2025 YILI 12 AY SÜRELİ SABİT HAREKETLİ DİŞ PROTEZ HİZMETİ ALIMI

2024/1361023 İhale Kayıt Numaralı “ 2025 Yılı 12 Ay Süreli Sabit Hareketli Diş Protez Hizmeti Alımı ” İhalesi

Meltem EROĞLU ,

Başakşehir Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi Başhekimliği,

Başakşehir Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi Başhekimliği tarafından 21.11.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ 2025 Yılı 12 Ay Süreli Sabit Hareketli Diş Protez Hizmeti Alımı ” ihalesine ilişkin olarak Meltem Eroğlu ’nun 14.02.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 20.02.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 03.03.2025 tarih ve 179456 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 28.02.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2025/495 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihaleye ilişkin Kamu İhale Kurulu tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi yönünde düzeltici işlem belirlenmesi kararı sonrasında ihale komisyonu kararı alınıp kendilerine tebliğ edilmesi gerekirken 13.02.2025 tarihinde EKAP üzerinden ihaleye ilişkin sözleşmenin imzalandığının görüldüğü, idarece yürütülen ihale sürecinin mevzuata aykırı olduğu, usulsüz şekilde sözleşmenin imzalandığı, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının;
a) Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin dayanağı tutanakların mevzuata uygun düzenlenmediği, açıklama kapsamında sunulmadığı, tutanaklarda bulunması gereken şartların sağlanmadığı, fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınmadığı, kaşeleme işleminin usulüne uygun yapılmadığı, tutanaklarda bulunması gereken bilgilere yer verilmediği, tutanaklara esas alınan dönem ve kayıtların eksik ve hatalı yazıldığı, fatura bilgileri ile tevsik edilemediği, yetkili olduğunu gösterir belgeler ile faaliyet belgelerinin usulüne uygun sunulmadığı, faaliyet belgesinin geçerlik süresinin dolduğu, tutanaklarda çelişkili bilgiler olduğu,
b) İsteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin fiyatlara ait tutanakların mevzuata uygun düzenlenmediği, tutanaklarda bulunması gereken şartların sağlanmadığı, kaşeleme işleminin usulüne uygun yapılmadığı, tutanakların istenilen şartlara sahip olmadığı, gerekli bilgilere yer verilmediği, tutanaklara esas alınan dönem ve kayıtların eksik ve hatalı yazıldığı, fatura bilgileri ile tevsik edilemediği, yetkili olduğunu gösterir belgeler ile faaliyet belgelerinin usulüne uygun olmadığı, tutanaklarda çelişkiler olduğu, idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapılması ve satılan malın idarece kabul edilmesi durumunda kullanılan belgelerin gerekli şartları sağlamadığı,
c) İşçilikle ilgili açıklamaların mevzuata uygun olmadığı, işçilik için öngörülen fiyatın sözleşme ve genel giderler dâhil asgari işçilik tutarının altında kaldığı,
d) Ulaşım ve nakliye gideri açıklamasının mevzuata uygun olmadığı, fiyat teklifi alınmadığı, ilgili tutanakların mevzuata uygun doldurulmadığı, yakıt giderine ilişkin açıklamanın mevzuata uygun olmadığı, ilan ve ihale tarihleri arasında geçerli olan EPDK fiyatları yerine hatalı tarihlerdeki fiyatların kullanıldığı, kendi aracına ilişkin envanter kaydının gösterilmediği, yakıt tüketimine ilişkin katalog kullanılmadığı, yetkili servisten yazı alınmadığı, kullanılan mesafe bilgilerinin de hatalı olduğu,
e) Aşırı düşük teklif açıklamasını tevsik edici faturalardaki fiyatların hayatın olağan durumuna ve ekonomik verilerle uyumlu olmadığı, aşırı düşük teklif sorgulama yazısı sonrası faturaların açıklanacak hususlara ilişkin özel olarak geriye dönük ihale ilanı öncesine ilişkin düzenlendiği, tutanakların yasal defter bilgileri yerine ihaleye özgü malzeme ve sayıların dikkate alındığından faturaların kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı, teklifinin reddedilmesi ve mevzuata aykırı olarak imzalanan sözleşmenin feshedilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.
A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde ihale komisyonu tarafından teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerle ile ilgili teklifi aşırı düşük olan isteklilerden açıklama istenileceği, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, ihale komisyonunca Kamu İhale Kurumunun ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespitine ve değerlendirilmesine yönelik yapılan düzenlemelerinin esas alınacağı hüküm altına alınmıştır.
“İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır.
...
İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.
İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.” hükmü,
“Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi” başlıklı 41’inci maddesinde “İhale sonucu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dâhil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir.” hükmü,
“Kuruma itirazen şikâyet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “İdareler hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının gerektirdiği işlemleri ivedilikle yerine getirmek zorundadır.” hükmü,
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.
79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.” açıklaması yer almaktadır.
İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;
a) Adı: 2025 Yılı 12 Ay Süreli Sabit Hareketli Diş Protez Hizmeti Alımı
b) Türü: Hizmet alımı ...
e) Miktarı: 12 Aylık Diş Protez Hizmet Alımı (11 Kalem)” düzenlemesine,
“Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “İstekliler tekliflerini, her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatlarının miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale sonucu, ihale üzerinde bırakılan istekliyle her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatların miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesine,
“Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:
25.3.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödenecek her türlü vergi, resim, harç, ulaşım, nakliye, kargo, kırtasiye, iş sağlığı güvenliği giderleri ve her türlü sigorta giderleri ile hizmetin ifası ve yürütülmesi sırasında kullanılacak malzemeler, ekipmanlar, kırık ve bozuk malzemenin değiştirilmesi, örneklerin analize gönderilmesi durumunda analiz giderleri teklif fiyata dâhildir.
Ayrıca çalıştırılan personellerin özlük haklarına ait maaş, sigorta primleri gibi her türlü kanuni sorumlulukları, kıdem ve ihbar tazminatları, iş kıyafetleri, çalıştırılan personeller tarafından kullanılan cihaz veya demirbaşların bakım onarımı için gerekli olan yedek parça ve her türlü sarf malzeme, kalibrasyon giderleri ile teknik şartnamede şekli ve içeriği belirtilen ve yüklenicinin sorumluluğunda olan tüm giderler teklif edilecek fiyata dahildir.” düzenlemesine,
Teknik Şartname’nin “Kapsam ” başlıklı 3’üncü maddesinde “Kurumumuzda yapılan ve Amaç kısmında belirtilmiş olan protez türlerinin (Sabit ve Hareketli Diş Protezleri, Kırık tamiri, diş ilavesi, geçici kron, kroşe ilaveleri ile Ortodontik Apareylerin. Yer Tutucular ve Gece Plağı), yapımı hizmetlerinin daha işler hale gelebilmesi için gerekli olan teknisyenlik hizmetinin. Kurumumuzca belirlenen saatler içerisinde nitelikli ve mesleki ehliyete sahip yeteri kadar personel eliyle hizmet sunumunu kapsar.
Sağlık tesislerimizin ilgili hizmete yönelik alım miktarları aşağıda belirtilmiştir. Sağlık tesisimizde üretilen hizmet miktarlarına göre, idare tarafından alım miktarları ve teknisyen sayılarında yer değişikliği yapılabilecektir.
Sıra No
Hizmet Adı
Birim
Başakşehir Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi
1
Hareketli Protez
Adet
2.000
2
İskelet Döküm
Adet
1.000
3
Kron Köprü
Adet
10.000
4
Yer Tutucu Sabit
Adet
750
5
Yer Tutucu Hareketli
Adet
100
6
Gece Plağı
Adet
900
7
Besleme Tek Çene
Adet
75
8
Akrilik Protezde Kırık ve Çatlak Tamiri
Adet
120
9
Kroşe İlavesi
Adet
100
10
Diş İlavesi Tek Çene
Adet
200
11
Geçici Kron
Adet
900
...” düzenlemesine yer verilmiştir.
Başvuruya konu diş takma hizmeti alımı ihalesine 2 isteklinin katıldığı, ihale komisyonu tarafından isteklilerin teklifleri değerlendirildikten sonra ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması yeterli görülen Olgun Detay Diş Laboratuvarı Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, teklifi sınır değerin üzerinde olan başvuru sahibi Meltem Eroğlu’nun ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.
İhaleye ilişkin daha önceki itirazen şikayet başvurusu üzerine Kamu İhale Kurulu tarafından 02.01.2025 tarihli ve 2025/UH.I-63 sayılı kararıyla “Başvuru konusu hizmeti alımı ihalesinin idarenin ihtiyacı protez türlerinin belirlenen zaman dilimi içerisinde nitelikli ve mesleki ehliyete sahip yeteri kadar personel eliyle gerekli kriterler dahilinde tıbbi cihaz bulunduran özel laboratuvarlara yaptırılması işi olduğu, alım kapsamında 11 farklı iş kaleminin bulunduğu ve işin yerine getirilmesi sırasında kullanılacak malzeme ve personel gibi ihale dokümanında belirtilen her türlü giderin teklif fiyata dahil olduğu anlaşılmıştır.
...
Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenilmesine ilişkin yazıda isteklilerin açıklamalarına esas olacak önemli teklif bileşenlerinin bütün istekliler için aynı unsurları içecek şekilde belirtileceği, önemli teklif bileşenlerinin tespiti noktasında herhangi bir yöntem bulunmayıp, işin niteliğine göre idarece takdir edileceği, teklif fiyata dâhil unsurların tamamı üzerinden açıklama yapılmasının gerekmediği ve istekliler tarafından idarece önemli olarak tespit edilen bileşenlere ilişkin açıklama yapılmasının yeterli olduğu anlaşılmıştır.
İsteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarını geçerli şekilde yapabilmeleri ve isteklilerin açıklamalarının sağlıklı değerlendirilebilmesi için idareler tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun olarak yapılması gerektiği, mevcut ihalenin aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ve ekinde açıklama istenilen herhangi bir önemli teklif bileşeni belirtilmediği, diğer bir anlatımla ihale konusu işin yerine getirilebilmesi için teklif fiyata dâhil olan giderlerinden hangilerinin açıklamaya esas alınacağına yer verilmediği, dolayısıyla isteklilerin geçerli açıklama yapabilme ve açıklamaların sağlıklı değerlendirilebilme imkânının bulunmadığı anlaşıldığından idare tarafından teklif fiyata dâhil giderler arasından isteklilerin açıklamalarına esas olacak önemli teklif bileşenleri belirlenerek aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
...
Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, açıklanan hususlar dikkate alınarak aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.” yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmiştir.
İdare tarafından 10.01.2025 tarihli EKAP üzerinde gönderilen yazıda “Kamu İhale Kurulunun 02.01.2025 tarihi ve 2025/UH.I-63 sayılı kararı doğrultusunda aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenerek mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmesi gerektiğini;
4734 sayılı Kamu İhale Kurumu’nun 38. maddesi ile İdari Şartnamenin 33.1 inci maddesi gereği, İdari Şartnamenin 25. maddesinde belirtilen maliyet bileşenleri ile hizmetin ifasına yönelik teknik şartnamede tanımlanan/yer verilen hususlara ve detaylara ilişkin her türlü giderlerin, sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödenecek her türlü vergi, resim, harç, ulaşım, nakliye, kargo, kırtasiye, iş sağlığı güvenliği giderleri ve her türlü sigorta giderleri ile hizmetin ifası ve yürütülmesi sırasında kullanılacak malzemeler, ekipmanlar, kırık ve bozuk malzemenin değiştirilmesi, örneklerin analize gönderilmesi durumunda analiz giderleri teklif fiyata dâhildir.
Ayrıca çalıştırılan personellerin özlük haklarına ait maaş, sigorta primleri gibi her türlü kanuni sorumlulukları, kıdem ve ihbar tazminatları, iş kıyafetleri, çalıştırılan personeller tarafından kullanılan cihaz veya demirbaşların bakım onarımı için gerekli olan yedek parça ve her türlü sarf malzeme, kalibrasyon giderleri ile teknik şartnamede şekli ve içeriği belirtilen ve yüklenicinin sorumluluğunda olan tüm giderler teklif edilecek fiyata dahildir esasları dikkate alınarak; Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu ve alt bentlerindeki esaslar çerçevesinde tekrardan mevzuata uygun olarak (ayrıntılı aşırı düşük teklif açıklamalarınızı) tevsik edici belgeleri ile birlikte yazımızın tebliğ tarihinden ibaren 3 (üç) iş günü içerisinde yazılı olarak idaremize bildirmeniz gerekmektedir. Aksi halde teklifinizin değerlendirme dışı bırakılacağı” ifadelerine yer verilerek yeni bir aşırı düşük teklif açıklaması istenilmiştir.
Olgun Detay Diş Laboratuvarı Ltd. Şti. tarafından sunulan 17.01.2025 tarihli yeni aşırı düşük teklif açıklaması sonrasında ihale komisyonu kararı alınmaksızın 17.01.2025 tarihli sözleşmeye davet yazısı üzerine 27.01.2025 tarihinde sözleşmenin imzalandığı anlaşılmıştır.
Yukarıdaki mevzuat alıntılarından; ihale komisyonu tarafından isteklilerin teklifleri yeterlik kriterleri açısından değerlendirildikten sonra teklifi aşırı düşük olan istekliler belirlenerek teklifleri reddetmeden önce teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerle ilgili yazılı açıklama istenileceği, istekliler tarafından aşırı düşük tekliflerine ilişkin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2’nci maddesinde belirtilen yöntemler kullanılarak belgeye dayalı açıklama yapılacağı ve ihale komisyonunca isteklilerin açıklamaları Tebliğ’in 79’uncu maddesi çerçevesinde değerlendirilerek mevzuata uygun açıklama sunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği anlaşılmıştır.
Başvuru konusu hizmet alımı ihalenin idarenin ihtiyacı protez türlerinin belirlenen zaman dilimi içerisinde nitelikli ve mesleki ehliyete sahip yeterli sayıda personel eliyle gerekli kriterler dahilinde tıbbi cihaz bulunduran özel laboratuvarlara yaptırılması işi olduğu, alım kapsamında 11 farklı iş kaleminin bulunduğu ve işin yerine getirilmesi sırasında kullanılacak malzeme ve personel gibi ihale dokümanında belirtilen giderin teklif fiyata dahil olduğu, yaklaşık maliyetin Teknik Şartname’nin 3’üncü maddesinde miktarları belirtilen iş kalemlerine ilişkin piyasa fiyat araştırması yapılarak belirlendiği anlaşılmıştır.
Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenilmesine ilişkin yazıda isteklilerin açıklamalarına esas olacak önemli teklif bileşenlerinin bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde açık ve net olarak belirtilmesi gerektiği, önemli teklif bileşenlerinin tespiti noktasında herhangi bir yöntemin bulunmadığı, işin niteliğine göre idare komisyonunca takdir edilerek belirleneceği, teklif fiyata dâhil unsurların tamamına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının gerekmediği ve istekliler tarafından da idarece önemli olarak tespit edilen bileşenlere ilişkin açıklama yapılmasının yeterli olduğu anlaşılmıştır.
İsteklilerin aşırı düşük açıklamalarını mevzuata uygun ve geçerli şekilde yapabilmeleri ile idareler tarafından yapılan açıklamaların sağlıklı değerlendirilebilmesi için aşırı düşük teklif sorgulamasının idarelerce mevzuata uygun olarak yapılması gerekmektedir.
İhaleye ilişkin daha önceki itirazen şikâyet başvurusu üzerine Kurul tarafından idarece teklif fiyatına dâhil giderler arasından isteklilerin açıklamalarına esas olacak önemli teklif bileşenleri belirlenerek aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği, anılan Kurul kararı sonrası idarenin 10.01.2025 tarihli yazısında “her türlü” , “gibi” ve “gerekli” ifadelerine yer verilerek isteklilerin açıklama yapacakları bileşenlerin açık ve net olarak belirlenmediği, diğer bir anlatımla mevcut ihale konusu işin yerine getirilebilmesi için önem arz eden malzeme, işçilik vb. maliyetlerden hangilerine ilişkin açıklama istenildiği tereddüde yer vermeyecek şekilde belirlenmeyerek anılan Kurul kararının tam ve eksiksiz olarak yerine getirilmediği, dolayısıyla idare tarafından teklif fiyata dâhil giderler arasından isteklilerin açıklamalarına esas olacak önemli teklif bileşenleri takdir edilip açık ve net şekilde belirlenerek aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
İhaleye ilişkin verilen Kamu İhale Kurulu kararı üzerine yeniden istenilen aşırı düşük teklif açıklaması sonrasında ihale komisyonu kararı alınıp isteklilere tebliğ edilerek olabilecek başvuru süreçleri işletilmeksizin imzalanan sözleşmenin ise usulüne uygun olmadığı tespit edilmiştir.
Ayrıca, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.
Başvuru sahibi tarafından 101.344,00 TL başvuru bedelinin Kurum şikâyet gelirleri hesabına yatırıldığı, yapılan incelemede anılan isteklinin itirazen şikâyete konu iddiasında haklı olduğu tespit edilmiş olup, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi halinde 101.344,00 TL başvuru bedelinin iadesinin gerektiği anlaşılmıştır.
B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.
Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, idare tarafından teklif fiyata dâhil giderler arasından isteklilerin açıklamalarına esas olacak önemli teklif bileşenleri takdir edilip açık ve net şekilde belirlenerek aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
1) Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
2) Başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi halinde iadesine,
Oybirliği ile karar verildi.

2024/1361023 İhale Kayıt Numaralı “ 2025 Yılı 12 Ay Süreli Sabit Hareketli Diş Protez Hizmeti Alımı ” İhalesi

Meltem E ROĞLU,

Başakşehir Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi Başhekimliği,

Başakşehir Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi Başhekimliği tarafından 21.11.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ 2025 Yılı 12 Ay Süreli Sabit Hareketli Diş Protez Hizmeti Alımı ” ihalesine ilişkin olarak Meltem Eroğlu ’nun 10.12.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 12.12.2024 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 19.12.2024 tarih ve 173844 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 19.12.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2024/1729 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının;
a) Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin dayanağı tutanakların mevzuata uygun düzenlenmediği, açıklama kapsamında sunulmadığı, tutanaklarda bulunması gereken şartların sağlanmadığı, fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınmadığı, kaşeleme işleminin usulüne uygun yapılmadığı, tutanaklarda bulunması gereken bilgilere yer verilmediği, tutanaklara esas alınan dönem ve kayıtların eksik ve hatalı yazıldığı, fatura bilgileri ile tevsik edilemediği, yetkili olduğunu gösterir belgeler ile faaliyet belgelerinin usulüne uygun sunulmadığı, faaliyet belgesinin geçerlik süresinin dolduğu, tutanaklarda çelişkili bilgiler olduğu,
b) İsteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin fiyatlara ait tutanakların mevzuata uygun düzenlenmediği, tutanaklarda bulunması gereken şartların sağlanmadığı, kaşeleme işleminin usulüne uygun yapılmadığı, tutanakların istenilen şartlara sahip olmadığı, gerekli bilgilere yer verilmediği, tutanaklara esas alınan dönem ve kayıtların eksik ve hatalı yazıldığı, fatura bilgileri ile tevsik edilemediği, yetkili olduğunu gösterir belgeler ile faaliyet belgelerinin usulüne uygun olmadığı, tutanaklarda çelişkiler olduğu, idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapılması ve satılan malın idarece kabul edilmesi durumunda kullanılan belgelerin gerekli şartları sağlamadığı,
c) İşçilikle ilgili açıklamaların mevzuata uygun olmadığı, işçilik için öngörülen fiyatın sözleşme ve genel giderler dâhil asgari işçilik tutarını karşılamadığı, işçilik teklif fiyatına yemek ve yol giderinin dâhil edilmediği,
ç) Demirbaş, makine ve teçhizat giderlerine ilişkin açıklamaların mevzuata uygun olmadığı, amortisman hesabı için gerekli olan meslek mensubu onaylı envanter kaydı demirbaş listesinin sunulmadığı, amortisman hesaplamasının hatalı olduğu,
d) Ulaşım ve nakliye gideri açıklamasının mevzuata uygun olmadığı, fiyat teklifi alınmadığı, ilgili tutanakların mevzuata uygun doldurulmadığı, yakıt gideri için EPDK fiyatlarının kullanılmadığı, ilan ve ihale tarihleri arasında geçerli fiyatlar yerine başka tarihlerdeki fiyatların kullanıldığı, kendi aracına ilişkin envanter kaydının gösterilmediği, yakıt tüketimine ilişkin katalog kullanılmadığı, yetkili servisten yazı alınmadığı, kullanılan mesafe bilgilerinin de hatalı olduğu,
e) Aşırı düşük teklif açıklamalarının piyasa gerçekleriyle bağdaşmadığı, verilen fiyatlarla dokümana ve standarda uygun hizmet yapılmasının mümkün olmadığı, fiyatların hizmet sunumu, ekonomik ve verimlilik açısından uygun olmadığı gerekçeleriyle ihale dokümanına ve mevzuata uygun olmadığından teklifinin reddedilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.
A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde ihale komisyonu tarafından teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerle ile ilgili teklifi aşırı düşük olan isteklilerden açıklama istenileceği, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, ihale komisyonunca Kamu İhale Kurumunun ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespitine ve değerlendirilmesine yönelik yapılan düzenlemelerinin esas alınacağı hüküm altına alınmıştır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.
79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir. ...” açıklaması yer almaktadır.
İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;
a) Adı: 2025 Yılı 12 Ay Süreli Sabit Hareketli Diş Protez Hizmeti Alımı
b) Türü: Hizmet alımı
...
e) Miktarı: 12 Aylık Diş Protez Hizmet Alımı (11 Kalem)” düzenlemesine,
Aynı Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “İstekliler tekliflerini, her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatlarının miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale sonucu, ihale üzerinde bırakılan istekliyle her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatların miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesine,
Aynı Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:
25.3.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödenecek her türlü vergi, resim, harç, ulaşım, nakliye, kargo, kırtasiye, iş sağlığı güvenliği giderleri ve her türlü sigorta giderleri ile hizmetin ifası ve yürütülmesi sırasında kullanılacak malzemeler, ekipmanlar, kırık ve bozuk malzemenin değiştirilmesi, örneklerin analize gönderilmesi durumunda analiz giderleri teklif fiyata dâhildir.
Ayrıca çalıştırılan personellerin özlük haklarına ait maaş, sigorta primleri gibi her türlü kanuni sorumlulukları, kıdem ve ihbar tazminatları, iş kıyafetleri, çalıştırılan personeller tarafından kullanılan cihaz veya demirbaşların bakım onarımı için gerekli olan yedek parça ve her türlü sarf malzeme, kalibrasyon giderleri ile teknik şartnamede şekli ve içeriği belirtilen ve yüklenicinin sorumluluğunda olan tüm giderler teklif edilecek fiyata dahildir.” düzenlemesine,
Aynı Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;
a) Verilen hizmetin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesine,
Teknik Şartname’nin “Kapsam ” başlıklı 3’üncü maddesinde “Kurumumuzda yapılan ve Amaç kısmında belirtilmiş olan protez türlerinin (Sabit ve Hareketli Diş Protezleri, Kırık tamiri, diş ilavesi, geçici kron, kroşe ilaveleri ile Ortodontik Apareylerin. Yer Tutucular ve Gece Plağı), yapımı hizmetlerinin daha işler hale gelebilmesi için gerekli olan teknisyenlik hizmetinin. Kurumumuzca belirlenen saatler içerisinde nitelikli ve mesleki ehliyete sahip yeteri kadar personel eliyle hizmet sunumunu kapsar.
Sağlık tesislerimizin ilgili hizmete yönelik alım miktarları aşağıda belirtilmiştir. Sağlık tesisimizde üretilen hizmet miktarlarına göre, idare tarafından alım miktarları ve teknisyen sayılarında yer değişikliği yapılabilecektir.
Sıra No
Hizmet Adı
Birim
Başakşehir Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi
1
Hareketli Protez
Adet
2.000
2
İskelet Döküm
Adet
1.000
3
Kron Köprü
Adet
10.000
4
Yer Tutucu Sabit
Adet
750
5
Yer Tutucu Hareketli
Adet
100
6
Gece Plağı
Adet
900
7
Besleme Tek Çene
Adet
75
8
Akrilik Protezde Kırık ve Çatlak Tamiri
Adet
120
9
Kroşe İlavesi
Adet
100
10
Diş İlavesi Tek Çene
Adet
200
11
Geçici Kron
Adet
900
...” düzenlemesine yer verilmiştir.
İnceleme konusu diş protez hizmeti alımı ihalesine 2 isteklinin katıldığı, ihale komisyonu tarafından teklifler yeterlik kriterleri açısından değerlendirildikten sonra teklifi aşırı düşük olarak tespit edilen Olgun Detay Diş Laboratuvarı Ltd. Şti.ne EKAP üzerinden gönderilen 21.11.2024 tarihli yazıda “...ihalede tekliflerin değerlendirilmesi sürecine geçilmiş olup, ...aşırı düşük teklif açıklamalarınızı 21.11.2024 tarihine kadar sunmanız gerekmektedir.
...
Aşırı düşük teklifin önemli bileşenlerine ilişkin açıklama ekte yer alan belgelerde bulunmaktadır.” ifadesine yer verilerek aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği görülmüştür.
İhale komisyonu kararından; anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması yeterli ve uygun kabul edilerek ihalenin üzerinde bırakıldığı ve başvuru sahibinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.
Başvuru konusu hizmet alımı ihalesinin idarenin ihtiyacı protez türlerinin belirlenen zaman dilimi içerisinde nitelikli ve mesleki ehliyete sahip yeteri kadar personel eliyle gerekli kriterler dahilinde tıbbi cihaz bulunduran özel laboratuvarlara yaptırılması işi olduğu, alım kapsamında 11 farklı iş kaleminin bulunduğu ve işin yerine getirilmesi sırasında kullanılacak malzeme ve personel gibi ihale dokümanında belirtilen her türlü giderin teklif fiyata dahil olduğu anlaşılmıştır.
Yukarıdaki mevzuat alıntılarından; ihale komisyonu tarafından isteklilerin teklifleri yeterlik kriterleri açısından değerlendirildikten sonra teklifi aşırı düşük olan istekliler belirlenerek teklifleri reddetmeden önce teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerle ilgili yazılı açıklama istenileceği, isteklilerce aşırı düşük tekliflerine ilişkin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2’nci maddesinde belirtilen yöntemler kullanılarak belgeye dayalı açıklama yapılacağı ve açıklamalar ihale komisyonu tarafından Tebliğ’in 79’uncu maddesi çerçevesinde değerlendirilerek mevzuata uygun açıklama sunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği anlaşılmaktadır.
Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenilmesine ilişkin yazıda isteklilerin açıklamalarına esas olacak önemli teklif bileşenlerinin bütün istekliler için aynı unsurları içecek şekilde belirtileceği, önemli teklif bileşenlerinin tespiti noktasında herhangi bir yöntem bulunmayıp, işin niteliğine göre idarece takdir edileceği, teklif fiyata dâhil unsurların tamamı üzerinden açıklama yapılmasının gerekmediği ve istekliler tarafından idarece önemli olarak tespit edilen bileşenlere ilişkin açıklama yapılmasının yeterli olduğu anlaşılmıştır.
İsteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarını geçerli şekilde yapabilmeleri ve isteklilerin açıklamalarının sağlıklı değerlendirilebilmesi için idareler tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun olarak yapılması gerektiği, mevcut ihalenin aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ve ekinde açıklama istenilen herhangi bir önemli teklif bileşeni belirtilmediği, diğer bir anlatımla ihale konusu işin yerine getirilebilmesi için teklif fiyata dâhil olan giderlerinden hangilerinin açıklamaya esas alınacağına yer verilmediği, dolayısıyla isteklilerin geçerli açıklama yapabilme ve açıklamaların sağlıklı değerlendirilebilme imkânının bulunmadığı anlaşıldığından idare tarafından teklif fiyata dâhil giderler arasından isteklilerin açıklamalarına esas olacak önemli teklif bileşenleri belirlenerek aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.” hükmü bulunmaktadır.
Başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği, yukarıdaki tespit ve değerlendirmeler neticesinde başvuru sahibinin iddiaların tamamında haklı bulunmadığı dikkate alındığında başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için anılan Kanun’un öngördüğü “ başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması” koşulu gerçekleşmediğinden 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin aktarılan hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün olmadığı anlaşılmıştır.
B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.
Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, açıklanan hususlar dikkate alınarak aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oybirliği ile karar verildi.