega Doğalgaz ve Mühendislik)’nin ise ekonomik açıdan en avantajlı 2’nci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.
Başvuru sahibinin 12.03.2026 tarihinde idareye ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi istekli, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli ve geçerli teklif sahibi olan Boryal İnşaat Mühendislik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğu yönünde şikâyet başvurusunda bulunduğu, idarenin 18.03.2026 tarihli işlemi ile şikâyeti uygun bulmadığı, idarenin kararının 18.03.2026 tarihinde başvuru sahibine bildirildiği ve başvuru sahibinin 27.03.2026 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçesi ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu görülmüştür.
İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında, hesap cetveli, kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi, açıklama istenilen iş kalemlerine ait genel fiyat analizi, nakliye analizi, özel iş kalemine ait fiyat teklifi ve fiyat tekliflerine ait maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, ilgili faturalar, imza sirküleri ve meslek mensubu faaliyet belgesinin sunulduğu görülmüştür.
Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında, hesap cetveli, kamu kurum ve kuruluşları ve analiz verilmesi gerekmeyen pozları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi, açıklama istenilen iş kalemlerine ait inşaat iş kalemleri birim fiyat analizleri ve alt analizler, teklifte kullanılan rayiçler ve proforma fatura bilgileri, nakliye analizi , genel giderler, fiyat teklifleri ve ilgili endeks üzerinden güncellenen iş kalemleri, imza sirküleri ve meslek mensubu faaliyet belgesinin sunulduğu görülmüştür.
Boryal İnşaat Mühendislik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında, iş gruplarının maliyet cetveli, açıklama istenilecek iş kalemleri, fiyat analizleri tablosu, rayiç listesi, nakliye analizleri tablosu, işçilik hesap cetveli, açıklamalar, fiyat teklifleri ve eklerinin sunulduğu görülmüştür.
Başvuru sahibinin (a) iddiası aşağıda incelenmiştir.
İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığı tarafından MİM-ÖZEL.02 Çok Amaçlı Salon Koltuk İmalatı Yapılması iş kalemi için Başkaner Sinema ve Konferans Koltukları Poliüretan Otomotiv. San. Tic. Ltd. Şti. firmasından 26.02.2026 tarihli fiyat teklifinin alındığı, anılan fiyat teklifinde “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan 26/02/2026 tarih ve maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yer aldığı, fiyat teklifine ilişkin 26.02.2026 tarihli maliyet tespit tutanağının da birlikte sunulduğu, tutanakta yer alan tarih bilgisinin fiyat teklifi ile uyumlu olduğu, öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapıldığı, faturanın ihale ilan tarihinden önceki üç aylık dönem içerisinde olduğu, faturanın hakkediş faturası olmadığı, tutanakta defter tasdik bilgilerinin yer aldığı, tutanakta belirtilen döneminin fatura tarihini kapsadığı, tutanağın ekinde ilgili belgelerin sunulduğu, tutanağın şirket yetkilisi tarafından imzalandığı, imzaların uyumlu olduğu, fatura içeriği ile fiyat teklifinin konusunun uyumlu olduğu, söz konusu tutanağın meslek mensubu tarafından kaşelenip imzalandığı görülmüştür.
İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığı tarafından MİM-ÖZEL.14 DLP1- 19mm Yonga Levha Üzeri Laminant Kaplamalı Kapaklı Derslik Dolap İmalatı Yapılması (40x80x140cm) iş kalemi için Cantürk Global Yapı İnşaat. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. firmasından 26.02.2026 tarihli fiyat teklifinin alındığı, anılan fiyat teklifinde “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (26/02/2026) tarih ve (002) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yer aldığı, fiyat teklifine ilişkin 26.02.2026 tarihli maliyet tespit tutanağının da birlikte sunulduğu, tutanakta yer alan tarih bilgisinin fiyat teklifi ile uyumlu olduğu, öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapıldığı, faturanın ihale ilan tarihinden önceki üç aylık dönem içerisinde olduğu, faturanın hakkediş faturası olmadığı, tutanakta defter tasdik bilgilerinin yer aldığı, tutanakta belirtilen döneminin fatura tarihini kapsadığı, tutanağın ekinde ilgili belgelerin sunulduğu, tutanağın şirket yetkilisi tarafından imzalandığı, imzaların uyumlu olduğu, fatura içeriği ile fiyat teklifinin konusunun uyumlu olduğu, söz konusu tutanağın meslek mensubu tarafından kaşelenip imzalandığı görülmüştür.
Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından ise MİM-ÖZEL.02 Çok Amaçlı Salon Koltuk İmalatı Yapılması iş kalemi için Başkaner Sinema ve Konferans Koltukları Poliüretan Otomotiv. San. Tic. Ltd. Şti. firmasından 16.12.2025 tarihli fiyat teklifinin alındığı, anılan fiyat teklifinde “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan 16.12.2025 tarih ve (1) sayılı satış tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’nin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yer aldığı, fiyat teklifine ilişkin 16.12.2025 tarihli satış tutarı tespit tutanağının da birlikte sunulduğu, tutanakta yer alan tarih bilgisinin fiyat teklifi ile uyumlu olduğu, öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapıldığı, faturanın ihale ilan tarihinden bir önceki üç aylık dönem içerisinde olduğu, faturanın hakkediş faturası olmadığı, tutanakta defter tasdik bilgilerinin yer aldığı, tutanakta belirtilen döneminin fatura tarihini kapsadığı, tutanağın ekinde ilgili belgelerin sunulduğu, tutanağın şirket yetkilisi tarafından imzalandığı, imzaların uyumlu olduğu, fatura içeriği ile fiyat teklifinin konusunun uyumlu olduğu, söz konusu tutanağın meslek mensubu tarafından kaşelenip imzalandığı görülmüştür.
Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından MİM-ÖZEL.14 DLP1- 19mm Yonga Levha Üzeri Laminant Kaplamalı Kapaklı Derslik Dolap İmalatı Yapılması (40x80x140cm) iş kalemi için Fer Sa Altyapı San. ve Tic. Ltd. Şti. firmasından 16.02.2025 tarihli fiyat teklifinin alındığı, anılan fiyat teklifinde “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan 16.12.2025 tarih ve (1)sayılı satış tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’nin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yer aldığı, fiyat teklifine ilişkin 16.02.2025 tarihli satış tespit tutanağının da birlikte sunulduğu, tutanakta yer alan tarih bilgisinin fiyat teklifi ile uyumlu olduğu, öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapıldığı, faturanın ihale ilan tarihinden önceki üç aylık dönem içerisinde olduğu, faturanın hakkediş faturası olmadığı, tutanakta defter tasdik bilgilerinin yer aldığı, tutanakta belirtilen döneminin fatura tarihini kapsadığı, tutanağın ekinde ilgili belgelerin sunulduğu, tutanağın şirket yetkilisi tarafından imzalandığı, imzaların uyumlu olduğu, fatura içeriği ile fiyat teklifinin konusunun uyumlu olduğu, söz konusu tutanağın meslek mensubu tarafından kaşelenip imzalandığı görülmüştür.
Ayrıca başvuru sahibinin, anılan isteklilerce fiyat teklifleri ekindeki tutanaklarda belirtilen faturaların Gelir İdaresi Başkanlığı sisteminde kayıtlı olup olmadığı, sistemde kayıtlı olması durumunda sistemlerine hangi tarih ve saatte girişinin yapıldığı, bir diğer ifade ile ilgili faturanın (e-fatura/e-arşivfatura) düzenlenme tarihi ile sisteme yüklenme tarihi ve saati, ilgili faturaların muhteviyatı hakkında bilgi ve bu bilgilere dayanak teşkil eden belgelere ilişkin olarak 30.03.2026 tarihli ve 92772 sayılı Kurum yazısı ile Gelir İdaresi Başkanlığından bilgi ve belge talep edilmiştir.
Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından gelen 02.04.2026 tarihli ve E-82690061-220.02-35820 sayılı cevabi yazıda “İlgili tarih ve sayılı yazınızda kurumunuz tarafından yürütülmekte olan incelemeye esas olmak üzere; yazınız ekinde iletilen "Fatura Bilgileri Tablosu" da belirtilen faturaların sisteme kayıtlı olup olmadığı, sistemde kayıtlı olması durumunda düzenlenme tarihi ile sisteme yüklenme tarihi ve saati ile ilgili faturaların muhteviyatı hakkında bilgi ve bu bilgilere dayanak teşkil eden belgeleri talep ettiğiniz anlaşılmaktadır. Başkanlığımız kayıtlarında söz konusu faturaların herhangi bir iptal/itiraz durumu bulunmamaktadır ve geçerli faturalardır. e- Faturaya ilişkin veriler yazımız ekinde iletilmektedir. Bilgilerinize arz ederim” ifadelerine yer verilmiş olup, yazı ekinde söz konusu faturalara ilişkin bilgiler gönderilmiştir. Gönderilen belgeler incelendiğinde, belirtilen faturaların sistem üzerinde kayıtlı olduğu, faturaların sonradan düzenlenmediği, faturaların Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine gönderilme tarihlerinde bir aykırılık bulunmadığı, faturaların tutanaklarda belirtilen gerçek kişi/tüzel kişi adına düzenlendiği görülmüştür. Bu itibarla başvuru sahibinin bahse konu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bunun yanı sıra idare tarafından 20.02.2026 tarihinde tebliğ edilen aşırı düşük teklif açıklama talep yazısında yer alan açıklama istenilen iş kalemleri listesinde; MİM-ÖZEL.14 iş kalemi içerisinde yer alan “DLP1-19mm Yonga Levha Üzeri Laminant Kaplamalı Kapaklı Derslik Dolap İmalatı Yapılması” analizinin 40x80x140cm ebatlarında olması gerektiği anlaşılmaktadır. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın ilgili yazı ekinde yer alan faturalar incelendiğinde anılan iş kalemi için ihale üzerine bırakılan Öz Karzan İnşaat İmalat Temizlik Turizm Sanayi Ticaret Limited Şirketi - Bulun İnşaat Taahhüt Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi İş Ortaklığı’na ait faturada “MDF LAM DOLAP” ibaresinin yer aldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli Ferit Sarıgül (Mega Doğalgaz ve Mühendislik)’e ait faturada “19 mm Yonga Levha Üzerine Lamirent Kaplama Derslik Dolabı (40*80*140cm)” ibaresinin yer aldığı, geçerli teklif sahibi Boryal İnşaat Mühendislik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’ne ait faturada ise “MDF LAM DOLAP” ibaresinin yer aldığı görülmüştür. İdarece açıklama istenilecek iş kalemleri listesinde MİM-ÖZEL.14 iş kalemi içerisinde yer alan “DLP1-19mm Yonga Levha Üzeri Laminant Kaplamalı Kapaklı Derslik Dolap İmalatı Yapılması” analizi ve isteklilerce sunulan faturalardaki bilgiler değerlendirildiğinde istekli Ferit Sarıgül (Mega Doğalgaz ve Mühendislik) tarafından sunulan faturada yer alan bilgilerin idarece belirlenen ölçü ve ebatlara uyumlu olduğu, ancak Öz Karzan İnşaat İmalat Temizlik Turizm Sanayi Ticaret Limited Şirketi - Bulun İnşaat Taahhüt Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi İş Ortaklığı ve Boryal İnşaat Mühendislik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından sunulan faturalarda bahse konu analiz girdisi için yer alan bilgilerde herhangi bir ölçü veya ebat belirtilmediği, bu nedenle söz konusu girdi için yapılan açıklama ile “DLP1-19mm Yonga Levha Üzeri Laminant Kaplamalı Kapaklı Derslik Dolap İmalatı Yapılması” analiz girdisin uyumlu olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.
Başvuru sahibinin (b) iddiası aşağıda incelenmiştir.
Bahsi geçen isteklilerin iş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olmadığından, başvuru sahibinin anılan iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
Başvuru sahibinin (c) iddiası aşağıda incelenmiştir.
İstekliler tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında yer alan maliyet icmalleri, analizler, nakliye hesaplamaları ve fiyat tekliflerinde aritmetik hatalar bulunmadığı anlaşıldığından iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
Başvuru sahibinin (d) iddiası aşağıda incelenmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8’inci maddesinde, aşırı düşük teklif sahipleri tarafından yazılı açıklamanın, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmaması durumunda isteklilerin tekliflerinin reddedileceği açıklanmıştır. Bu noktada anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan yapım işi ihalelerinde; iş kapsamındaki imalat miktarları idare tarafından istekli olabileceklere verilmemekte; ihale dokümanı kapsamında yer alan projeler, mahal listeleri, özel ve genel teknik şartnameler vb. dokümanlar üzerinden idarece ve istekliler tarafından metrajlar ayrı ayrı hesaplanmaktadır. Dolayısıyla, ihale konusu iş kapsamındaki imalatların niteliği, projenin karmaşıklığı ve büyüklüğü gibi unsurlar nedeniyle isteklilerce belirlenen miktarların idarenin belirlediği miktarlarla birebir örtüşmesi beklenmemekle birlikte, aradaki metraj farkının makul düzeyde olması gerekmektedir.
Ayrıca, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan bir istekli tarafından açıklama istenilen bir iş kalemi miktarının düşük hesaplanmasının isteklinin teklif bedelinin düşük hesaplanmasına yol açacağı gibi, açıklama istenilen başka bir iş kaleminin miktarının fazla hesaplanmasının da teklif bedelinin yüksek hesaplanmasına yol açacağı açıktır.
Netice itibarıyla, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihale edilen işlerde idarenin metrajları ile isteklilerin metrajlarının bire bir örtüşmesi beklenmemekle birlikte, aradaki metraj farkının makul kabul edilebilecek bir oranda olmasının yanında, açıklama istenilen iş kalemlerinin tamamı üzerinden sağlanan fiyat avantajının ihaleye teklif veren diğer isteklilerin teklif bedellerine göre sıralamada değişikliğe sebep olup olmadığı ve kendileri lehine bir avantaj sağlayıp sağlamadığı hususu da dikkate alınmalıdır. Bu nedenle, idare tarafından bir iş kaleminde başvuru sahibi isteklinin metrajının idare metrajına oranla önemli ölçüde düşüklüğü gerekçesinin aşırı düşük teklif açıklamalarının doğrudan reddedilmesi sonucunu doğurmayacağından açıklama istenilen tüm iş kalemleri üzerinden değerlendirme yapılması gerekmektedir.
İdarece sorgulamaya tabi tutulan 69 adet iş kalemine ilişkin olarak, ihale üzerinde bırakılan Öz Karzan İnşaat İmalat Temizlik Turizm Sanayi Ticaret Limited Şirketi - Bulun İnşaat Taahhüt Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi İş Ortaklığı tarafından teklif edilen miktarlar incelendiğinde 13 adet iş kaleminde eşit miktarlar öngörüldüğü, ancak 54 adet iş kaleminde daha düşük miktarlar öngörüldüğü ve bunlardan 47 adedinde ise %10’u aşan metraj farkı bulunduğu,
Anılan istekli tarafından bahse konu iş kalemlerini açıklamak için kullanılan fiyatlar ile metraj farklarının çarpılması sonucunda; istekli lehine olmak üzere 6.767.638,07 TL tutar farkı oluştuğu, söz konusu metraj farklılığından kaynaklanan fiyat avantajı tutarı isteklinin teklif bedeline eklendiğinde geçerli teklifler arasında teklif sıralamasında değişiklik yarattığı, dolayısıyla metraj farklılığının istekliye avantaj sağladığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin bu husustaki iddiasının yerinde olduğu, ihale üzerinde bırakılan Öz Karzan İnşaat İmalat Temizlik Turizm Sanayi Ticaret Limited Şirketi - Bulun İnşaat Taahhüt Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Ayrıca ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli Ferit Sarıgül (Mega Doğalgaz ve Mühendislik) tarafından teklif edilen miktarlar incelendiğinde 13 adet iş kaleminde eşit miktarlar öngörüldüğü, ancak 55 adet iş kaleminde daha düşük miktarlar öngörüldüğü ve bunlardan 5 adedinde ise %10’u aşan metraj farkı bulunduğu,
Anılan istekli tarafından bahse konu iş kalemlerini açıklamak için kullanılan fiyatlar ile metraj farklarının çarpılması sonucunda; istekli lehine olmak üzere 5.140.000,39 TL tutar farkı oluştuğu, söz konusu metraj farklılığından kaynaklanan fiyat avantajı tutarı isteklinin teklif bedeline eklendiğinde geçerli teklifler arasında teklif sıralamasında değişiklik yarattığı, dolayısıyla metraj farklılığının istekliye avantaj sağladığı anlaşıldığından, başvuru sahibi Ferit Sarıgül (Mega Doğalgaz ve Mühendislik) tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bunun yanı sıra Boryal İnşaat Mühendislik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’ne ait metrajlar incelendiğinde isteklinin kendi lehine fiyat avantajı sağlayacak metraj farkı bulunmadığı anlaşılmıştır.
Başvuru sahibinin (e) iddiası aşağıda incelenmiştir.
İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığı tarafından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın ihale ilanının yayımlandığı tarihteki güncel birim fiyatlarla açıklama yapılmadığı – örneğin “15.120.1102, 15.125.1004, 15.150.1003, 15.150.1005, 15.160.1002, 15.160.1003, 15.180.1003, 15.185.1005, 15.185.1006, 15.185.1006, 15.185.1013, 15.185.1014, 15.190.1002, 15.230.1004, 15.230.1006, 15.250.1011, 15.250.1111, 15.255.1009 ve 15.260.1002 ” iş kalemleri – anlaşılmış,
Öte yandan ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın ihale ilanının yayımlandığı tarihteki güncel birim fiyatlarla açıklama yapılmadığı – örneğin “15.120.1102, 15.125.1004, 15.150.1003, 15.150.1005, 15.160.1002, 15.160.1003, 15.180.1003, 15.185.1005, 15.185.1006, 15.185.1006, 15.185.1013, 15.185.1014, 15.190.1002, 15.230.1004, 15.230.1006, 15.250.1011, 15.250.1111, 15.255.1009 ve 15.260.1002 ” iş kalemleri – anlaşılmıştır.
Ayrıca geçerli teklif sahibi Boryal İnşaat Mühendislik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından sunulan fiyatların ihale ilan tarihi itibariyle güncel olduğu anlaşılmıştır.
Başvuru sahibinin (f) iddiası aşağıda incelenmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.3’üncü maddesinden sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesinin zorunlu olduğu; yanı sıra analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülemeyeceği anlaşılmakta olup yapılan inceleme neticesinde söz konusu istekliler tarafından analizlerin sunulduğu, sunulan analizlerde kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörüldüğü ve analizlerde bir kuruşun altında bedel öngörülmediği tespit edilmiştir. Bu itibarla başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “ İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez… ” hükmü yer almaktadır.
Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin ileri sürdüğü iddiaların tamamında haklı bulunduğu tespit edilmiş olup, başvuru sahibi tarafından Kurum şikâyet gelirleri hesabına 194.085,00 TL başvuru bedelinin yatırıldığı tespit edildiğinden, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde yazılı talepte bulunulması halinde, başvuru bedelinin tamamının iade edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük teklif açıklaması sunan Öz Karzan İnşaat İmalat Temizlik Turizm Sanayi Ticaret Limited Şirketi - Bulun İnşaat Taahhüt Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi İş Ortaklığı ve geçerli teklif sahibi olan Ferit Sarıgül Mega Doğalgaz ve Mühendislik ile Boryal İnş. Müh. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin açıklamalarının mevzuata uygun olmaması sebebiyle tekliflerinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
1) Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
2) İddialarındaki haklılık oranına karşılık gelen başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi halinde iadesine,
Oybirliği ile karar verildi.

2025/1934022 İhale Kayıt Numaralı “ Hacı Mehmet Koçarslan 24 Derslikli Anadolu Lisesi Yapım İşi ” İhalesi

Ferit Sarıgül Mega Doğalgaz ve Mühendislik ,

Kilis Özel İdaresi Plan Proje Yatırım ve İnşaat Müdürlüğü ,

Kilis Özel İdaresi Plan Proje Yatırım ve İnşaat Müdürlüğü tarafından 28.11.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Hacı Mehmet Koçarslan 24 Derslikli Anadolu Lisesi Yapım İşi ” ihalesine ilişkin olarak Ferit Sarıgül (Mega Doğalgaz ve Mühendislik )ün 09.03.2026 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 09.03.2026 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 10.03.2026 tarih ve 210446 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 10.03.2026 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2026/731 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,
a) İhale üzerinde bırakılan Öz Karzan İnşaat İmalat Temizlik Turizm Sanayi Ticaret Limited Şirketi - Bulun İnşaat Taahhüt Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi İş Ortaklığı tarafından, açıklaması istenilen iş kalemlerine ait miktarların metraj hesapları tablosu cetvelindeki iş kalemlerinin miktarları azaltılarak açıklamada bulunulduğu, idare tarafından hazırlanan ihale dokümanı içerisinde işin yaklaşık maliyetini oluşturan ve aşırı düşük teklif açıklaması istenen sıralı iş kalemlerinin metrajları ile iş ortaklığının metrajları arasında farklar bulunduğu, genel olarak iş ortaklığının analiz için kullandığı sıralı iş kalemlerinin metrajlarının idarenin ihale dokümanı içerisinde olan metrajlarından kendisine avantaj sağlamak amacıyla söz konusu iş kalemlerindeki bazı girdileri değiştirdiği, bazı girdilere ise hiç yer vermeyerek analiz teklif tutarlarını daha düşük hesapladığı, analizlerde analiz girdi cins ve miktarlarının istekli lehine avantaj oluşturacak şekilde düşürerek açıklamada bulunduğu,
b) İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında 15.150.1006 numaralı “Beton santralinde üretilen veya satın alınan ve beton pompasıyla basılan, C 30/37 basınç dayanım sınıfında, gri renkte, normal hazır beton dökülmesi (beton nakli dahil)”, 15.160.1004 numaralı “Beton santralinde üretilen veya satın alınan ve beton pompasıyla basılan, C 30/37 basınç dayanım sınıfında, gri renkte, normal hazır beton dökülmesi (beton nakli dahil)” iş kalemlerinin güncel değerlerle açıklanmadığı ve ayrıca 22.5.1.07-005 numaralı “36 kV, 400 kVA Beton Köşk (Trafo Dahil) Tip 2B/T (Trafo+AG Panosu) (Hava Yalıtımlı)” iş kalemi ve 15.540.1321 numaralı “Brüt beton, sıvalı veya eski boyalı yüzeylere, astar uygulanarak akrilik esaslı su bazlı boya yapılması (dış cephe)” iş kalemi içerisinde bulunan 10.300.1049 numaralı “Akrilik esaslı su bazlı dış cephe boyası rayiç bedeli” analiz girdisinin rayiç bedeli 2024 yılına ait olduğu halde güncellenmeden hazırlandığı,
c) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.9’uncu maddesinde iş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamayacağına yönelik açıklamalara yer verildiği, ancak iş ortaklığı tarafından daha düşük değerler kullanıldığı,
d) Anılan iş ortaklığı tarafından MİM-ÖZEL.02 Çok Amaçlı Salon Koltuk İmalatı Yapılması ve MİM-ÖZEL.14 DLP1- 19mm Yonga Levha Üzeri Laminant Kaplamalı Kapaklı Derslik Dolap İmalatı Yapılması (40x80x140cm) iş kalemleri için hazırlanan fiyat tekliflerinin idarenin belirlemiş ölçüler dışında olduğu ve mevzuata uygun açıklama yapılmadığı, yukarıda sayılan sebeplerle Öz Karzan İnşaat İmalat Temizlik Turizm Sanayi Ticaret Limited Şirketi - Bulun İnşaat Taahhüt Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi İş Ortaklığı’nın aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.
A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.
(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.
a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;
1) Yapım yönteminin ekonomik olması,
2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
3) Teklif edilen işin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir…” açıklaması,
Anılan Tebliğ’in “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “… Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.1.5. Bu madde kapsamında sınır değer hesaplanmasında, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan isteklilerin teklifleri “geçerli teklif” olarak dikkate alınacaktır.
45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.
45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.
Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.
45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.
Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.
Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.
Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.
Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.
45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.
İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.…
45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;
…
b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,
sunacaklardır.
Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.
Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir. Bu bedel isteklinin ihalede sunduğu teklif bedelinin %10’undan az olamaz.
Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülemez.
Analizlerde, birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan ve bir kuruşun üzerinde olan tutar virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanır; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmaz. Yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıkları ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutarın, açıklama yapılan iş kalemi/iş grubu için teklif edilen fiyatı aşması halinde isteklinin teklifi reddedilir.
45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;
a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,
…
ilgili e-forma uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.
İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.
Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.
45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.
…
İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.
İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.
45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.
45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.
45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.
45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.
45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;
a) Yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,
gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.
45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.
45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.
45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.
İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;
a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,
b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,
c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,
ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,
d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,
e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,
f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.
İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.
Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.
45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.
Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir.
Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde (45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.
Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
45.1.13.2. (Mülga madde: 07/06/2014-29023 R.G./ 31. md.)
45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir.
45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)
45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.)
45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.
45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile açıklama yapılabilir.
Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapmış olması gerekir.
Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması gerekir. Kurum bu maddede düzenlenen 1/20 oranını değiştirmeye ve işin konusu, yaklaşık maliyeti ve/veya süresine göre farklı oranlar belirlemeye yetkilidir.
İsteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.
Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir.
45.1.13.8. İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir.
Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.
45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.
45.1.13.11. Tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi zorunludur.
Örneğin; ilan tarihi 10.03.2024 olan ve açık ihale usulü ile yapılan bir ihalede ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay olan “01.12.2023-29.02.2024” veya bundan önceki üç ay olan “01.09.2023-30.11.2023” aralığına ilişkin tutanaklar sunulur.
45.1.13.12. (Mülga madde: 07/06/2014-29023 R.G./ 36. md.)
45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir.
45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak, EPDK tarafından yayımlanan, İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan fiyatların % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmez. Motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır.
45.1.13.15. Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir.
45.1.13.16. Niteliği gereği üretiminden sonra belirli bir süre içerisinde imalata dönüştürülmesi gereken hazır betona ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçler ile açıklama yapılması esastır. İdarece, TS 13515 Standardında belirlenen süreler ile Karayolu Trafik Yönetmeliğinde düzenlenen azami hız sınırları dikkate alınarak, hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafenin tespit edilmesi ve aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda bu mesafeye yer verilmesi zorunludur. Fiyat teklifi ile açıklama yapılması halinde, idarece belirlenen mesafeden daha uzak mesafe kullanılamaz.
45.1.13.17. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir.
İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak;
a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar,
b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar,
kullanılabilecektir.
45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.
45.1.15. (Mülga madde: 07/06/2014-29023 R.G./ 37. md.)
45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur…” açıklaması,
İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “İhale konusu işin/alımın;
a) Adı: Hacı Mehmet Koçarslan 24 Derslikli Anadolu Lisesi Yapım İşi
b) Türü: Yapım işi
c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği
ç) Miktarı:
Taban İnşaat Alanı: 799.82 metrekare / Toplam İnşaat Alanı: 4113.05 metrekare
Bodrum+Zemin+ 3 kat ve Çatı katından oluşan 24 derslikli lise inşaatı.
Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.
d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Kilis/Merkez” düzenlemesi,
Anılan Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucunda, ihale üzerinde bırakılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,
Aynı Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 31’inci maddesinde “31.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları ister. İhale komisyonu;
a) Yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen işin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir.” düzenlemesi yer almaktadır.
Kilis Özel İdaresi tarafından anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen “Hacı Mehmet Koçarslan 24 Derslikli Anadolu Lisesi Yapım İşi” ihalesinde sınır değer olarak belirlenen 93.578.424,92 TL’nin altında ihale dokümanına uygun teklif veren 10 isteklinin olduğu ve bu isteklilerden 05.12.2025 tarihli yazı ile aşırı düşük teklif açıklamalarını sunmalarının istenildiği, anılan yazıda “Hacı Mehmet Koçarslan 24 Derslikli Anadolu Lisesi Yapım İşi ihalesinde 27.11.2025 tarihli teklifiniz, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme sonucunda aşırı düşük teklif olarak tespit edilmiştir. Aşırı düşük teklif açıklamanızı 19.12.2025 tarihi saat 18:00'a kadar EKAP üzerinden e-imza ile imzalamak suretiyle İdaremize göndermeniz gerekmektedir.” ifadelerine yer verildiği,
Söz konusu yazı ekinde açıklama istenilen iş kalemleri/grupları listesi, açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin listesi ile açıklama istenilen inşaat ve tesisat sıralı analiz girdileri tablolarının yer aldığı, bir istekli tarafından 19.12.2025 tarihinde aşırı düşük teklif açıklamasının sunulduğu, sonuç olarak 6 isteklinin teklifinin açıklama sunmadığı gerekçesiyle ve başvuru sahibi Ferit Sarıgül Mega Doğalgaz ve Mühendislik de dahil olmak üzere 4 isteklinin teklifinin ise aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı gerekçesiyle reddedildiği, 26.12.2025 tarihinde tebliğ edilen kesinleşen ihale kararı ile ihalenin teklifleri sınır değerin üzerinde bulunan Şahinoğulları Halı Kilim Tekstil Turizm İnşaat Sanayii Ticaret Limited Şirketi üzerinde bırakıldığı, Nacaroğlu İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak belirlendiği görülmüştür.
İsteklilerden, Fadli Çetinkaya’nın 29.12.2025 tarihinde idareye yaptığı şikâyet başvurusunda, sundukları aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesi gereğince bütün şartları taşıdığı, ancak idarenin tekliflerinin reddedilmesi kararının yerinde olmadığının iddia edildiği, idarenin 09.01.2026 tarihli yazısı ile reddi üzerine, aynı tarihte Kurum’a itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, yapılan inceleme sonucunda Kamu İhale Kurulu’nun 28.01.2026 tarihli ve 2026/UY.II-315 sayılı kararının alındığı, söz konusu kararda “…özel iş kalemleri için analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının hazırlanıp ihale dokümanına uygun teklif veren sınır değerin altındaki isteklilere gönderilmek suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi…” yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği,
Anılan kurul kararı üzerine idare tarafından 20.02.2026 tarihli ve “Aşırı düşük teklif açıklama talebi” konulu yazının EKAP üzerinden isteklilere tebliğ edildiği, anılan yazıda “Hacı Mehmet Koçarslan 24 Derslikli Anadolu Lisesi Yapım İşi ihalesinde 27.11.2025 tarihli teklifiniz, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme sonucunda aşırı düşük teklif olarak tespit edilmiştir. Aşırı düşük teklif açıklamanızı 27.02.2026 tarihi saat 18:00'a kadar EKAP üzerinden e-imza ile imzalamak suretiyle İdaremize göndermeniz gerekmektedir.” ifadelerine yer verildiği,
Akabinde, 3 istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece uygun bulunduğu ve 04.03.2026 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin Öz Karzan İnşaat İmalat Temizlik Turizm Sanayi Ticaret Limited Şirketi - Bulun İnşaat Taahhüt Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı ve başvuru sahibi Ferit Sarıgül (Mega Doğalgaz ve Mühendislik)’nin ise ekonomik açıdan en avantajlı 2’nci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.
Başvuru sahibinin 09.03.2026 tarihinde idareye ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğu yönünde şikâyet başvurusunda bulunduğu, idarenin 09.03.2026 tarihli işlemi ile şikâyeti uygun bulmadığı, idarenin kararının 09.03.2026 tarihinde başvuru sahibine bildirildiği ve başvuru sahibinin 10.03.2026 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçesi ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu görülmüştür.
İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında, 1 adet hesap cetveli, 1 adet kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi, 8 adet açıklama istenilen iş kalemlerine ait genel fiyat analizi, 11 adet nakliye analizi , 2 adet özel iş kalemine ait fiyat teklifi ve fiyat tekliflerine ait maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, ilgili faturalar, imza sirküleri ve 2 adet meslek mensubu faaliyet belgesinin sunulduğu görülmüştür.
Başvuru sahibinin (a) iddiası aşağıda incelenmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8’inci maddesinde, aşırı düşük teklif sahipleri tarafından yazılı açıklamanın, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmaması durumunda isteklilerin tekliflerinin reddedileceği açıklanmıştır. Bu noktada anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan yapım işi ihalelerinde; iş kapsamındaki imalat miktarları idare tarafından istekli olabileceklere verilmemekte; ihale dokümanı kapsamında yer alan projeler, mahal listeleri, özel ve genel teknik şartnameler vb. dokümanlar üzerinden idarece ve istekliler tarafından metrajlar ayrı ayrı hesaplanmaktadır. Dolayısıyla, ihale konusu iş kapsamındaki imalatların niteliği, projenin karmaşıklığı ve büyüklüğü gibi unsurlar nedeniyle isteklilerce belirlenen miktarların idarenin belirlediği miktarlarla birebir örtüşmesi beklenmemekle birlikte, aradaki metraj farkının makul düzeyde olması gerekmektedir.
Ayrıca, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan bir istekli tarafından açıklama istenilen bir iş kalemi miktarının düşük hesaplanmasının isteklinin teklif bedelinin düşük hesaplanmasına yol açacağı gibi, açıklama istenilen başka bir iş kaleminin miktarının fazla hesaplanmasının da teklif bedelinin yüksek hesaplanmasına yol açacağı açıktır.
Netice itibarıyla, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihale edilen işlerde idarenin metrajları ile isteklilerin metrajlarının bire bir örtüşmesi beklenmemekle birlikte, aradaki metraj farkının makul kabul edilebilecek bir oranda olmasının yanında, açıklama istenilen iş kalemlerinin tamamı üzerinden sağlanan fiyat avantajının ihaleye teklif veren diğer isteklilerin teklif bedellerine göre sıralamada değişikliğe sebep olup olmadığı ve kendileri lehine bir avantaj sağlayıp sağlamadığı hususu da dikkate alınmalıdır. Bu nedenle, idare tarafından bir iş kaleminde başvuru sahibi isteklinin metrajının idare metrajına oranla önemli ölçüde düşüklüğü gerekçesinin aşırı düşük teklif açıklamalarının doğrudan reddedilmesi sonucunu doğurmayacağından açıklama istenilen tüm iş kalemleri üzerinden değerlendirme yapılması gerekmektedir.
İdarece sorgulamaya tabi tutulan 69 adet iş kalemine ilişkin olarak, ihale üzerinde bırakılan Öz Karzan İnşaat İmalat Temizlik Turizm Sanayi Ticaret Limited Şirketi - Bulun İnşaat Taahhüt Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi İş Ortaklığı tarafından teklif edilen miktarlar incelendiğinde 13 adet iş kaleminde eşit miktarlar öngörüldüğü, ancak 54 adet iş kaleminde daha düşük miktarlar öngörüldüğü ve bunlardan 47 adedinde ise %10’u aşan metraj farkı bulunduğu,
Anılan istekli tarafından bahse konu iş kalemlerini açıklamak için kullanılan fiyatlar ile metraj farklarının çarpılması sonucunda; istekli lehine olmak üzere 6.767.638,07 TL tutar farkı oluştuğu, söz konusu metraj farklılığından kaynaklanan fiyat avantajı tutarı isteklinin teklif bedeline eklendiğinde geçerli teklifler arasında teklif sıralamasında değişiklik yarattığı, dolayısıyla metraj farklılığının istekliye avantaj sağladığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin bu husustaki iddiasının yerinde olduğu, ihale üzerinde bırakılan Öz Karzan İnşaat İmalat Temizlik Turizm Sanayi Ticaret Limited Şirketi - Bulun İnşaat Taahhüt Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Başvuru sahibinin (b) iddiası aşağıda incelenmiştir.
İhaleyi gerçekleştiren idare tarafından 22.5.1.07-005 numaralı “36 kV, 400 kVA Beton Köşk (Trafo Dahil) Tip 2B/T (Trafo+AG Panosu) (Hava Yalıtımlı)” iş kalemi ile 15.540.1321 numaralı “Brüt beton, sıvalı veya eski boyalı yüzeylere, astar uygulanarak akrilik esaslı su bazlı boya yapılması (dış cephe)” iş kalemi içerisinde bulunan 10.300.1049 numaralı “Akrilik esaslı su bazlı dış cephe boyası rayiç bedeli” analiz girdisine ait birim fiyatların en son 2024 yılı içerisinde yayınlandığı ve anılan istekli tarafından söz konusu iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarının yayınlanan analiz formatına uygun olarak hazırlandığı görülmüş olup, başvuru sahibinin bu husustaki iddiası yerinde görülmemiştir.
İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığı tarafından 15.150.1006 numaralı “Beton santralinde üretilen veya satın alınan ve beton pompasıyla basılan, C 30/37 basınç dayanım sınıfında, gri renkte, normal hazır beton dökülmesi (beton nakli dahil)” ile 15.160.1004 numaralı “Beton santralinde üretilen veya satın alınan ve beton pompasıyla basılan, C 30/37 basınç dayanım sınıfında, gri renkte, normal hazır beton dökülmesi (beton nakli dahil)” iş kalemleri için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 2025 yılı Ocak ayı birim fiyatları (15.150.1006 2025 Ocak 3.276,28 TL – 2025 Kasım 3.553,73 TL) (15.160.1004 2025 Ocak 38.016,85 TL – 2025 Kasım 44.180,65 TL) kullanılarak açıklama yapıldığı, söz konusu iş kalemleri için ihale ilanının yayımlandığı tarihteki güncel birim fiyatlarla açıklama yapılmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.
Başvuru sahibinin (c) iddiası aşağıda incelenmiştir.
İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin (115,58 TL) altında olmadığından, başvuru sahibinin anılan iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
Başvuru sahibinin (d) iddiası aşağıda incelenmiştir.
İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığı tarafından MİM-ÖZEL.02 Çok Amaçlı Salon Koltuk İmalatı Yapılması iş kalemi için idarece istenen ölçülere uygun olarak Başkaner Sinema ve Konferans Koltukları Poliüretan Otomotiv. San. Tic. Ltd. Şti. firmasından 26.02.2026 tarihli fiyat teklifinin alındığı, anılan fiyat teklifinde “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan 26/02/2026 tarih sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yer aldığı, fiyat teklifine ilişkin 26.02.2026 tarihli maliyet tespit tutanağının da birlikte sunulduğu, söz konusu tutanağın meslek mensubu tarafından kaşelenip imzalandığı, ayrıca bir adet de faturanın sunulduğu, bahse konu faturada fiyat teklifi veren firmanın konferans koltuğuna ilişkin olduğu, ayrıca firmaya ilişkin imza sirküleri ve meslek mensubuna ilişkin faaliyet belgesinin de sunulduğu görülmüştür.
İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığı tarafından MİM-ÖZEL.14 DLP1- 19mm Yonga Levha Üzeri Laminant Kaplamalı Kapaklı Derslik Dolap İmalatı Yapılması (40x80x140cm) iş kalemi için idarece istenen ölçülere uygun olarak Cantürk Global Yapı İnşaat. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. firmasından 26.02.2026 tarihli fiyat teklifinin alındığı, anılan fiyat teklifinde “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (26/02/2026) tarih ve (002) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yer aldığı, fiyat teklifine ilişkin 26.02.2026 tarihli maliyet tespit tutanağının da birlikte sunulduğu, söz konusu tutanağın meslek mensubu tarafından kaşelenip imzalandığı, tutanağın e-defter tasdik tarihinin ayrıca bir adet de faturanın sunulduğu, bahse konu faturada fiyat teklifi veren firmanın yaptığı dolap işine ilişkin olduğu, ayrıca firmaya ilişkin imza sirküleri ve meslek mensubuna ilişkin faaliyet belgesinin de sunulduğu, sonuç olarak başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “ İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez… ” hükmü yer almaktadır.
Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin ileri sürdüğü iddiaların tamamında haklı bulunduğu tespit edilmiş olup, başvuru sahibi tarafından Kurum şikayet gelirleri hesabına 194.085,00 TL başvuru bedelinin yatırıldığı tespit edildiğinden, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde yazılı talepte bulunulması halinde, başvuru bedelinin tamamının iade edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.
İdarece sorgulamaya tabi tutulan 69 adet iş kalemine ilişkin olarak, başvuru sahibi ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli Ferit Sarıgül (Mega Doğalgaz ve Mühendislik) tarafından teklif edilen miktarlar incelendiğinde 13 adet iş kaleminde eşit miktarlar öngörüldüğü, ancak 55 adet iş kaleminde daha düşük miktarlar öngörüldüğü ve bunlardan 5 adedinde ise %10’u aşan metraj farkı bulunduğu,
Anılan istekli tarafından bahse konu iş kalemlerini açıklamak için kullanılan fiyatlar ile metraj farklarının çarpılması sonucunda; istekli lehine olmak üzere 5.140.000,39 TL tutar farkı oluştuğu, söz konusu metraj farklılığından kaynaklanan fiyat avantajı tutarı isteklinin teklif bedeline eklendiğinde geçerli teklifler arasında teklif sıralamasında değişiklik yarattığı, dolayısıyla metraj farklılığının istekliye avantaj sağladığı anlaşıldığından, başvuru sahibi Ferit Sarıgül (Mega Doğalgaz ve Mühendislik) tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Öz Karzan İnşaat İmalat Temizlik Turizm Sanayi Ticaret Limited Şirketi - Bulun İnşaat Taahhüt Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi İş Ortaklığı ile başvuru sahibi Ferit Sarıgül (Mega Doğalgaz ve Mühendislik)’ün tekliflerinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
1) Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
2) İddialarındaki haklılık oranına karşılık gelen başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi halinde iadesine,
Oybirliği ile karar verildi.

2025/1934022 İhale Kayıt Numaralı “ Hacı Mehmet Koçarslan 24 Derslikli Anadolu Lisesi Yapım İşi ” İhalesi

Ferit Sarıgül (Mega Doğalgaz ve Mühendislik) ,

Kilis Özel İdaresi Plan Proje Yatırım ve İnşaat Müdürlüğü ,

Kilis Özel İdaresi Plan Proje Yatırım ve İnşaat Müdürlüğü tarafından 28.11.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Hacı Mehmet Koçarslan 24 Derslikli Anadolu Lisesi Yapım İşi ” ihalesine ilişkin olarak Ferit Sarıgül (Mega Doğalgaz ve Mühendislik) ’ün 29.12.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 09.01.2026 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 09.01.2026 tarih ve 205128 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 09.01.2026 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2026/102 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesi gereğince bütün şartları taşıdığı, ancak idarenin tekliflerinin reddedilmesi kararının yerinde olmadığı iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.
(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.
a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;
1) Yapım yönteminin ekonomik olması,
2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
3) Teklif edilen işin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir…” açıklaması,
Anılan Tebliğ’in “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.
45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.
Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.
45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.
Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.
Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.
Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.
Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.
45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.
İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.
…
İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;
a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,
…
Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.
Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir. Bu bedel isteklinin ihalede sunduğu teklif bedelinin %10’undan az olamaz.
Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülemez.
Analizlerde, birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan ve bir kuruşun üzerinde olan tutar virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanır; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmaz. Yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıkları ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutarın, açıklama yapılan iş kalemi/iş grubu için teklif edilen fiyatı aşması halinde isteklinin teklifi reddedilir.
45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;
…
b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,
ilgili e-forma uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.
İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.
Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.” açıklaması,
İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “İhale konusu işin/alımın;
a) Adı: Hacı Mehmet Koçarslan 24 Derslikli Anadolu Lisesi Yapım İşi
b) Türü: Yapım işi
c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği
ç) Miktarı:
Taban İnşaat Alanı: 799.82 metrekare / Toplam İnşaat Alanı: 4113.05 metrekare
Bodrum+Zemin+ 3 kat ve Çatı katından oluşan 24 derslikli lise inşaatı.
Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.
d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Kilis/Merkez” düzenlemesi,
Anılan Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucunda, ihale üzerinde bırakılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,
Aynı Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 31’inci maddesinde “31.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları ister. İhale komisyonu;
a) Yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen işin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir.” düzenlemesi yer almaktadır.
Kilis Özel İdaresi Plan Proje Yatırım ve İnşaat Müdürlüğü tarafından anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen “Hacı Mehmet Koçarslan 24 Derslikli Anadolu Lisesi Yapım İşi” ihalesinde sınır değer olarak belirlenen 93.578.424,92 TL’nin altında ihale dokümanına uygun teklif veren 10 isteklinin olduğu ve bunlardan 05.12.2025 tarihli yazı ile aşırı düşük teklif açıklamalarını sunmalarının istenildiği, anılan yazıda “Hacı Mehmet Koçarslan 24 Derslikli Anadolu Lisesi Yapım İşi ihalesinde 27.11.2025 tarihli teklifiniz, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme sonucunda aşırı düşük teklif olarak tespit edilmiştir. Aşırı düşük teklif açıklamanızı 19.12.2025 tarihi saat 18:00'a kadar EKAP üzerinden e-imza ile imzalamak suretiyle İdaremize göndermeniz gerekmektedir.” ifadelerine yer verildiği,
Söz konusu yazı ekinde açıklama istenilen iş kalemleri/grupları listesi, açıklama istenmeyen analiz girdilerinin listesi ile açıklama istenilen inşaat ve tesisat sıralı analiz girdileri tablolarının yer aldığı, başvuru sahibi tarafından 19.12.2025 tarihinde aşırı düşük teklif açıklamasının sunulduğu, sonuç olarak 6 isteklinin teklifinin açıklama sunmadığı gerekçesiyle ve başvuru sahibi Ferit Sarıgül Mega Doğalgaz ve Mühendislik de dahil olmak üzere 4 isteklinin teklifinin ise aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı gerekçesiyle reddedildiği, 26.12.2025 tarihinde tebliğ edilen kesinleşen ihale kararı ile teklifleri sınır değerin üzerinde bulunan Şahinoğulları Halı Kilim Tekstil Turizm İnşaat Sanayii Ticaret Limited Şirketi tarafından sunulan aşırı düşük açıklaması uygun bulunarak ihalenin üzerinde bırakıldığı, Nacaroğlu İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak belirlendiği görülmüştür.
Anılan kararda başvuru sahibi Ferit Sarıgül Mega Doğalgaz ve Mühendislik’in reddedilme gerekçesi olarak “Ferit SARIGÜL Mega Doğalgaz ve Mühendislik firmasının vermiş olduğu “Aşırı Düşük Teklif Savunma Dosyasında” yapılan incelemede;
Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.8. maddesinde “Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir.” denilmektedir. Bu maddeye göre;
Dosyada sunulan analizlerde; ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına uygun olmayan içerikler tespit edilmiştir. (Örneğin; 15.120.1102, 15.160.1003, 15.185.1014, 15.275.1117 poz numaralı analizlerde olduğu gibi.)
İhale dokümanı kapsamında belirtilen 22.5.1.07-005 poz numaralı ve 36 kV, 400 kVA Beton Köşk (Trafo Dahil) Tip 2B/T (Trafo+AG Panosu) (Hava Yalıtımlı) ismindeki imalat kaleminin istekli tarafından sunulan açıklama istenen iş kalemleri hesap cetvelinde ve kamu kurumlarında kullanılan ve analiz verilmesi gerekmeyen pozlar listesinde poz numarasının ve imalat kalemi adının yanlış yazıldığı tespit edilmiştir.
İsteklinin dosyasında sunduğu savunma dokümanları incelendiğinde; idare ile isteklinin öngördüğü metrajlarda tutarsızlıklar tespit edilmiştir. (Örneğin; 15.250.1011 poz numaralı “200 Kg Çimento Dozlu Tesviye Tabakası Yapılması”, 77.130.1012 poz numaralı “Duvar Koruma Bandı Yapılması” imalatlarında olduğu gibi.)
Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.5. maddesinde “İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır. İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur. İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.” denilmektedir.
Bu maddeye göre;
İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha düşük fiyatları teklif etmemeleri, düşük fiyat teklif etmeleri söz konusu olduğunda ise bu durumu belli şartlara sahip proforma fatura ( Bkz: Kamu İhale Genel Tebliği Madde: 45.1.13) ile belgelendirmesi gerekmektedir. Ancak isteklinin tarafımıza sunduğu dokümanlarda bu şartlar sağlanmamaktadır. (Örneğin; 15.180.1003, 15.185.1005, 15.185.1006, 15.185.1013, 15.184.1014, 15.190.1002, 15.230.1004, 15.250.1111, 15.275.1101, 15.275.1116, 15.275.1117 poz numaralı analizlerde olduğu gibi.)
“Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13.1. maddesinde "Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.
Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir.
Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.
Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.” denilmektedir.
Bu maddeye göre inceleme yapıldığında;
İsteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu; fiyat teklif tutanağı ve satış tutarı tespit tutanağının fotokopi olduğu bu nedenle kaşe ve imza bilgilerinin ihtilafsız okunamadığı, faturayı düzenleyen firmanın kimliğinin ve belgesinin gerçekliğinin tereddütsüz şekilde teyit edilemediği, belge üzerindeki bilgilerin ilgili imalat pozlarının ve tariflerinin analiz girdileri ile sağlıklı bir şekilde ilişkilendirilemediği tespit edilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.14. maddesinde “Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.” hükmü gereğince Ferit SARIGÜL Mega Doğalgaz ve Mühendislik Şirketinin vermiş olduğu “Aşırı Düşük Teklif Savunmasının” 45.1.5., 45.1.8. ve 45.1.13. maddelere uygun olmaması nedeniyle firmanın savunması komisyonumuzca reddedilmiştir.” ifadelerine yer verilmiştir.
Anılan durum üzerine başvuru sahibi tarafından 29.12.2025 tarihinde idareye şikayet başvurusunda bulunulmuş, başvuru dilekçesinde “…1- Aşırı düşük teklifimize ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğumuz analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarlarında hata olduğu ve bu sebepten dolayı teklifimiz değerlendirme dışı bırakılmış ve ismi geçen çevre ve şehircilik bakanlığına ait 15.120.1102, 15.160.1003, 15.185.1014, 15.275.1117 poz numaralı iş kalemlerinde ve diğer poz numaralı iş kalemlerinde hata olduğu denilmiş.
Ancak: Sunmuş olduğumuz Aşırı düşük savunma dosyamızda bahse konu olan analiz formatları ile idarenin analiz forrmatları arasında fark olmasının imkansız olduğu şekil farklılığı World, excell ve kullanılan programdan kaynaklandığı görülecektir. Birim fiyatlar ise 01.12.2025 tarihli güncel fiyat ve rayiçler kullanılmış ve idarece ihale için hazırlana yaklaşık maliyet fiyatlarından farklı olması gayet normal karşılanması ve düzeltici işlemin yapılması gerekmektedir.
2- 22.5.1.07-005 poz numaralı ve 36 kV, 400 kVA Beton Köşk (Trafo Dahil) Tip 2B/T (Trafo+AG Panosu) (Hava Yalıtımlı) ismindeki imalat kaleminin istekli tarafından sunulan açıklama istenen iş kalemleri hesap cetvelinde ve kamu kurumlarında kullanılan ve analiz verilmesi gerekmeyen pozlar listesinde poz numarasının ve imalat kalemi adının yanlış yazıldığı tespit edilmiştir. Denilmektedir. İdarenin kullanmış olduğu yaklaşık maliyet ve hakkediş hazırlama programı tarafımıza yollanılan belgelerde OSKA yazılım Olduğu görülmekte Bizim İse kullandığımız Program AMP yazılım Olduğu ve söz konusu poz numaralı iş kaleminde 22.5.1.7/005 400 KVA KÖŞK (TRAFO DAHİL) 36 KV LUK BETON KÖŞK TRAFO+AG PANOSU (TİP 2B/T) şeklinde olduğu görülecek ve bunun değerlendirme dışı bırakılma nedeni olmadığı görülecektir.
3- Aşırı düşük savuma doyasımızda dokümanları incelendiğinde; idare ile isteklinin öngördüğü metrajlarda tutarsızlıklar tespit edilmiştir denilmektedir.
İdare ve dosyamızda metraj farkının olması olağan olduğu ve birebir aynı olması beklenilmemeli sunduğumuz metrajlar proje ve mahal listeleri dikkate alınarak hazırlandığı bu sebepten elenme sebebi olmadığı bilinmektedir.
4- Sunmuş olduğumuz aşırı düşük savunma dosyamızda 15.180.1003, 15.185.1005, 15.185.1006, 15.185.1013, 15.184.1014, 15.190.1002, 15.230.1004, 15.250.1111, 15.275.1101, 15.275.1116, 15.275.1117 şeklinde belirtilen ve diğer iş kalemlerinin tamamı sunulma tarihinde işçilik fiyatları saatlik ücret kullanılmış ve güncel birim fiyatlar kullanılmış bu sebeple kararınızın yeniden gözden geçirilmesi kanaatindeyiz.
5- Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat tekliflerimiz için fotokopi olduğu bu nedenle kaşe ve imza bilgilerinin ihtilafsız okunamadığı, faturayı düzenleyen firmanın kimliğinin ve belgesinin gerçekliğinin tereddütsüz şekilde teyit edilemediği, belge üzerindeki bilgilerin ilgili imalat pozlarının ve tariflerinin analiz girdileri ile sağlıklı bir şekilde ilişkilendirilemediği tespit edilmiştir denilmektedir.
Ancak: üçüncü kişilerden aldığımız fiyat teklifleri ve eklerinde fatura seri numaraları, miktarları belirtildiği, ilgili mevzuatta belirtildiği şekilde meslek mensuplarınca kaşelendiği ve imzalandığı görülmekte dosya sunma şekli EKAP üzerinden olduğu için taranıp yüklenmiştir. Bu sebeple renksiz fotokopi gibi görüldüğü, fiyat teklifleri ve ekleri incelendiğinde söz konusu malzemeler fatura üzerinde 1/20’den fazla olduğu, idarece hazırlanan bir analizi olmadığı için olabilecek yapım şartları dikkate alınarak ve mevzuatlara uygun yapıldığı görüleceği, tarafımıza karşı mesnetsiz ithamlarda bulunarak değerlendirme dışı bırakılması kanun ve mevzuatlara aykırı olduğunu düşünmekteyiz.
6- 25.275.1111/A poz numaralı analizinin uygun olmadığına değinilmiş: 07.12.2025 tarihinde idareye vermiş olduğumuz dilekçede kamu ihale kurumunun 05.11.2025 tarihli ve 2025/UY.I-2371 sayılı emsal kararında belirtilen şekilde sunulmasını istememize rağmen olumsuz cevap aldığımızdan dolayı sadece tarafımıza verilen boş analiz formatı ve yapım şartları dikkate alınarak hazırlandığından elenme sebebi olmaması kanaatindeyiz.” ifadelerine yer verilmiştir.
İdare tarafından 09.01.2026 tarihinde tebliğ edilen şikayete cevap yazısında “ 1. Analiz Formatı ve Teknik İçerik (RED SEBEBİ): İsteklinin sunduğu analizlerin formatının İdarece verilen standart formata uymadığı, rayiç poz isimlerinde farklılıklar bulunduğu ve işin yapımı için zorunlu olan bazı analiz girdilerinin (malzeme/işçilik) analizde yer almadığı tespit edilmiştir. Bu durum Tebliğ'in 45.1.8. maddesine açıkça aykırıdır. İhale Komisyonunun verdiği karar yerinde bulunmuştur.
…
4. İşçilik Fiyatlarının Mevzuata Aykırılığı ve Nitelikli İşçiliğin Vasıfsız İşçilikle Eşdeğer Tutulması (RED SEBEBİ):
tespit edilmiştir. Bu durum aşağıdaki nedenlerle mevzuata ve ihale dokümanına aykırıdır:
• a) Nitelikli İşçiliğin Vasıfsız İşçilikle Eşdeğer Tutulması: İhale konusu işin Teknik Şartnamesi ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın birim fiyat tarifleri gereği; ustalık, mesleki yeterlilik ve tecrübe gerektiren iş kalemlerinin (Örn: Kalıp, Demir, Duvar vb.) "Usta" unvanlı personel tarafından yapılması zorunludur. Bakanlık rayiçlerinde Düz İşçi (Poz No: 10.100.1062) ile Usta (Poz No: 10.100.1069) arasında belirgin bir katsayı ve fiyat farkı bulunmaktadır. İsteklinin, teknik bilgi ve beceri gerektiren "Ustalık" hizmetini, vasıfsız bir beden işçisi olan "Düz İşçi"nin asgari maliyeti seviyesindeki (116,00 TL) bir ücretle karşılayacağını beyan etmesi; hem idarenin belirlediği teknik şartnameye, hem de hayatın olağan akışına aykırıdır. Nitelikli bir ustanın, vasıfsız işçi ücretiyle çalıştırılamayacağı piyasa gerçeğidir ve bu durumun aksi istekli tarafından tevsik edilememiştir.
• b) Yasal Asgari Maliyet Sınırı: 2025 yılı brüt asgari ücreti dikkate alındığında, bir işçinin işverene (SGK, İşsizlik Sigortası vb. hariç) salt brüt saatlik maliyeti dahi yaklaşık 115,58 TL civarındadır. İsteklinin tüm işçilikler için belirlediği 116,00 TL tutarı, yasal asgari sınırın sadece kuruşlar mertebesinde üzerinde olup; işçilik giderlerinde yasal yükümlülükler (kıdem tazminatı karşılığı, iş sağlığı ve güvenliği giderleri vb.) ve piyasa koşulları göz ardı edilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği ve 4734 sayılı Kanun uyarınca; işçilik maliyetleri yasal asgari sınırların altına çekilemez ve ticari bir iskonto (tenzilat) aracı olarak kullanılamaz. İsteklinin nitelikli işçilikleri dahi bu "dip fiyat" üzerinden hesaplaması, teklifinin maliyet bileşenlerini gerçekçi olmayan varsayımlara dayandırdığını göstermektedir.
Sonuç: İsteklinin analizlerinde; işin uzmanlık gerektiren kısımlarında çalışacak nitelikli personel (Usta) ile vasıfsız personeli (Düz İşçi) aynı ve en düşük fiyattan (116,00 TL) ücretlendirmesi, teknik şartnameye ve mevzuatın işçilik hesaplama ilkelerine aykırı olduğundan, teklifin değerlendirme dışı bırakılması işlemi yerindedir.
…
FERİT SARIGÜL MEGA DOĞALGAZ VE MÜHENDİSLİK firmasının; analiz formatının ihale dokümanına uygun olmaması ve teklif ettiği işçilik birim fiyatlarının (nitelikli ve vasıfsız işçilik ayrımı gözetilmeksizin) yasal asgari maliyet sınırlarında tutulması nedeniyle, teklifinin mevzuata uygun olmadığı ve İhale Komisyonunca verilen "değerlendirme dışı bırakma" kararının yerinde olduğu; bu nedenle şikayet başvurusunun REDDİNE karar verilmiştir. ” ifadelerine yer verildiği, idarenin başvuru sahibinin 5 iddiasından 3’ünü kabul ettiği, ancak başvuru sahibinin sunduğu analizlerin formatının idarece verilen standart formata uymadığı, rayiç poz isimlerinde farklılıklar bulunduğu ve işin yapımı için zorunlu olan bazı analiz girdilerinin (malzeme/işçilik) analizde yer almadığı ve bu durumun Tebliğ'in 45.1.8’inci maddesine açıkça aykırı olduğu ve ayrıca işin uzmanlık gerektiren kısımlarında çalışacak nitelikli personel (usta) ile vasıfsız personeli (düz işçi) aynı ve en düşük fiyattan (116,00 TL) ücretlendirmesinden gerekçeleriyle şikayet başvurusunu reddettiği anlaşılmıştır.
Başvuru sahibi tarafından 09.01.2026 tarihinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunularak “…aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesi gereğince bütün şartları taşıdığı, ancak idarenin tekliflerinin reddedilmesi kararının yerinde olmadığı…” iddialarında bulunulduğu anlaşılmıştır.
Başvuru sahibinin talebi üzerine idarece 05.12.2025 tarihli yazı ekinde gönderilen analiz formatları incelendiğinde;
“MİM-ÖZEL.02 Çok Amaçlı Salon Koltuk İmalatı Yapılması” iş kaleminde sadece 1 m² miktarında “MİM-ÖZEL.02 Pys: Çok Amaçlı Salon Koltuk İmalatı Yapılması (Kârsız)” girdisinin;
“MİM-ÖZEL.14 DLP1- 19mm Yonga Levha Üzeri Laminant Kaplamalı Kapaklı Derslik Dolap İmalatı Yapılması (40x80x140cm)” iş kaleminde sadece 1 adet miktarında “MİM-ÖZEL.14-Pys DLP1- 19mm Yonga Levha Üzeri Laminant Kaplamalı Kapaklı Derslik Dolap İmalatı Yapılması (40x80x140cm) (Kârsız)” girdisinin bulunduğu görülmüştür.
Aşırı düşük teklif açıklamalarına yönelik başvurularda, idarece gerçekleştirilen aşırı düşük teklif sorgulama işlemlerinin mevzuata uygun olup olmadığı hususu öncelikli olarak incelenmekte ve idarenin gerçekleştirdiği işlemlerde aykırılık tespiti halinde istekliler tarafından sunulan açıklamalar bakımından iddia konusu diğer hususlar hakkında herhangi bir değerlendirme yapılmamaktadır. Zira Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddelerine aykırı olarak gerçekleştirilen işlemler üzerinden isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ihale sürecinin hatalı olarak devam etmesine neden olacaktır. Kaldı ki, mevzuata aykırı olacak şekilde aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi, yapılan açıklamaların mevzuata uygunluğu bakımından doğru bir değerlendirme yapılmasına engel olmaktadır.
Yukarıda aktarılan Tebliğ açıklamaları uyarınca, idareler tarafından özel iş kalemlerine ilişkin olarak bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının detaylı şekilde gösterildiği analiz formatlarının isteklilere verilmesi ve isteklilerin bu iş kalemlerine yönelik açıklamalarını bu analizleri esas alarak yapmaları gerektiği, niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin olarak ise isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmadığı, bu iş kalemlerine ilişkin açıklamaların anılan Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesi çerçevesinde yapılacağı anlaşılmaktadır.
Bu kapsamda başvuru sahibinin talebi üzerine idarece 05.12.2025 tarihli yazı ekinde gönderilen analiz formatları değerlendirildiğinde, niteliği gereği işçilik, malzeme, nakliye, montaj vb. analiz girdilerinin olduğu, ancak anılan iş kalemlerine ilişkin idarece hazırlanan analiz formatlarında herhangi bir analiz girdisine yer verilmediği, sadece iş kaleminin adının analiz girdisi olarak belirtildiği, bu durumun anılan iş kalemlerindeki açıklanması istenilen ve/veya istenilmeyen analiz girdilerinin belirlenmesi ile istekliler tarafından yapılacak aşırı düşük teklif açıklamalarını etkileyebileceği anlaşılmıştır.
Öncelikle isteklilerin Tebliğ’in 45.1.8’inci maddesinde yer alan aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sundukları analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan teklifleri reddedileceği gibi, istekliler tarafından kamu kurum ve kuruluşlarınca hazırlanan birim fiyatların kullanılarak teklif açıklamasında bulunulmasında da aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, idarece gönderilen aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısına konu edilen iş kalemlerinin bir kısmının özel/paçal iş kalemi oldukları, bu iş kalemlerine ilişkin analiz hazırlanmadığı, anılan iş kalemlerine ilişkin analizlerin verilmemesinin aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulması ve sunulan açıklamaların denetlenmesini engellediği göz önüne alındığında, idare tarafından bu nitelikteki özel iş kalemlerine ait analiz girdilerinin gösterildiği analiz formatlarının hazırlanması, hazırlanacak analizler kapsamında yer alan girdiler de göz önünde bulundurulmak suretiyle, Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddelerine göre açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ilişkin sıralı analiz girdileri listesi ile sıralı analiz girdileri listesi kullanılmak suretiyle tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’ü dikkate alınarak açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdilerinin oluşturulması ve teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden, özel pozlara ait analiz girdilerinin ve miktarlarının gösterildiği analizlere de yer verilmek suretiyle yeniden aşırı düşük teklif açıklamasının istenilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez…” hükmü yer almaktadır.
Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin ileri sürdüğü iddialarının tamamında haklı bulunduğu tespit edilmiş olup, başvuru sahibi tarafından Kurum şikayet gelirleri hesabına 152.021,00 TL başvuru bedelinin yatırıldığı tespit edildiğinden, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde yazılı talepte bulunulması halinde, başvuru bedelinin tamamının iade edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, özel iş kalemleri için analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının hazırlanıp ihale dokümanına uygun teklif veren sınır değerin altındaki isteklilere gönderilmek suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
1) Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
2) İddialarındaki haklılık oranına karşılık gelen başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi halinde iadesine,
Oybirliği ile karar verildi.